Πληρωμένοι καλαμαράδες, δημοσιογράφοι των «πετσωμένων» τηλεοπτικών καναλιών, δημοσιολογούντες, συνδικαλιστές των μπάτσων, ακόμη και «ανησυχούντες» γενικώς, παρελαύνουν καθημερινά μπροστά στα μάτια μας, στιγματίζοντας με όλους τους τρόπους τη νεανική παραβατικότητα, με αφορμή το τραγικό γεγονός της αυτοκτονίας ενός 14χρονου σε σχολείο των Σεπολίων.
Στον αντίποδα η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας διαφημίζει τα ιλουστρασιόν «καινοτόμα» προγράμματα που εφαρμόζει στο «νέο» σχολείο (π.χ. «εργαστήρια δεξιοτήτων»), τους ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς που έχει διορίσει (με το σταγονόμετρο, για να μην ξεχνιόμαστε), για να δικαιολογήσει μπροστά στην «κοινή γνώμη» τις πράξεις της, αντιμετώπισης του προβλήματος.
Στην πλειοψηφία τους, όλοι οι παραπάνω στιγματίζουν το σχολείο, το οποίο λίγο πολύ το έχουν βαφτίσει «άντρο παραβατικότητας», και τους εκπαιδευτικούς που δεν κάνουν τη δουλειά τους, ως όφειλαν, για να αποτρέψουν δυσάρεστα γεγονότα. Ο «ένοχος» φωτογραφίζεται και οσονούπω αναμένεται να πέσουν κεφάλια (κυρίως των διευθυντών των σχολείων ή και στελεχών της εκπαίδευσης που είχαν γνώση και αδιαφόρησαν ή δεν έπραξαν το «κάτι παραπάνω»).
Αυτή είναι, λοιπόν, η «αλήθεια»; Αυτή είναι η κοινωνιολογική «ανάλυση»; Η οποία κινείται στο γνωστό δίπολο «μαστίγιο και καρότο»; Από τη μια να είναι εκείνοι που ζητούν μέτρα αστυνομικού τύπου (ο «αστυνομικός της γειτονιάς», περιπολίες έξω από τα σχολεία, στους κοντινούς δρόμους και πλατείες, συνεργασία σχολείου-αστυνομίας κ.λπ.) και από την άλλη οι «ευαίσθητοι», που δηλώνουν ότι πρόκειται για παιδιά που βιώνουν δύσκολα παιδικά χρόνια, μέσα σε ένα διαλυμένο οικογενειακό περιβάλλον, χωρίς την επιτήρηση των γονιών και ζητούν από την Πολιτεία μέτρα ενίσχυσης της κοινωνικής πρόνοιας, συμβουλευτικούς θεσμούς, περισσότερους παιδοψυχολόγους στα σχολεία, κ.λπ.;
Στο μυαλό των πρώτων υπάρχει μόνο ο «νόμος και η τάξη», η μετατροπή της κοινωνίας σε μια απέραντη φυλακή. Η προπαγάνδα τους έχει «πιάσει τόπο». Εξ ου και πληθαίνουν οι γονείς που πηγαινοφέρνουν τα παιδιά τους στο σχολείο γιατί γενικώς «φοβούνται», απόδειξη της κοινωνικής παράλυσης που χαρακτηρίζει την εποχή μας σήμερα, την εποχή του ατομοκεντρισμού και της απουσίας συλλογικής στάσης, ταξικής συσπείρωσης και διεκδικήσεων.
Οι δεύτεροι βλέπουν με «μυωπικά γυαλιά», στέκονται μόνο στο φαίνεσθαι και προτείνουν απλώς τη δημιουργία μιας βιτρίνας που στην ουσία θα λειτουργεί ως «αποσμητικό» στη βρομερή τουαλέτα του καπιταλιστικού συστήματος που είναι και η γενεσιουργός αιτία του προβλήματος, που έχει εντείνει τη βία και την κατασταλτική του μανία ενάντια στην εργαζόμενη κοινωνία και τη νεολαία της.
Αλήθεια, ποιος ευθύνεται για τη διαλυμένη οικογένεια, που για όλους αυτούς αποτελεί το θέσφατο, το βασικό κύτταρο της κοινωνικής συγκρότησης; Ποιος φταίει για τη μιζέρια στις οικογένειες των εργαζόμενων, των απόκληρων, των κοινωνικά περιθωριοποιημένων, που γίνεται βραχνάς όταν δένεται με τη φτώχεια, τη μαύρη και επισφαλή εργασία, τα εξαντλητικά ωράρια και τις ελαστικές εργασιακές σχέσεις που έχουν διαλύσει τον εργασιακό χρόνο, οδηγούν σε απόγνωση, σε απώλεια της ψυχικής ισορροπίας, και σε ενδοοικογενειακές εντάσεις, με αποτέλεσμα τα παιδιά να βιώνουν την εγκατάλειψη και να αναζητούν ταυτότητα στην παρέα που τόσο εύκολα βαφτίζεται συμμορία;
Μιλούν για τη ζημιά που κάνουν οι σκηνές βίας στην τηλεόραση, στο διαδίκτυο, κ.λπ. Και δε μιλούν για τη βία των πολέμων και τις ιμπεριαλιστικές μηχανές που τους προκαλούν στη λυσσώδη μάχη για κέρδισμα νέων αγορών και ξαναμοίρασμά τους, για τη βία της ανεργίας, για τη βία της κοινωνικής ανισότητας, για τη φυσική και τη συμβολική βία που βιώνει το παιδί σε κάθε του βήμα.
Ο καπιταλισμός γεννά απ’ όλους τους πόρους του τη βία και ο νεολαίος την εισπράττει σε μεγάλες δόσεις. Ο αυταρχισμός του σχολείου, η ασφυκτική πίεση του εκπαιδευτικού συστήματος μέσα στο οποίο πνίγεται και δεν απελευθερώνεται σαν προσωπικότητα, ο έντονος ανταγωνισμός και ατομοκεντρισμός και όχι το συλλογικό πνεύμα, είναι και αυτά πλευρές της βίας, που ασκεί το αστικό σύστημα στους νέους. Οι απανωτοί και σκληροί ταξικοί φραγμοί που έχει επιβάλει το υπουργείο Παιδείας, που θρυμματίζουν τα όνειρα της νεολαίας των φτωχών λαϊκών στρωμάτων για πανεπιστημιακές σπουδές, επαγγελματική αποκατάσταση και δραπέτευση από την προδιαγεγραμμένη μοίρα, στέκονται σαν πέλεκυς πάνω από τα κεφάλια της νεολαίας, ασκώντας τεράστιο ψυχολογικό πόλεμο.
Η ασφυξία στις τερατουπόλεις και τα γκέτο του καπιταλισμού, οι υποβαθμισμένες και εγκαταλελειμμένες γειτονιές των μεγάλων αστικών κέντρων, είναι μόνο μερικές από τις δόσεις βίας που πνίγουν το νέο άνθρωπο, που τη βιώνει -λόγω της ιδιομορφίας της ηλικίας του- με ιδιαίτερη ένταση.
Ο καπιταλισμός, λοιπόν, είναι αυτός που παράγει συνεχώς σε όλο και πιο διευρυμένη κλίμακα ανισότητες, φτώχεια, ηθική και πνευματική κατάπτωση, διαφθορά, εξαθλίωση. Αυτός είναι η αιτία, ο πυρήνας της πραγματικής αλήθειας. Αυτός ευθύνεται για την όποια παιδική και νεανική παραβατικότητα.
Είναι υποκρισία να ισχυριζόμαστε ότι η λύση βρίσκεται στις διάφορες «δομές» που κουκουλώνουν αυτήν την πραγματικότητα, την τυλίγουν μ’ ένα γυαλιστερό σελοφάν κοινωνικής ευαισθησίας.
Η λύση βρίσκεται στην ευαισθησία που μόνο οι κοινωνικοί αγώνες μπορούν να αναπτύξουν. Στη συλλογικότητα, στην ταξική αλληλεγγύη, που δεν προσφέρουν αυταπάτες για επιτυχία και καταξίωση μέσα από ψεύτικες «ταυτότητες», αλλά επιτρέπουν στους νέους να αναδεικνύουν όλα τα χαρίσματά τους, υπηρετώντας τους κοινούς ευγενείς σκοπούς, τους σκοπούς που πραγματώνουν τον Ανθρωπο και όχι το υποζύγιο της καπιταλιστικής μηχανής.
Σημείωση: Επειδή δεν κρύβουμε κάτω από το χαλί τις όποιες ευθύνες των εκπαιδευτικών -φωτεινές εξαιρέσεις υπάρχουν- (δεν αναφερόμαστε στα διευθυντικά στελέχη που έχουν επιλέξει το ρόλο στήριξης του συστήματος), σημειώνουμε τα εξής: Η ένταση των αυταρχικών μέτρων ελέγχου και υποταγής τους (π.χ. αξιολόγηση, ποινές, κ.ά.), η αγωνία της ανεργίας, της επιβίωσης και της εργασιακής περιπλάνησης, σε συνδυασμό με την υποχώρηση του ταξικού κινήματος, του συλλογικού διεκδικητικού πνεύματος (αποτέλεσμα και της προδοσίας της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας και της πλήρους αστικοποίησής της), φαινόμενα και τα δύο του καπιταλιστικού τρόπου διαχείρισης της εκπαίδευσης, έχουν εντείνει το γραφειοκρατικό πνεύμα, τον ατομικισμό, την αδιαφορία και την παραίτηση από τον παιδαγωγικό ρόλο.
Γιούλα Γκεσούλη
