Δημοσιεύτηκε την περασμένη Τρίτη η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (1545/2008), σύμφωνα με την οποία κρίνεται ως αντισυνταγματική η διάταξη του νόμου 2434/96 που καθορίζει ελάχιστο αριθμό ενσήμων για κάθε οικοδομική δραστηριότητα, σύμφωνα με αντικειμενικό σύστημα υπολογισμού, που συνοδεύει την έκδοση κάθε οικοδομικής άδειας. Σε μια περίοδο που η οικοδομική δραστηριότητα έχει ήδη μπει σε κρίση, η οποία αναμένεται να βαθύνει, το κατασκευαστικό κεφάλαιο έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει, διότι αποκτά ένα μηχανισμό διαχείρισης της κρίσης προς όφελός του.
Η μαζική κλοπή των ενσήμων των οικοδόμων είναι «σπορ» στο οποίο επιδίδεται εδώ και δεκαετίες το κατασκευαστικό κεφάλαιο. Ομως, για να λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους, έχουν καταφέρει να μπλέξουν σ’ αυτή την κλοπή και κάθε ιδιώτη που χρησιμοποιεί οικοδόμους. Για παράδειγμα, ποιος πληρώνει ένσημα όταν βάζει μπογιατζήδες για να φρεσκάρει το διαμέρισμά του ή πατωματζήδες για να τρίψουν τα πατώματα ή οποιασδήποτε ειδικότητας οικοδόμους για ένα μερεμέτι; Αν το ΙΚΑ (οι κυβερνήσεις, για να ακριβολογούμε) ήθελε να μη χάνεται ένσημο απ’ αυτές τις εργασίες, θα είχε θεσπίσει έναν απλό τρόπο, ώστε να μπορεί κάθε ιδιώτης να πληρώνει τα ένσημα, χωρίς να μπλέκεται με πολεοδομίες, άδειες και λοιπές γραφειοκρατικές διαδικασίες, και αντίστοιχα να μπορεί ο οικοδόμος να διεκδικεί τα ένσημά του και από τις εργασίες σε μικρά ιδιωτικά έργα.
Για να επανέλθουμε στην κλοπή ενσήμων που γίνεται από το κατασκευαστικό κεφάλαιο, σημειώνουμε ότι αυτή έγινε καθεστώς χάρη σε δυο παράγοντες. Πρώτο, την κρατική συνενοχή («κλείσιμο του ματιού» στους εργολάβους), που άφησε το ΙΚΑ γυμνό από ελεγκτικό μηχανισμό. Για να ελέγξει το ΙΚΑ θα πρέπει να γίνει καταγγελία και πάλι θα υπάρξει καθυστέρηση. Δεύτερο, την οπορτουνιστική-γραφειοκρατική συμπεριφορά των συνδικαλιστικών ηγεσιών, που ουδέποτε στάθηκαν στο ύψος τους ακόμα και σ’ αυτό το επίπεδο της προστασίας στοιχειωδών δικαιωμάτων εκείνων που τις εξέλεξαν.
Οι συνδικαλιστικές ηγεσίες «καλύφτηκαν πλήρως» όταν αποφασίστηκε το αντικειμενικό σύστημα, διότι βγήκαν από την υποχρέωση να ψάχνουν, να ελέγχουν, να καταγγέλλουν, να διεκδικούν. Οι πάντες γνωρίζουν, βέβαια, ότι το αντικειμενικό σύστημα είναι επίσης ληστρικό. Τα ελάχιστα ένσημα που προβλέπει είναι λιγότερα από τα μεροκάματα που πραγματικά γίνονται σ’ ένα οικοδομικό έργο. Εγινε καθεστώς, όμως, μια «σύμβαση» που λέει: θα πάρεις όσα ένσημα προβλέπει το αντικειμενικό σύστημα και όχι όσα θα δουλέψεις. Τα τελευταία χρόνια, με τη μαζική είσοδο μεταναστών στην οικοδομή, οι κατασκευαστές απομακρύνθηκαν ακόμα και απ’ αυτή τη «σύμβαση». Επανέρχονται, πλέον, στις παλιές τακτικές (προσυμφωνούν πόσα ένσημα τη βδομάδα θα παίρνει ο οικοδόμος, που είναι πάντοτε λιγότερα από τα πραγματικά), έτσι ώστε να τους περισσεύουν ένσημα (με βάση τα προβλεπόμενα από το αντικειμενικό σύστημα), τα οποία πωλούν στους μετανάστες που τα χρειάζονται για να βγάλουν άδεια παραμονής και εργασίας. Ετσι, το κατασκευαστικό κεφάλαιο κατάφερε να ρίξει τη συνολική δαπάνη του για μεροκάματα και ασφάλιση και να αυξήσει το βαθμό εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης.
Το αντικειμενικό σύστημα, λοιπόν, μολονότι είναι ένα άδικο για τους οικοδόμους σύστημα, αφού δεν εξασφαλίζει το αυτονόητο αίτημά τους «ένα μεροκάματο – ένα ένσημο», ήταν μια ελάχιστη, ρεφορμιστικού τύπου άμυνα, που περιόριζε κάπως την ασυδοσία του κατασκευαστικού κεφάλαιου. Με την κατάργησή του, αυτή η άμυνα εξαφανίζεται. Μαύρες μέρες περιμένουν τους οικοδόμους, αν δεν αντιδράσουν μαζικά και βίαια (ναι, βίαια). Ο κατασκευαστικός κλάδος μπήκε σε κρίση, τα μεροκάματα αρχίζουν να σπανίζουν και η ανεργία να μεγαλώνει, το συνδικαλιστικό κίνημα –παρά τα βροντερά ταξικά λόγια– είναι εντελώς διαλυμένο και οι εμποροσπιτάδες και λοιποί εργολάβοι έχουν πια λυμένα τα χέρια τους να εκβιάζουν και να ρίξουν ακόμα πιο χαμηλά τη δαπάνη που καταβάλλουν για ασφάλιση (η οποία, ως γνωστόν, είναι έμμεσος μισθός).
