Ανήμερα 14 Αυγούστου, μέρα που ψηφίστηκε με συνοπτικές ολονύκτιες διαδικασίες ο νόμος 4336/2015 (Μνημόνιο-3 και προαπαιτούμενα), ο υπουργός Εργασίας Γ. Κατρούγκαλος έβαλε μπροστά τον υφυπουργό του Π. Χαϊκάλη για να υπογράψει μια εγκύκλιο, με την οποία επισπεύστηκε η έναρξη εφαρμογής μιας διάταξης του αντιασφαλιστικού νόμου 3863/2010, με την οποία κουτσουρεύεται η κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ. Θυμίζουμε ότι στα προαπαιτούμενα του Μνημόνιου-3 ήταν και η τροποποίηση προς το δυσμενέστερο διατάξεων των αντιασφαλιστικών νόμων 3863 και 3865 του 2010, στις οποίες αναφερθήκαμε σε προηγούμενα δημοσιεύματά μας.
Την ίδια μέρα, υπηρεσιακοί παράγοντες του υπουργείου Εργασίας (που έχουν ειδικότητα να φτιάχνουν εγκυκλίους που δεν προβλέπονται από νόμους) διαπίστωσαν ότι με το μνημονιακό νόμο 4336 δεν τροποποιήθηκε διάταξη του νόμου 3863/2010, σύμφωνα με την οποία η κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ θα είναι μόνο 15 ΗΑΕ (Ημερομίσθιο Ανειδίκευτου Εργάτη) για τους εργάτες και εργαζόμενους που θα θεμελιώσουν δικαίωμα σύνταξης μετά την 1.1.2015, έτσι που να εφαρμόζεται και σε όσους θεμελίωσαν δικαίωμα σύνταξης μέχρι τις 31.12.2014 αλλά υπέβαλαν αίτηση για συνταξιοδότηση μετά την 1.1.2015.
Κανένα πρόβλημα για τη συγκυβέρνηση των Τσιπροκαμμένων. Δεν προβλέψαμε να το κάνουμε στο νόμο, το κάνουμε με μια εγκύκλιο. Πραξικοπηματικά δηλαδή. Ενημερώθηκε ο Κατρούγκαλος, συμφώνησε και πέταξε το μπαλάκι της υπογραφής στον Χαϊκάλη, που καθώς «ζούσε το μύθο του» ως μέλος της κυβέρνησης θα υπέγραφε οτιδήποτε. Η εγκύκλιος προβλέπει ότι η κατώτερη σύνταξη περιορίζεται στα 15 ΗΑΕ και για όσους είχαν μεν θεμελιώσει δικαίωμα σύνταξης μέχρι το τέλος της προηγούμενης χρονιάς, όμως την αίτηση για συνταξιοδότηση την υπέβαλαν μέσα στο 2015.
Το ότι δεν προβλέπεται από το μνημονιακό νόμο 4336 αυτή η επίσπευση της κατακρεούργησης της κατώτερης σύνταξης του ΙΚΑ, αποδεικνύεται και από την εγκύκλιο εφαρμογής αυτού του νόμου, που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 29 Σεπτέμβρη και υπογράφεται από τον νέο υφυπουργό Εργασίας Α. Πετρόπουλο. Απ’ αυτή απουσιάζει η αναφορά στην εγκύκλιο Χαϊκάλη.
Το πραξικόπημα αυτό της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Εργασίας αρνείται να εφαρμόσει το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Οπως πληροφορηθήκαμε από την αρμόδια Γενική Διευθύντρια του ΙΚΑ, στις 28 Σεπτέμβρη στάλθηκε στη Γενική Διεύθυνση Ασφαλίσεων της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων έγγραφο με σειρά ερωτήματα για την εφαρμογή του αντιασφαλιστικού νόμου 3863/2010. Υποβάλαμε αίτηση σ’ αυτή την υπηρεσία του ΙΚΑ, ζητώντας αντίγραφο και αυτού του εγγράφου και μιας σειράς άλλων εγγράφων που στάλθηκαν μέσα στο 2015 και αφορούν ερωτήματα για την εφαρμογή του αντιασφαλιστικού νόμου 3863/2010.
Το πραξικόπημα Κατρούγκαλου αποκαλύπτει ότι η συγκυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου προχώρησε στην ψήφιση του μνημονιακού νόμου 4336/2015, όχι εκβιαζόμενη και δεχόμενη αφόρητες πιέσεις από τους «θεσμούς», όπως ισχυρίζεται, αλλά γιατί και η ίδια συμφωνεί απόλυτα με τη λαίλαπα των αντιλαϊκών διατάξεων που περιλαμβάνονται στο Μνημόνιο. Αν δεν συμφωνούσαν με την επίσπευση του κουτσουρέματος της κατώτερης σύνταξης του ΙΚΑ, δε θα έσπευδαν την ίδια ημέρα να την θεσμοθετήσουν με εγκύκλιο για να καλύψουν το κενό του μνημονιακού νόμου. Δεν τους υποχρέωσε η τρόικα να κάνουν το πραξικόπημα Κατρούγκαλου, μόνοι τους το σχεδίασαν και το πραγματοποίησαν, λίγες ώρες μετά την ψήφιση του μνημονιακού νόμου.
Η κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ ανέρχεται στο πενιχρότατο ποσό των 486 ευρώ το μήνα. Εδώ και χρόνια αναπτύσσεται η κάλπικη θεωρία, ότι η κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ είναι υπερτιμολογημένη, είναι υψηλότερη απ’ αυτή που δικαιούται η εργατική τάξη με βάση τις εισφορές που κατέβαλε. Χωρίζουν την κατώτερη σύνταξη σε δύο κομμάτια, τα λεγόμενα οργανικό και προνοιακό τμήματα. Οργανικό είναι υποτίθεται αυτό που ανταποκρίνεται στις εισφορές που κατέβαλε ο ασφαλισμένος, ενώ το προνοιακό υποτίθεται ότι αποτελεί δώρο, επίδομα για να φτάσει η σύνταξη σ’ ένα ορισμένο ύψος.
Αυτή η θεωρία είναι εξ ορισμού κάλπικη, για ειδικούς και γενικούς λόγους. Οι ειδικοί λόγοι έχουν να κάνουν με τον αυθαίρετο τρόπο που προσδιορίζεται το λεγόμενο οργανικό τμήμα. Αφού καταλήστευσαν επί δεκαετίες (και εξακολουθούν να καταληστεύουν) το ΙΚΑ, λένε στον ασφαλισμένο πως οι εισφορές του ανταποκρίνονται μόνο σ’ ένα γελοίο ποσό. Ομως πιο σημαντικοί είναι οι γενικοί λόγοι. Δεν μπορούμε να δεχτούμε ότι οι παραγωγοί του κοινωνικού πλούτου είναι… ευεργετούμενοι του αστικού κράτους.
Εδώ και πολλά χρόνια υποστηρίζουμε τη θέση ότι, επειδή η εργατική τάξη παράγει τον πλούτο στην κοινωνία, που τον καρπώνεται αρπάζοντάς τον το κεφάλαιο, νομιμοποιείται να απαιτεί πλήρη ασφάλιση, με πλήρη χρηματοδότησή της από την αστική τάξη και το κράτος της. Να μην καταβάλλει δεκάρα ως ασφαλιστική εισφορά για σύνταξη, υγεία και ατυχήματα. Η χρηματοδότηση της Κοινωνικής Ασφάλισης, στην οποία πρέπει να υποχρεωθούν το κεφάλαιο και το κράτος τους, είναι μόνο ένα ελάχιστο μέρος της υπεραξίας που κλέβουν από την εργατική τάξη.
Με τη διάταξη της εγκυκλίου Χαϊκάλη η κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ μειώνεται στα 392,7 ευρώ το μήνα (15 ΗΑΕ επί 26,18 ευρώ). Με άλλη διάταξη του Μνημονίου-3, όμως, οι ασφαλισμένοι που θα βγαίνουν στο εξής στη σύνταξη σε ηλικία μικρότερη των 67 δε θα παίρνουν ούτε καν τα 392,7 ευρώ, αλλά μόνο το λεγόμενο οργανικό τμήμα, μέχρι να κλείσουν τα 67!
Ποιοι εργάτες και εργαζόμενοι θα βγαίνουν στη σύνταξη πριν να κλείσουν τα 67; Είναι περιπτώσεις εργαζόμενων, περισσότερο γυναικών, που με τις ισχύουσες μέχρι την ψήφιση του Μνημονίου-3 διατάξεις έβγαιναν με όριο ηλικίας συνταξιοδότησης μικρότερο από τα 67, αλλά είχαν αρκετά χρόνια δουλειάς, που τους έδιναν το δικαίωμα να πάρουν αυτή την πενιχρή κατώτερη σύνταξη. Στο άρθρο μας με τίτλο «Για την κατάργηση της πρόωρης συνταξιοδότησης», που δημοσιεύτηκε στο φύλλο της 18ης Σεπτέμβρη, αναφερόμαστε αναλυτικά σ’ αυτό το θέμα. Δημοσιεύσουμε ξανά έναν από τους πίνακες από τον οποίο φαίνεται καθαρά, ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα καταργούνται όλες οι λεγόμενες πρόωρες συνταξιοδοτήσεις.
Και ενώ η συγκυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου με το μνημονιακό νόμο 4336/2015 κατακρεούργησε τις λεγόμενες πρόωρες συντάξεις και αύξησε τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, ο λαλίστατος Γ. Κατρούγκαλος, σε Δελτίο Τύπου που εξέδωσε στις 30 Σεπτέμβρη, έχει το θράσος να ισχυρίζεται, ότι δεν αυξάνει τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης!
Προανάκρουσμα
Το πραξικόπημα Κατρούγκαλου, με το οποίο κατακρεούργησαν την κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ, με μια απλή εγκύκλιο, χωρίς να υπάρχει διάταξη νόμου, δείχνει καθαρά την κατεύθυνση στην οποία θα κινηθεί η νέα σαρωτική αντιασφαλιστική ανατροπή.
Αρκετά πριν το Μνημόνιο-3, όταν βρισκόμασταν στην κορύφωση της δήθεν σκληρής διαπραγμάτευσης, λίγες μέρες πριν το «περήφανο δημοψήφισμα», η συγκυβέρνηση έστειλε στους ιμπεριαλιστές δανειστές προτάσεις που τις υπέγραφε ο ίδιος ο Τσίπρας. Σ’ αυτές τις προτάσεις η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ
♦ Εξέφραζε τη συμφωνία της με τους αντιασφαλιστικούς νόμους του 2010 και του 2012, προκρίνοντας την παραπέρα ενίσχυση του αντιασφαλιστικού τους περιεχόμενου: «Οι συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις του 2010 και του 2012 βελτίωσαν εν μέρει τη σταθερότητα του συνολικού συνταξιοδοτικού συστήματος, το οποίο προηγουμένως ήταν αποσπασματικό και δαπανηρό και μετέφερε βάρη αστάθειας στις μελλοντικές γενιές. Ομως παραπέρα, απαιτούνται πολύ περισσότερα φιλόδοξα και θαρραλέα βήματα για να συμπληρωθούν αυτές οι μεταρρυθμίσεις και να αντιμετωπιστούν οι στρεβλώσεις του συστήματος».
♦ Προανήγγειλε σαρωτική αντιασφαλιστική μεταρρύθμιση που θα οδηγήσει σε μεγάλες μειώσεις συντάξεων, πέρα από τα πρώτα μέτρα (αυτά που υλοποιήθηκαν με το μνημονιακό νόμο 4336/2015): «Για να συμπληρωθεί το πακέτο, οι αρχές θα περάσουν στη δεύτερη φάση περαιτέρω νομοθετικές μεταρρυθμίσεις με στόχο να εγκαθιδρύσουν τον Οκτώβρη του 2015 έναν στενότερο δεσμό μεταξύ των εισφορών και των παροχών στο πλαίσιο της τριμερούς χρηματοδότησης και της ενοποίησης των ξεχωριστών ταμείων. Στο σχεδιασμό αυτών των μεταρρυθμίσεων, η κυβέρνηση θα εξασφαλίσει ότι το βάρος της προσαρμογής θα είναι δίκαιο ώστε να εξασφαλίσει ότι θα προστατευθούν τα πιο ευπαθή νοικοκυριά, ενώ θα αποφευχθούν αδικαιολόγητα βάρη στις μελλοντικές γενιές και ότι θα υπάρχει ένας καθαρός δεσμός ανάμεσα στις εισφορές και τις απονομές, έτσι που να ενθαρρύνεται η δηλωμένη εργασία και μακρύτεροι εργασιακοί βίοι».
Επαναλαμβάνουμε: αυτά δεν ήταν προτάσεις της τρόικας, ήταν προτάσεις της κυβέρνησης, που τις υπέγραψε ο ίδιος ο Τσίπρας και τις διαβίβασε στους δανειστές στις 22 Ιούνη (είναι το περιβόητο κείμενο των 11 σελίδων).
Εχει μια σημασία να τα θυμόμαστε αυτά, όχι μόνο για να ξέρουμε τι μας περιμένει αν δεν ξεσηκωθούμε (και μάλιστα σύντομα), αλλά και για να κρίνουμε τις καθησυχαστικές δηλώσεις που ακούγονται από τον Κατρούγκαλο και άλλους. Αυτές οι δηλώσεις έχουν τόση αξία όση είχαν όσα έλεγαν οι συριζαίοι όσο βρίσκονταν στην αντιπολίτευση.
Περασμένα ξεχασμένα
Ας θυμηθούμε τι έλεγαν οι συριζαίοι όταν συζητιόταν στη Βουλή ο αντιασφαλιστικός νόμος 3863/2010 (στις 6 και 7 Ιούλη του 2010).
Μ. Κριτσωτάκης (ειδικός αγορητής ΣΥΡΙΖΑ): «Εκείνο που διακρίνουμε είναι ότι έχει γίνει πια επιστήμη η διαστροφή των εννοιών, η διαστροφή των όρων, η διαστροφή της ίδιας της πραγματικότητας. Είναι ένα νομοσχέδιο για την κατεδάφιση του ασφαλιστικού συστήματος και την κατεδάφιση των εργασιακών σχέσεων, την απελευθέρωση των απολύσεων και διάφορα άλλα που θα πούμε παρακάτω. Αλλά, δεν κατεδαφίζει μόνο. Παράλληλα, δεν δίνει και καμμία προοπτική ανάκαμψης έστω στο μέλλον, έστω στο απώτερο μέλλον. Δεν είναι εξ ανάγκης. Είναι εκ της ιδεολογίας. Είναι από την ιδεολογία τη νεοφιλελεύθερη, είναι από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, από τους δανειστές, από τις αγορές, που όλα αυτά συνοψίζονται στο μνημόνιο. Και μία εφαρμογή του μνημονίου στην πράξη είναι αυτό το αντιασφαλιστικό νομοσχέδιο και η κατεδάφιση των εργατικών νόμων. Δεν έγιναν τέτοιες επεμβάσεις τέτοιου αντιλαϊκού χαρακτήρα, τόσο οξείες, ούτε από τις κατοχικές κυβερνήσεις, ούτε από την επταετία. Πείτε μου αν αυτό είναι υπερβολή, και αν είναι υπερβολή, εγώ σταματώ εδώ. Πείτε μου αν είναι υπερβολή».
Π. Λαφαζάνης (κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος): «Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, νομίζω ότι με το νομοσχέδιο που έχουμε ενώπιον μας η Κυβέρνηση και ο αρμόδιος Υπουργός συλλογικά στο πλαίσιο της Κυβέρνησης επιχειρούν ένα νέο Ιουλιανό πραξικόπημα. Επιχειρούν ένα νέο Ιουλιανό πραξικόπημα σε βάρος των εργασιακών σχέσεων, σε βάρος των ασφαλιστικών δικαιωμάτων, σε βάρος των κοινωνικών δικαιωμάτων του ελληνικού λαού (…) Εδώ με τις διατάξεις του νομοσχεδίου και ιδιαίτερα με την παράγραφο 1 του άρθρου 11, δίνεται η δυνατότητα στον εκάστοτε Υπουργό Εργασίας να ρυθμίζει κατά το δοκούν τις συντάξεις και μάλιστα με έναν τέτοιο απροσδιόριστο και αόριστο τρόπο, που οι συντάξεις μπορεί να οδηγηθούν με κυβερνητικές αποφάσεις και ερήμην της Βουλής σε εξευτελιστικά επίπεδα έως επίπεδα ανυπαρξίας».
Α. Τσίπρας (πρόεδρος): «Με το παρόν νομοσχέδιο η Κυβέρνηση έρχεται να θεσμοθετήσει την κοινωνική βαρβαρότητα (…) Δηλαδή με το καινούριο σύστημα θα παίρνουμε συντάξεις κάτω από το μισό απ’ ό,τι με το παλιό σύστημα. Με δυο λόγια, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, με το παρόν νομοσχέδιο η Κυβέρνηση έρχεται να καταργήσει κοινωνικές κατακτήσεις δεκαετιών, να ξεμπερδέψει με την έννοια της κοινωνικής αλληλεγγύης και να υιοθετήσει τον πυρήνα της νεοφιλελεύθερης σκέψης, που είναι η έννοια της ατομικής ευθύνης (…) Και αναρωτιέμαι: Πόσο βαθιά μπορεί να είναι τελικά η ιδεολογική σας μετάλλαξη και πόση απόσταση τελικά μπορεί να έχει ο σοσιαλισμός από τη βαρβαρότητα; (…) Και θα πούμε για μία ακόμη φορά κι ας μαλλιάσει η γλώσσα μας, ότι το πρόβλημα του ασφαλιστικού συστήματος δεν είναι ότι δίνει πολλά. Οι συντάξεις που παίρνουν οι Ελληνες είναι από τις χαμηλότερες κατά μέσο όρο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση (…) Διότι εδώ έχουμε αλλαγή της δομής και του χαρακτήρα του δημόσιου συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, έχουμε αντικατάσταση της κατώτερης σύνταξης από ένα προνοιακό επίδομα στην πραγματικότητα. Διότι τα 360 ευρώ μηνιαίως δεν είναι κατοχύρωση μιας αξιοπρεπούς σύνταξης, όπως λέτε, εκτός αν πρέπει να επανακαθορίσουμε τον όρο της αξιοπρέπειας (…) Αμα μου βρείτε εσείς έναν εργαζόμενο σήμερα, πόσω δε μάλλον στις επόμενες δεκαετίες, που θα έχει σαράντα χρόνια συνεχούς ασφάλισης στα εξήντα πέντε και σε ένα ταμείο, όχι διαδοχικά ασφαλισμένο, θα είναι κατόρθωμα, να μου βρείτε έναν (…) Οκτακόσια δέκα ευρώ, κύριε Κουτρουμάνη, είναι σύνταξη αξιοπρέπειας για έναν εργαζόμενο με τριάντα πέντε έτη προϋπηρεσίας; (…) Να λέμε την αλήθεια στον ελληνικό λαό. Να μην προσπαθούμε να παραπλανήσουμε τον κόσμο. Είναι βίαιες οι αλλαγές που εισαγάγετε. Και πρέπει να λέτε την αλήθεια, γιατί τότε είναι που, όπως είπε και ο κύριος Πρωθυπουργός, θα σας πάρουν με τις πέτρες».
Αυτά, το… μακρινό 2010. Το 2015 όχι μόνο επαινούν εκείνο το νόμο, που τον χαρακτήριζαν νόμο της κοινωνικής βαρβαρότητας, όχι μόνο κατακρεουργούν την κατώτερη σύνταξη σε βαθμό μεγαλύτερο από αυτόν που προέβλεπε εκείνος ο νόμος, αλλά ετοιμάζονται να τον εμπλουτίσουν σύντομα με… περισσότερη βαρβαρότητα.
