To γεγονός απασχόλησε την πολιτική επικαιρότητα καναδυό μέρες και στη συνέχεια παραδόθηκε στη λήθη. Τώρα που ξεχάστηκε, είναι η καλύτερη στιγμή για να το σχολιάσουμε εμείς, πηγαίνοντας πέρα από την άγρα εντυπώσεων και την πολιτική σπέκουλα και αναδεικνύοντας τις αθέατες μα ουσιαστικές πλευρές του.
Ο Κώστας Γαβράς βρέθηκε στα Χανιά για το Κινηματογραφικό Φεστιβάλ και έδωσε μια συνέντευξη στο Documento, στην οποία αναφέρθηκε στην ανάγκη «να ξαναβγεί ο Τσίπρας, επειδή είναι η μόνη ελπίδα για να αλλάξουν τα πράγματα στην Ελλάδα». «Βλέπετε εσείς άλλον;» ρώτησε χαρακτηριστικά και συνέχισε: «Ο Μητσοτάκης που τον βγάλατε, που τον ψηφίσατε, φαίνεται τι κάνει. Ο Τσίπρας μέσα απ’ όσα προηγήθηκαν, από τα λάθη που έκανε, απέκτησε πείρα σοβαρή, που μπορεί να τη χρησιμοποιήσει στο εξής. Πριν, όντας νέος, δεν είχε την εμπειρία ούτε τους κατάλληλους ανθρώπους. Ζυμώθηκε και ο ίδιος και ελπίζω να κάνει ένα καλό ψωμί στο κοντινό μέλλον».
Κανένας δεν ασχολήθηκε με το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο που χρησιμοποίησε ο σκηνοθέτης, που μίλησε ως ένας τρίτος, αλλοδαπός, που απλά παρακολουθεί τα ελληνικά πολιτικά πράγματα, χωρίς να συμμετέχει άμεσα σ’ αυτά, χωρίς καν να ψηφίζει. Βλέπετε είναι ο Κώστας Γαβράς, ο «δικός μας», ο Ελληνας που έχει κάνει μια λαμπρή κινηματογραφική καριέρα στο εξωτερικό, οπότε κάνουμε πως δεν βλέπουμε ότι μιλάει ως τρίτος. Ας σημειώσουμε, λοιπόν, εξαρχής πως δεν φταίει ο Γαβράς για τον αφόρητο επαρχιωτισμό του ελληνικού αστικού συστήματος, των πολιτικών ταγών του, της διανόησής του, των μιντιανθρώπων του.
Αυτός ο επαρχιωτισμός οδήγησε σε πολιτικό ντόρο και μετά απ’ αυτή τη δήλωση. Οι συριζαίοι σήκωσαν τις παντιέρες: «ο Γαβράς είναι μαζί μας». Ο Βαρουφάκης έπεσε στα πατώματα. Οι δεξιοί και οι επαγγελματίες προπαγανδιστές τους, αμήχανοι, επέλεξαν να αναδείξουν τις αντιφάσεις του Γαβρά: «Αυτός έκανε ταινία το βιβλίο του Βαρουφάκη, ξεφτιλίζοντας τον Τσίπρα, και τώρα τον υποστηρίζει».
Ο Γαβράς αναγκάστηκε να κάνει… επανορθωτική (και όχι διευκρινιστική) δήλωση. «Μαθαívω óτι µoυ αποδίδεται πολιτική συστράτευση µε τον κ. Αλέξη Τσίπρα. Πάvτα απέφευγα vα πω στους ψηφοφόρους ποιον vα ψηφίσoυv, στηv Ελλάδα ή αλλού. Αv έτσι ερµηvεύτηκαv τα λόγια µoυ, τα μετανιώνω. Δεv ήταv αυτή η πρóθεσή µoυ. Ισως εκφράστηκα κακώς, ασαφώς, αvεπαρκώς. Ή τα λóγια µoυ παρερµηvεύτηκαv. Εvvooύσα óτι o κ. Τσίπρας µπoρεí vα vικήσει τov κ. Μητσoτάκη στις εκλογές. Για µέvα, o Τσίπρας θα παραμείνει αυτός που πρóδωσε τov ελληνικό λαό µετά τo Δηµoψήφισμα, µε τη βoήθεια της Δεξιάς» είπε. «Στο σημερινό πλαίσιο, βλέπω μόνο ένα σύγχρονο, ριζοσπαστικό, συνεκτικό πολιτικό πρόγραμμα που θα μπορούσε να ανταποκριθεί στα κοινωνικά προβλήματα της Ελλάδας. Και πολύ πιο πέρα, σ’ έvαv κόσµo πou oδηγείται σε πολλαπλές καταστροφές. Αυτό είναι το πολιτικό πρόγραμμα του Γιάνη Βαρουφάκη. Η παρούσα δήλωση δεν αποτελεί κάλεσμα σε ψήφο, αλλά κάλεσμα για ενημέρωση. Με αυτή την έννοια, πρόκειται για πρόσκληση εμπνευσμένη από το δικό του βιβλίο, στο οποίο βασίστηκε η ταινία που σκηνοθέτησα “Ενήλικες στην Αίθοuσα”, με την οποία ανιχνεύω τις ακρότητες της Ευρωπαϊκής Ενωσης και την υποταγή των Ελλήνων πολιτικών», κατέληξε.
Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι ο Βαρουφάκης διαμαρτυρήθηκε στον Γαβρά με το δικό του ξεχωριστό τρόπο (κάτι ανάμεσα σε γλείψιμο και σε κλαψούρα). Αρκετά προβλήματα είχε εκείνη τη στιγμή, καθώς ανεξαρτητοποιήθηκε και τρίτη βουλευτίνα από το κόμμα του. Και μάλλον του εξήγησε ότι ναι μεν θα στηρίξει τον Τσίπρα, αλλά αν βγει και το πει τώρα, το κόμμα του θα πάψει να έχει λόγο ύπαρξης. Ο μοναδικός λόγος ύπαρξής του είναι ότι στέκεται στ’ αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ και καταγγέλλει την υπογραφή του τρίτου Μνημόνιου.
Ο Γαβράς δεν είχε πρόβλημα να κάνει την κωλοτούμπα. Σιγά μην τον κατηγορήσουν για πολιτική ασυνέπεια. Ψήφο ο ίδιος προσωπικά δεν πρόκειται να ζητήσει, όπως δεν έχει ζητήσει ποτέ, οπότε δεν ανησυχεί γι’ αυτό. Ασε που έχει ψηλωμένη τη μύτη του, συνήθεια της παριζιάνικης διανόησης που συνηθίζει να βλέπει αφ’ υψηλού τον υπόλοιπο κόσμο.
Προς τι τότε η ενόχληση, ο ντόρος, η αρθρογραφία; Είναι ο πολιτικός επαρχιωτισμός της ελληνικής μπουρζουαζίας, όπως προείπαμε. Ο,τι παπάρα πει ο κάθε Γαβράς γίνεται είδηση, μόνο και μόνο επειδή αυτός είναι διάσημος στο εξωτερικό.
Τι είναι στο κάτω-κάτω ο Γαβράς; Ενα τυπικό δείγμα γαλλικής κινηματογραφικής μετριότητας. Δεν υπήρξε Γκοντάρ ή Τρίερ ή Χάνεκε. Ο κινηματογράφος του ήταν πάντοτε «τόσο όσο» πολιτικός (ή, αν θέλετε, η πολιτική υπηρετούσε το θρίλερ, που ήταν το κύριο στοιχείο), ώστε να χωράει στο σύστημα της γαλλικής και διεθνούς κινηματογραφικής παραγωγής. Η δε τελευταία ταινία του, η εμπνευσμένη από το βιβλίο του Βαρουφάκη, ήταν κυριολεκτικά για τα σκουπίδια. Μιλώντας «καθαρά» κινηματογραφικά.
Ασορτί με το σινεμά του υπήρξε και η προσωπική πολιτική τοποθέτηση του Γαβρά. Αν και γιος σταμπαρισμένου κομμουνιστή, γεγονός που δεν του επέτρεψε να σπουδάσει στην Ελλάδα, υπήρξε πάντοτε αυτό που λέμε «αριστερούλης». ‘Η, αν προτιμάτε το γαλλικό όρο, « Gauche caviar» (Αριστερά του χαβιαριού). Κινούνταν μεταξύ σοσιαλδημοκρατίας και γαλλικού ευρωρεβιζιονισμού (ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕεσ. στα «καθ’ ημάς»). Τη μια στηρίζει ΣΥΡΙΖΑ, μετά τον καταγγέλλει λόγω τρίτου Μνημόνιου και τάσσεται με τον Βαρουφάκη, τώρα ελπίζει ξανά στον ΣΥΡΙΖΑ και στον Τσίπρα.
Γιατί; Γιατί ένας «αριστερούλης» δεν μπορεί να βγει έξω από τα όρια του συστήματος. Και ο Τσίπρας είναι η μόνη ρεαλιστική λύση εξουσίας για τους «αριστερούληδες» τύπου Γαβρά, που λόγω πολιτικής παράδοσης δε γουστάρουν τη Δεξιά και ειδικά την εντελώς αντιπνευματική, φιλοχρήματη, επιδειξιομανή, νεοφιλελεύθερη Δεξιά τύπου Μητσοτάκη. Αυτό είναι όλο κι όλο και πήγαν και το έκαναν… πολιτικό θέμα. Αν δεν ήταν ο Γαβράς αλλά ο Μήτσος ο υδραυλικός που αγορεύει στο καφενείο του Μπάμπη, ουδείς θα ασχολούνταν. Ο Μήτσος μπορεί να κάνει ουσιαστικότερη πολιτική ανάλυση από πολλούς Γαβράδες, αλλά δεν είναι τμήμα του πολιτικού lifestyle…
