Γράφαμε στο φύλλο μας της 18ης Ιούλη, ότι το ΙΚΑ κάνει πλάτες στους εργολάβους-δουλέμπορους που χρησιμοποιεί για τον καθαρισμό των κτιρίων του, υπογράφοντας συμβάσεις που ενδιαφέρονται μόνο για τη χαμηλότερη προσφορά, αδιαφορώντας για τα δικαιώματα των εργαζόμενων. Σημειώναμε μάλιστα, με βάση τα στοιχεία που είχαμε από το ρεπορτάζ, ότι ο διοικητής του ΙΚΑ δεν έχει εκδώσει εγκύκλιο που να υποχρεώνει τους διευθυντές των υποκαταστημάτων και των επιτροπών προμηθειών και συμβάσεων στις οποίες να αναφέρονται ο αριθμός των εργαζόμενων και τα ωράρια.
Στο διάστημα που μεσολάβησε συνεχίσαμε το ρεπορτάζ, κυρίως στη Διεύθυνση Προμηθειών του ΙΚΑ, όπου συζητήσαμε με αρκετούς υπαλλήλους. Ετσι, έχουμε πλέον μια πλήρη εικόνα για τις σχέσεις του ΙΚΑ με τους εργολάβους-δουλέμπορους. Μια σχέση που έχει ιδιαίτερη σημασία, λόγω του ρόλου που πρέπει να διαδραματίζει το ΙΚΑ για την υπεράσπιση των ασφαλιστικών δικαιωμάτων των εργαζόμενων. Αν αδιαφορείς γι’ αυτό που γίνεται στο ίδιο σου το σπίτι, δε μπορούμε να σε πιστέψουμε ότι ενδιαφέρεσαι και αγωνιάς γι’ αυτά που γίνονται στη γειτονιά.
Στις 22 Μάρτη του 2009, η Διεύθυνση Προμηθειών του ΙΚΑ έστειλε εγκύκλιο σε όλες τις υπηρεσίες του με θέμα «Καθαρισμός κτιρίων από συνεργεία καθαριότητας». Σ’ αυτή ζητού-σε από όσες υπηρεσίες του ΙΚΑ συνάπτουν συμβάσεις με εργολάβους καθαριότητας, να περιλαμβάνουν τα προβλεπόμενα από την εγκύκλιο Γιακουμάτου. Δηλαδή, ως βασικό όρο την υποχρέωση του εργολάβου για την απαρέγκλιτη τήρηση της εργατικής νομοθεσίας και των συλλογικών συμβάσεων.
Το πρώτο που πρέπει να σχολιάσει κανείς είναι ο χρόνος έκδοσης αυτής της εγκυκλίου. Η εγκύκλιος Γιακουμάτου εκδόθηκε το Μάη του 2006 και το ΙΚΑ ουδέποτε εξέδωσε έγγραφο που να εφιστά στις υπηρεσίες του την εφαρμογή τους. Οταν ρωτήσαμε σχετικά, αρμόδιοι υπάλληλοι μας είπαν ότι αγνοούσαν την ύπαρξή της, διότι δεν έφτασε ποτέ σ’ αυτούς! ‘Η δεν στάλθηκε στο ΙΚΑ ή πήγε σε κάποια άλλη υπηρεσία, η οποία δεν μας την προώθησε, ήταν η αφοπλιστική τους απάντηση! Βέβαια, η εγκύκλιος Γιακουμάτου τα αυτονόητα σημείωνε και επ’ αυτού ειδικά το ΙΚΑ θα έπρεπε να έχει ήδη ενεργήσει μόνο του, διότι ξέρει πολύ καλά πως γίνονται οι κομπίνες των εργοδοτών, τουλάχιστον όσον αφορά την ασφάλιση των εργαζόμενων. Επομένως, το ΙΚΑ εξέδωσε μια εγκύκλιο μόνο αφότου ξέσπασε ο σάλος, μετά τη δολοφονική απόπειρα κατά της Κ. Κούνεβα, και αφού μεσολάβησε η εγκύκλιος Καλαντζάκου (2 Φλεβάρη 2009), που υπενθύμισε την εγκύκλιο Γιακουμάτου. Αλλιώς, το ΙΚΑ θα συνέχιζε το παλιό βιολί και ούτε αυτή την εγκύκλιο θα εξέδιδε.
Οταν πληροφορήσαμε τους αρμόδιους, ότι έχουμε στα χέρια μας συμβάσεις καθαριότητας υποκαταστημάτων του ΙΚΑ, που δεν αναφέρουν τίποτα, μας έδειξαν την προκήρυξη για σύμβαση καθαριότητας του κτιρίου του ΙΚΑ στην Αγ. Κωνσταντίνου 16, όπου στεγάζεται και η Διεύθυνση Προμηθειών, στο οποίο –όπως υποστήριξαν– εφαρμόζεται η εγκύκλιος Γιακουμάτου. Ομως, ο σχετικός όρος δεν περιλαμβάνεται στο σώμα της σύμβασης, αλλά ζητιέται μια δήλωση του εργολάβου, ότι θα τηρεί την εργατική νομοθεσία. Γιατί όχι όρος της σύμβασης αλλά μια δήλωση; Γιατί έτσι αυτή η υποχρέωση δεν είναι βασικός όρος, η παραβίαση του οποίου οδηγεί στην άμεση έκπτωση του εργολάβου.
Δείξαμε στους αρμόδιους υπάλληλους του ΙΚΑ τη διακήρυξη του ΗΣΑΠ, η οποία περιλαμβάνει ως βασικό όρο αυτό που προβλέπει η εγκύκλιος Γιακουμάτου και τον όρο ότι η παραβίαση της νομοθεσίας οδηγεί σε έκπτωση του εργολάβου. Τονίσαμε ότι ο συγκεκριμένος εργολάβος (ΟΙΚΟΜΕΤ του Οικονομάκη), παρά τη «σφιχτή» σύμβαση, εφάρμοζε ένα όργιο αυθαιρεσιών και παρανομιών, στο οποίο αντέδρασε η συνδικαλίστρια Κούνεβα, γι’ αυτό και στοχοποιήθηκε. Σκεφτείτε, λοιπόν, τι γίνεται εκεί που –όπως στο ΙΚΑ– ο εργολάβος δεν υποχρεώνεται να καταθέτει αναλυτικές καταστάσεις προσωπικού και ωράρια. Η απάντηση που πήραμε ήταν υπεκφυγές και αποφθέγματα του τύπου «δεν μπορεί να γίνει αυτό», χωρίς καμιά απόδειξη. Αλλωστε, όσα έγιναν στο ΙΚΑ Μαγνησίας μαρτυρούν το τι γίνεται.
Αν η συγκεκριμένη υπηρεσία εφάρμοσε, στρεβλά έστω, την εγκύκλιο Γιακουμάτου, οι υπόλοιπες υπηρεσίες δεν την εφαρμόζουν. Παρά την εγκύκλιο που τους στάλθηκε το Μάρτη. Και βέβαια, κανένας σχετικός έλεγχος δεν ασκείται, όπως αποκάλυψε η υπόθεση του ΙΚΑ Μαγνησίας. Θυμίσαμε στους υπάλληλους της Διεύθυνσης Προμηθειών του ΙΚΑ, ότι τον Ιούνη του 2008 είχαν στείλει σε όλες τις υπηρεσίες που υπογράφουν συμβάσεις καθαριότητας αναλυτική εγκύκλιο που συνοδευόταν από σχέδιο διακήρυξης. Ρωτήσαμε το αυτονόητο: γιατί, μετά τα όσα μεσολάβησαν, δεν στείλατε το 2009 ένα νέο σχέδιο διακήρυξης, στο οποίο να περιλαμβάνεται ο όρος της εγκυκλίου Γιακουμάτου, έστω με τη μορφή της δήλωσης; Οι απαντήσεις ήταν και πάλι γεμάτες υπεκφυγές: «Αφού στείλαμε την εγκύκλιο δεν χρειαζόταν να στείλουμε νέο σχέδιο διακήρυξης – Δεν είναι παιδιά, ξέρουν τι πρέπει να κάνουν» κ.λπ.
Η πράξη, όμως, δείχνει το ακριβώς αντίθετο. Και βέβαια, η πράξη είναι που μετράει και όχι ο ευθυνόφοβος και γραφειοκρατικός τρόπος ενέργειας μιας υπηρεσίας. Αν το ΙΚΑ είχε την παραμικρή ευαισθησία, ειδικά μετά το σάλο που ξέσπασε όταν οι δουλέμποροι αποπειράθηκαν να δολοφονήσουν την Κ. Κούνεβα, θα είχε κάνει φύλλο και φτερό όλες τις συμβάσεις του και θα φρόντιζε τυπικά τουλάχιστον να είναι εντάξει, για να δυσκολεύεται κάπως το έργο των δουλέμπορων. Το γεγονός ότι δεν το έκανε δείχνει ότι το ενδιαφέρον του ήταν καθαρά υποκριτικό.
