Ολα τα σφυριά χτυπούν στον ίδιο στόχο: Οχι στις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις – Κανένας στη σύνταξη πριν τα 65. Το είπε ο Γκαργκάνας, το είπε ο Φουντουλάκος, το λένε απέξω απέξω τα κυβερνητικά στελέχη, το λένε οι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί. Δεν έχουμε, λοιπόν, παρά να δούμε ποιοι είναι οι ασφαλισμένοι που βγαίνουν στη σύνταξη πριν τα 65.
Δυο είναι οι μεγάλες κατηγορίες: οι γυναίκες που έχουν πρωτομπεί στην ασφάλιση πριν το 1993 και οι ασφαλισμένοι στα Βαριά και Ανθυγιεινά Επαγγέλματα (ΒΑΕ), που βγαίνουν στη σύνταξη πέντε χρόνια πριν τους άλλους εργαζόμενους. Γι’ αυτή τη μεγάλη κατηγορία εργαζόμενων, ανδρών και γυναικών, πρέπει να πούμε μερικά πράγματα, γιατί κρατάει χρόνια αυτή η κολόνια. Συγκεκριμένα από το 1986, όταν έγινε η πρώτη απόπειρα κατάργησης αυτού του ασφαλιστικού θεσμού.
Τα ΒΑΕ δημιουργήθηκαν με τον ιδρυτικό νόμο του ΙΚΑ (Α.Ν. 1846/1951), χρειάστηκε όμως να περάσουν 12 χρόνια για να γίνει με απόφαση του υπουργείου Εργασίας (στις 16.12. 1963) ο πρώτος κανονισμός ΒΑΕ και να ενταχθούν ορισμένα επαγγέλματα. Στη συνέχεια και κάτω από τη συνεχή πάλη του εργατικού κινήματος εντάχθηκαν στα ΒΑΕ και άλλα επαγγέλματα. Πόσοι είναι οι εργαζόμενοι στα ΒΑΕ; Σημερινά στοιχεία δεν έχουμε, όμως από στοιχεία του 1991 γνωρίζουμε ότι στα ΒΑΕ είχαν ενταχθεί περισσότερες από 60 ομάδες επαγγελμάτων και 70 περίπου ειδικότητες και τότε ο αριθμός των άμεσα ασφαλισμένων είχε ξεπεράσει τις 670.000 (περίπου το 38% των ασφαλισμένων του ΙΚΑ). Δεδομένου ότι έκτοτε δεν έχει μπει καμιά ειδικότητα στα ΒΑΕ, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η αναλογία και σήμερα είναι περίπου η ίδια.
Οσο το ΙΚΑ δεν παρουσίαζε ελλείμματα, αλλά αντίθετα συσσώρευε αποθεματικά τα οποία δεν προλάβαινε καν να τα δει, γιατί του τα έκλεβαν, ουδείς μιλούσε ενάντια στα ΒΑΕ. Μόλις εμφανίστηκαν τα πρώτα ελλείμματα (το 1986) άρχισε και η σχετική φιλολογία αλλά και οι απόπειρες να καταργηθούν τα ΒΑΕ ή να συρρικνωθούν οι εργαζόμενοι που ανήκουν σ’ αυτά.
Η πρώτη απόπειρα έγινε από το ΠΑΣΟΚ με το νόμο 1654/1986, που πρόβλεπε την επανάκριση των επαγγελμάτων που ανήκαν στα ΒΑΕ. Η επανάκριση δεν προχώρησε, όμως πάγωσε η λειτουργία των επιτροπών κρίσης και έτσι δεκάδες αιτήσεις κλάδων και ειδικοτήτων για ένταξη στα ΒΑΕ σάπισαν στα συρτάρια του ΙΚΑ.
Η δεύτερη προσπάθεια έγινε με τον πρώτο αντιασφαλιστικό νόμο της κυβέρνησης Μητσοτάκη (Ν. 1902/1990). Με το άρθρο 32 αυτού του νόμου καταργήθηκαν οι επιτροπές κρίσης για ένταξη στα ΒΑΕ και δημιουργήθηκε μια επιτροπή που είχε σαν καθήκον να γνωμοδοτήσει ποιες κατηγορίες πρέπει να ενταχθούν στα ΒΑΕ (δηλαδή από μηδενική βάση).
Η επιτροπή αυτή, στην οποία συμμετείχε και η ΓΣΕΕ, μέσα σε τρεις συνεδριάσεις κατάφερε να καταλήξει σε ομόφωνο πόρισμα. Δεν προχώρησε μεν σε λίστα επαγγελμάτων, όμως δημιούργησε ένα επιστημονικοφανές πλαίσιο για να γίνει το επόμενο βήμα. Το πόρισμα αυτό υποστήριζε ότι ο θεσμός των ΒΑΕ «δεν συνιστά μέτρο προστασίας/διατήρησης της υγείας των εργαζομένων, ενώ αντίθετα λειτουργεί μερικές φορές ανασταλτικά στον εκσυγχρονισμό των συνθηκών εργασίας»! Ακόμη, ότι ο θεσμός αυτός «εμπεριέχει το στοιχείο της προσβολής της προσωπικότητας του ανθρώπου ως πνευματικού όντος τον οποίο απογυμνώνει ηθικά και τον μεταβάλλει από σκοπό ζωής σε μέσο, ενώ τα υλικά αγαθά από μέσο γίνονται σκοπός»!! Υποστήριζε, ακόμη, ότι η ένταξη στα ΒΑΕ δεν έγινε με επιστημονικά κριτήρια και «ευνόησε κάποιες κατηγορίες εργαζομένων και μάλιστα όχι πάντα αυτές που βρίσκονταν κάτω από δυσμενέστερες συνθήκες εργασίας αλλά εκείνες που είχαν τη δύναμη να ασκήσουν τη μεγαλύτερη πίεση». Τέλος, αποφαινόταν ότι «η σύγχρονη τεχνολογία σε συνεργασία με την Ιατρική της Εργασίας είναι σήμερα σε θέση να ελαχιστοποιήσει τον επαγγελματικό κίνδυνο και να καταστήσει πλέον ασφαλείς και ακίνδυνες τις συνθήκες στους χώρους εργασίας»!!
Υποστήριξε η συνδικαλιστική γραφειοκρατία αυτές τις τερατωδίες; Οχι μόνο τις υποστήριξε, αλλά εκπρόσωπός της ήταν το (τότε) στέλεχος του Περισσού Σ. Λαιμός, που βρισκόταν σε συνεχή συνεργασία με την ΕΕ της ΓΣΕΕ και ειδικά με τον «πολύ» Μήτσο Κωστόπουλο, τότε γενικό γραμματέα της ΓΣΕΕ. Μάλιστα, όταν κοινοποιήθηκε από τον Σιούφα το σχετικό πόρισμα, ο «Ριζοσπάστης» ήταν η μόνη εφημερίδα που το υποδέχτηκε με ένα διθυραμβικό άρθρο (στο φύλλο της 29.11. 1991).
Στις εργασίες της επιτροπής ο εκπρόσωπος της ΓΣΕΕ υποστήριξε ότι «ο θεσμός των ΒΑΕ είναι ήδη ξεπερασμένος. Δεν θα πρέπει να μπούμε στον πειρασμό να τροποποιήσουμε κάποιους μηχανισμούς του θεσμού, αλλά πρέπει να υπερβούμε το θεσμό των ΒΑΕ που θεωρούμε ανεπαρκή». Εν πλήρει συνειδήσει του τι σήμαινε αυτό: «Ο θεσμός είναι αναχρονιστικός, πρέπει να φύγει από τη μέση, άρα θα κόψουμε 5 συντάξιμα χρόνια από κάποιους εργαζόμενους»!! Τόσο απλά! Και τί πρότειναν στη θέση του; Ενα νέο ασφαλιστικό κλάδο επαγγελματικού κινδύνου, με εισφορές εργαζόμενων και εργοδοτών και διαχείριση από τους χρηματοδότες, που σκοπό θα έχει να μελετά τις επαγγελματικές ασθένειες και να αποζημιώνει τα θύματα των εργατικών ατυχημάτων. Το μόνο που τους ένοιαζε, δηλαδή, είναι να διαχειριστούν μαζί με τους καπιταλιστές τα κονδύλια αυτού του νέου κλάδου.
Μέσα στο εργατικό κίνημα προκλήθηκαν αντιδράσεις, τμήματα της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας αναγκάστηκαν να κάνουν πίσω, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έπεσε, το ΠΑΣΟΚ δεν ξανάνοιξε το Ασφαλιστικό. Μέχρι που ήρθε ο νόμος Ρέππα και ξαναέθεσε το ζήτημα. Το άρθρο 4 παρ. 6 αυτού του νόμου προβλέπει:
«Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται μέχρι 31.12. 2004, μετά πρόταση του υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και σύμφωνη γνώμη ειδικής επιστημονικής επιτροπής, επανακαθορίζονται τα επαγγέλματα και οι εργασίες που υπάγονται στον Κανονισμό των Βαρέων και Ανθυγιεινών Επαγγελμάτων του ΙΚΑ.
Οι από 1.1.2005 απασχολούμενοι για πρώτη φορά υπάγονται στην ειδική προστασία του εδαφίου β’ της παρ. 3 του άρθρου 28 του ΑΝ 1846/1951, όπως ισχύει, εφόσον απασχολούνται σε επαγγέλματα που θα καθοριστούν με το ανωτέρω προεδρικό διάταγμα.
Με απόφαση του υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, που εκδίδεται έως 30.6.2003, συνιστάται ειδική επιστημονική επιτροπή από άτομα ανεγνωρισμένου επιστημονικού κύρους για τον επανακαθορισμό των επαγγελμάτων και των εργασιών που υπάγονται στον Κανονισμό ΒΑΕ του ΙΚΑ».
Το ΠΑΣΟΚ μπλέχτηκε στην εκλογολογία, έβλεπε ότι χάνει τις εκλογές και έτσι ο Ρέππας δεν προχώρησε ούτε στη σύσταση αυτής της επιτροπής. Αφησε το θέμα «πεσκέσι» για τη ΝΔ. Τώρα, ήρθε ο καιρός να γίνει πράξη. Την ώρα που γράφεται αυτό το σημείωμα πληροφορηθήκαμε τη δήλωση ενός μεγαλοστελέχους του ΟΟΣΑ, που παρουσία του Αλογοσκούφη κάλεσε κυνικά τους έλληνες εργαζόμενους να δεχτούν την επιμήκυνση των ορίων ηλικίας κατά 5 χρόνια, επειδή επιμηκύνθηκε το προσδόκιμο επιβίωσης! Χρειαζόμαστε, μήπως, άλλους μάρτυρες για τα σχέδιά τους;
Την επιχειρηματολογία την έχουν έτοιμη. Τους την έχει προσφέρει η συνδικαλιστική γραφειοκρατία με τα παλιά της κείμενα, που κάποιοι ασφαλώς θα τα ανασύρουν. Περιττεύει, βέβαια, να επιχειρήσουμε οποιαδήποτε αντίκρουση σ’ αυτή την επιχειρηματολογία, γιατί θα υποτιμούσαμε τη νοημοσύνη των αναγνωστών μας.
Απλά, χτυπάμε το καμπανάκι του κινδύνου. Το θέμα πρέπει να τεθεί από τώρα. Οι εργαζόμενοι πρέπει να υπερασπίσουν τα ΒΑΕ ως θεσμό άμυνας. Να τα υπερασπίσουν με μαχητικό τρόπο. Τί σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι πρέπει να απαιτήσουν την επαναλειτουργία των επιτροπών κρίσης, ώστε να μπουν στα ΒΑΕ όλα εκείνα τα επαγγέλματα που έχουν στο παρελθόν υποβάλει αιτήσεις.
