Αποφάσεις ΣτΕ

Σφράγισαν ως συνταγματικό το νόμο Κατρούγκαλου, που μετέτρεψε τις συντάξεις σε προνοιακά βοηθήματα

Αυτή την περίοδο εκδίδονται για τους παλιούς συνταξιούχους εκκαθαριστικά σημειώματα με τον επανυπολογισμό των συντάξεών τους, οι οποίες είχαν ήδη πετσοκοπεί με τους διάφορους αντιασφαλιστικούς μνημονιακούς νόμους. Τα μαντάτα για το νέο πετσόκομμα με το νόμο Κατρούγκαλου είναι θλιβερά. Σε συντάξεις των 1.600 ευρώ (προ φόρου) το πετσόκομμα φτάνει τα 400 με 500 ευρώ. Πετσόκομμα συντάξεων έχουμε και στις συντάξεις κάτω από 1.000 ευρώ.
 
Εχουμε πετσόκομμα ακόμα και στις χαμηλές συντάξεις, γιατί όλοι αυτοί οι συνταξιούχοι δεν παίρνουν ολόκληρη τη λεγόμενη εθνική σύνταξη, ενώ παράλληλα τα ποσοστά αναπλήρωσης είναι χαμηλά και οι λεγόμενες συντάξιμες αποδοχές της περιόδου από το 2002 μέχρι το χρόνο συνταξιοδότησης είναι επίσης σχετικά χαμηλά. Δεδομένου ότι η λεγόμενη ανταποδοτική σύνταξη είναι το γινόμενο των συντάξιμων αποδοχών και του ποσοστού αναπλήρωσης, είναι επόμενο, με τον επανυπολογισμό των συντάξεων των παλιών συνταξιούχων με βάση τον αντιασφαλιστικό νόμο Κατρούγκαλου, να είναι εξευτελιστικές οι λεγόμενες ανταποδοτικές συντάξεις.
 
Τα ποσοστά αναπλήρωσης των συντάξεων με βάση το νόμο Κατρούγκαλο (Ν. 4387/2016) προβλέπονται στο άρθρο 8:
 
– Για 15 χρόνια είναι 11,55%!
 
– Για 20 χρόνια είναι 15,875%!
 
– Για 25 χρόνια είναι 21,68%!
 
– Για 30 χρόνια είναι 27,37%!
 
-Για 35 χρόνια είναι 34,81%!
 
Πρέπει να σημειωθεί ότι η πλειοψηφία του προλεταριάτου στην Ελλάδα, σε όλη την έκταση της καπιταλιστικής οικονομίας (βιομηχανική παραγωγή, οικοδομές-κατασκευές, εμπόριο κτλ.), λόγω ανεργίας και εποχικής απασχόλησης, μπορούσε να συμπληρώσει το πολύ μέχρι 25 χρόνια ασφάλισης (7.500 ένσημα). Μάλιστα, μια πολύ μεγάλη κατηγορία από τους εργάτες στον τομέα της κατασκευής και των οικοδομών μόλις που κατάφερνε να συμπληρώσει τα 4.500 ένσημα (15 χρόνια ασφάλισης).
 
Κοινωνική αναλγησία
 
Ας δούμε τώρα με ποιες προϋποθέσεις καταβάλλονται τα 384 ευρώ της περιβόητης εθνικής σύνταξης.
 
Για να πάρει ένας συνταξιούχος (Ελληνας), είτε παλιός είτε νέος, τα 384 ευρώ της εθνικής σύνταξης πρέπει να έχει 20 χρόνια πλήρους ασφάλισης και να μην έχει συνταξιοδοτηθεί 5 χρόνια πρόωρα. Αναφερόμαστε σε αυτή την περίπτωση, γιατί αρκετοί από τους συνταξιούχους (παλιούς και νέους) έχουν βγει στη σύνταξη 5 χρόνια προτού συμπληρώσουν το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης, που είναι τα 67 χρόνια.
 
Σύμφωνα με το άρθρο 7 του νόμου Κατρούγκαλου, για κάθε χρόνο που υπολείπεται των 20 χρόνων, η εθνική σύνταξη μειώνεται κατά 2%. Για συνταξιοδότηση σύμφωνα με το προβλεπόμενο όριο ηλικίας, που στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι το 67ο έτος, η εθνική σύνταξη είναι:
 
– Με 15 χρόνια ασφάλισης 345,6 ευρώ.
 
– Με 16 χρόνια ασφάλισης 353,28 ευρώ.
 
– Με 17 χρόνια ασφάλισης 360, 96 ευρώ.
 
– Με 18 χρόνια ασφάλισης 368,64 ευρώ.
 
– Με 19 χρόνια ασφάλισης 376,32 ευρώ.
 
– Με 20 χρόνια ασφάλισης 384 ευρώ.
 
Στην περίπτωση της πρόωρης συνταξιοδότησης, που συνήθως είναι το 62ο έτος, η εθνική σύνταξη μειώνεται κατά 30% και έτσι μειώνεται στα 268,8 ευρώ.
 
Μειωμένη σύνταξη προβλέπεται ακόμα και για τους συνταξιούχους που συνταξιοδοτούνται για λόγους υγείας. Η εθνική σύνταξη που δικαιούνται συνδέεται με το ποσοστό αναπηρίας:
 
– Με ποσοστό αναπηρίας από 67% έως 79,99% 288 ευρώ.
 
– Με ποσοστό αναπηρίας από 50% έως 69,99% 192 ευρώ.
 
– Με ποσοστό αναπηρίας μέχρι 49,99% 153,6 ευρώ.
 
Με την αντιμετώπιση ειδικά αυτής της κατηγορίας του προλεταριάτου, που μετά από εργατικό ατύχημα ή ασθένεια, αδυνατεί να πουλήσει την εργατική του δύναμη στο κεφάλαιο αποκαλύφθηκε το μέγεθος της κοινωνικής αναλγησίας των συριζαίων (και του Κατρούγκαλου, που έχει το θράσος να αυτοαποκαλείται… κομμουνιστής).
 
Οι προλετάριοι αλλοδαπής εθνικότητας δεν παίρνουν την ίδια εθνική σύνταξη κι ας έχουν τις ίδιες ασφαλιστικές προϋποθέσεις. Ενας αλλοδαπός προλετάριος για να πάρει την ίδια εθνική σύνταξη με τους έλληνες συναδέλφους του πρέπει να ζει στην Ελλάδα για 40 χρόνια! Κάτι που είναι αδύνατο για τη συντριπτική πλειοψηφία τους. Για κάθε χρόνο που υπολείπεται των 40 η εθνική σύνταξη μειώνεται κατά το 1/40. Αν δε πάρουμε υπόψη, ότι από τις αρχές του 2000 άρχισαν στην Ελλάδα οι νομιμοποιήσεις προλετάριων από άλλες χώρες και η ασφάλισή τους, αντιλαμβάνεστε ότι όσοι απ’ αυτούς συνταξιοδοτήθηκαν μέχρι την ψήφιση του νόμου Κατρούγκαλου, στη συντριπτική τους πλειοψηφία θα έχουν 15 χρόνια ασφάλισης και 15 χρόνια περίπου παρουσίας στην Ελλάδα. Αρα, δικαιούνται ως εθνική σύνταξη 129,6 ευρώ (345,6 Χ 15/40)!
 
Συνυπολογίζοντας τα ποσοστά αναπλήρωσης, τις συντάξιμες αποδοχές και τις προϋποθέσεις για την καταβολή ολόκληρης της εθνικής σύνταξης, αντιλαμβανόμαστε ότι ο αντιασφαλιστικός νόμος Κατρούγκαλου λειτουργεί ως δρεπάνι για την κατώτερη σύνταξη, που τελικά μετατρέπεται σε προνοιακό βοήθημα.
 
Το δίκαιο του μονάρχη
 
Μετά απ’ αυτή την απαραίτητη εισαγωγή, ας δούμε τις πέντε αποφάσεις της Ολομέλειας του ΣτΕ, που σφραγίζουν ως συνταγματικό τον αντιασφαλιστικό νόμο Κατρούγκαλου.
 
Με την παράγραφο Α της απόφασης 1890 του ΣτΕ νομιμοποιείται υπουργική απόφαση του Κατρούγκαλου, που εκδόθηκε σύμφωνα με διατάξεις του νόμου του, βάσει των οποίων έγινε ο επανυπολογισμός των συντάξεων των παλιών συνταξιούχων, που όπως προαναφέραμε έβγαλε τερατουργήματα.
 
Πώς δικαιολόγησε η πλειοψηφία της Ολομέλειας του ΣτΕ την απόφασή της να νομιμοποιήσει την απόφαση του Κατρούγκαλου; Παραθέτουμε το σχετικό απόσπασμα:
 
«Ενόψει των ανωτέρω, αλλά και των αιτίων που αναφέρονται στην αιτιολογική έκθεση του νόμου και θέτουν σε διακινδύνευση τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, αιτιολογείται κατ’ αρχήν, τόσο, γενικώς, η ανάγκη μεταρρυθμίσεως του υφισταμένου ασφαλιστικού συστήματος, η οποία δεν κωλύεται από την υποχρέωση συμμορφώσεως στις προαναφερόμενες 2287, 2288/2015 αποφάσεις της Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας, όσο και, ειδικώς, ο επανυπολογισμός των συντάξεων των ήδη συνταξιούχων, ώστε να επωμισθούν και αυτοί και όχι μόνον οι νέοι συνταξιούχοι και οι νυν ασφαλισμένοι το βάρος της επιχειρούμενης μεταρρυθμίσεως, για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης και διαγενεακής ισότητας και αλληλεγγύης· δεδομένου ότι και αυτοί ωφελούνται εξ ίσου από την επιδιωκόμενη, με την επιχειρούμενη ασφαλιστική μεταρρύθμιση, διασφάλιση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος, τη διατήρηση δηλαδή της ικανότητάς του να χορηγεί συντάξεις στους υφιστάμενους και στους μελλοντικούς συνταξιούχους. Εξάλλου, ο νομοθέτης δεν εκωλύετο από τις 2287-2288/2015 αποφάσεις της Ολομελείας να προβεί σε νέες ρυθμίσεις ως προς το ύψος των συντάξεων».
 
Οπως είναι γνωστό, με τις αποφάσεις της Ολομέλειας του ΣτΕ 2287 και 2287/2015, που προέκυψαν μετά από αιτήσεις συνταξιούχων δικαστικών για την ακύρωση διατάξεων των νόμων 4051 και 4093/2012, αυτές οι διατάξεις κρίθηκαν αντισυνταγματικές. Οι αποφάσεις αυτές αφορούσαν την καταβολή αναδρομικών από την περικοπή των συντάξεων μόνο σ’ αυτούς που είχαν υποβάλει αιτήσεις ακυρότητας, ο αριθμός των οποίων ήταν πολύ περιορισμένος. Τότε, δικηγόροι καλούσαν τους παλιούς συνταξιούχους να υποβάλουν μαζικά προσφυγές κατά των αντιασφαλιστικών νόμων 4051 και 4093, με το επιχείρημα ότι μετά τις δύο προαναφερθείσες αποφάσεις του ΣτΕ θα δικαιωθούν και θα λάβουν αναδρομικά για την περίοδο μετά τη δημοσίευση αυτών των αποφάσεων.
 
Οπως θυμούνται οι αναγνώστες μας, προκειμένου να προστατευθούν οι συνταξιούχοι από τις παγίδες των δικηγορικών γραφείων που ήθελαν να αυξήσουν την πελατεία τους, είχαμε τότε επισημάνει δύο πράγματα:
 
Πρώτο, ότι και αν ακόμα οι συνταξιούχοι δικαιωθούν από το ΣτΕ, υπάρχει η διάταξη που προβλέπει ότι οι απαιτήσεις από το Δημόσιο για συνταξιοδοτικές παροχές παραγράφονται στην πενταετία.
 
Δεύτερο, ότι το ΣτΕ, που ιστορικά υπερασπίζεται το δίκαιο του μονάρχη (τώρα το δίκαιο του αστικού κράτους), θα βρει τη φόρμουλα για να ακυρώσει τις δικές του αποφάσεις.
 
Ετσι και έγινε. Οι δικαστές του ΣτΕ βρήκαν τη φόρμουλα για να δικαιολογήσουν την ακύρωση από το νόμο Κατρούγκαλου των δικών τους αποφάσεων 2287 και 2288/2015. Συγκεκριμένα, ισχυρίζονται ότι οφείλουν και οι παλιοί συνταξιούχοι και όχι μόνο οι νέοι να επωμιστούν το βάρος από την επιχειρούμενη μεταρρύθμιση, για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης! Και επειδή, με τη μεταρρύθμιση αυτή (του Κατρούγκαλου) θα εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα του ΕΦΚΑ και έτσι θα ωφεληθούν και οι παλιοί συνταξιούχοι!
 
Δώδεκα τακτικοί δικαστές και δύο πάρεδροι διαφώνησαν με την απόφαση της πλειοψηφίας, όχι επειδή δεν εφαρμόζονται οι αποφάσεις 2287 και 2288 της Ολομέλειας του ΣτΕ, αλλά επειδή ο νομοθέτης οφείλει να αιτιολογήσει ότι χωρίς τη διατήρηση των περικοπών στις συντάξεις, που κρίθηκαν αντισυνταγματικές με τις αποφάσεις 2287 και 2288, δε θα είναι βιώσιμο το ασφαλιστικό σύστημα. Στην ουσία, οι δικαστές αυτοί ζητούν από την κυβέρνηση να βάλει την πινελιά της «διασφάλισης της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος», κάτι που είναι πολύ εύκολο για κάθε κυβέρνηση.
 
Ετσι, η συντριπτική πλειοψηφία των τακτικών δικαστών του ΣτΕ σφράγισε και τη νέα, μεγάλη και άκρως προκλητική μείωση των συντάξεων, που επιφέρει ο νόμος Κατρούγκαλου.
 
Το πετσόκομμα αυτό των συντάξεων των παλιών συνταξιούχων νομιμοποιήθηκε και με την απόφαση 1891/2019, δεδομένου ότι οι προσφεύγοντες για ακύρωση των διατάξεων του νόμου Κατρούγκαλου είχαν προβάλει ως λόγο ακύρωσης την παραβίαση των αποφάσεων 2287 και 2288/2015 του ΣτΕ.
 
Παραπέρα, οι προσφεύγοντες, με αιτήσεις ακύρωσης υπουργικών αποφάσεων, προέβαλαν ως λόγο ακύρωσης το δεδικασμένο των αποφάσεων 2287 και 2288/2015 του ΣτΕ. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το δεδικασμένο αναγόταν στο ότι όλοι οι συνταξιούχοι (και όχι μόνο αυτοί που είχαν προσφύγει το 2013 και είχαν πετύχει την έκδοση των αποφάσεων 2287 και 2888) υπέστησαν μεγάλη απώλεια στις συντάξεις τους με τους νόμους 4051 και 4093/2012 και γι’ αυτό δεν πρέπει να υποστούν νέες δραστικές μειώσεις, σύμφωνα με υπουργικές αποφάσεις εφαρμοστικές των διατάξεων του νόμου Κατρούγκαλου.
 
Οι τακτικοί δικαστές του ΣτΕ, με τις αποφάσεις 1890 και 1891, απέρριψαν αυτόν το λόγο ακύρωσης (για το δεδικασμένο). Παραθέτουμε την σχετική παράγραφο Β της απόφασης 1890, που είναι πανομοιότυπη με την παράγραφο Β της απόφασης 1891 του 2019: «Περαιτέρω, απερρίφθη ο λόγος ακυρώσεως περί παραβιάσεως του δεδικασμένου, που απορρέει από τις 2287-2288/2015 αποφάσεις της Ολομέλειας του Δικαστηρίου, διότι η ύπαρξη δεδικασμένου προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, ταυτότητα διαδίκων, προϋπόθεση η οποία δεν συντρέχει εν προκειμένω» (η έμφαση δική μας).
 
Αυτή η δικαιολογία από την πλευρά του ΣτΕ, με την οποία απορρίφθηκε η επίκληση του δεδικασμένου, είναι προκλητική. Γιατί ο νόμος Κατρούγκαλου δεν πλήττει μόνο τους δικαστικούς που είχαν προσφύγει κατά της αντισυνταγματικότητας των νόμων 4051 και 4093/2012, αλλά όλους τους παλιούς συνταξιούχους. Επομένως, όλοι οι παλιοί συνταξιούχοι είχαν και έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν την εφαρμογή των αποφάσεων 2287 και 2288 και να κριθούν αντισυνταγματικές οι διατάξεις του νόμου 4387/2016 με τις οποίες έγινε ο επανυπολογισμός των συντάξεων των παλιών συνταξιούχων.
 
Στις αιτήσεις ακυρότητας προβλήθηκε ως λόγος ακύρωσης η ένταξη των ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, ΟΓΑ, ΕΤΑΑ και των δημοσίων υπαλλήλων στον ΕΦΚΑ. Αυτός ο λόγος ακύρωσης απορρίφθηκε γιατί κρίθηκε ότι είναι συνταγματικές οι διατάξεις του νόμου Κατρούγκαλου σύμφωνα με τις οποίες έγινε δεκτή η ένταξη των Ταμείων στον ΕΦΚΑ.
 
Επίσης απορρίφθηκε ο προβληθείς λόγος ακύρωσης ότι δεν υπάρχει αναλογιστική μελέτη που πιστοποιεί τη βιωσιμότητα του ΕΦΚΑ.
 
Στην παράγραφο 4 του άρθρου 96 του νόμου 4387/2016, (νόμος Κατρούγκαλου) προβλεπόταν πως όταν το άθροισμα κύριων και επικουρικών συντάξεων είναι μέχρι 1.300 ευρώ, τότε δεν επανυπολογίζονται οι επικουρικές συντάξεις. Η διάταξη αυτή κρίθηκε ως αντισυνταγματική!
 
Οι τακτικοί δικαστές του ΣτΕ, για ξεκάρφωμα, έκριναν ότι μερικές υπουργικές αποφάσεις, επουσιώδους σημασίας, που εκδόθηκαν σύμφωνα με το νόμο Κατρούγκαλου, είναι αντισυνταγματικές.
 
Πρώτο, κρίθηκαν ως αντισυνταγματικές οι διατάξεις των άρθρων 39, 40, 41 του νόμου Κατρούγκαλου και οι υπουργικές αποφάσεις που εκδόθηκαν σε εφαρμογή τους. Αφορούν τις ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλουν οι ασφαλισμένοι στον ΟΑΕΕ, το ΕΤΑΑ και τον ΟΓΑ. Το ΣτΕ επικαλείται το περίεργο επιχείρημα ότι οι ασφαλισμένοι σ’ αυτά τα Ταμεία καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές ύψους 20%, ενώ οι μισθωτοί του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ καταβάλλουν 6,67%! Η απόφαση αυτή είναι περίεργη, γιατί και στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ υπάρχει η καταβολή από τους εργοδότες καπιταλιστές ασφαλιστικών εισφορών ύψους 13,33% και έτσι το συνολικό ποσοστό ασφαλιστικών εισφορών ανέρχεται σε 20%. (Εννοείται πως και οι λεγόμενες εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές είναι εργατικές εισφορές, αφού οι εργάτες παράγουν την υπεραξία την οποία καρπώνονται οι καπιταλιστές ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής). Οι δικαστές του ΣτΕ φρόντισαν να προβλέψουν στην απόφασή τους για τις ασφαλιστικές εισφορές, ότι αυτή θα αρχίσει να ισχύει από τη δημοσίευση της απόφασης.
 
Δεύτερο, για τον επανυπολογισμό των επικουρικών συντάξεων κρίθηκε ότι οι διατάξεις του νόμου Κατρούγκαλου είναι αντισυνταγματικές, γιατί δεν εκπονήθηκε αναλογιστική μελέτη.
 
Τέλος, κρίθηκαν αντισυνταγματικές οι διατάξεις του άρθρου 8 του νόμου Κατρούγκαλου, με τις οποίες προβλέπονται χαμηλά ποσοστά αναπλήρωσης. Και αυτή η απόφαση είναι για ξεκάρφωμα, γιατί την ίδια στιγμή το ΣτΕ έκρινε, όπως αναφέραμε, ότι είναι συνταγματικές οι διατάξεις του νόμου Κατρούγκαλου με τις οποίες πετσοκόπηκαν οι συντάξεις και με τις οποίες ακυρώθηκαν οι αποφάσεις 2287 και 2288/2015 του ΣτΕ, που έκριναν ως αντισυνταγματικές τις διατάξεις των νόμων 4051 και 4093/2012.