Με το τρίτο Μνημόνιο, η συγκυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου κατήργησε τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις. Και το κυριότερο, κατήργησε το δικαίωμα που είχαν οι εργαζόμενες γυναίκες στο Δημόσιο και σε μερικά άλλα Ταμεία να θεμελιώνουν το δικαίωμα συνταξιοδότησης μόνο με τα χρόνια ασφάλισης. Για παράδειγμα, οι γυναίκες που εργάζονται στο Δημόσιο και στα ΝΠΔΔ και οι γυναίκες μηχανικοί που ασφαλίζονται στο ΤΣΜΕΔΕ και είχαν μέχρι το 2010 25 χρόνια ασφάλισης μπορούσαν να βγουν στη σύνταξη όταν θα συμπλήρωναν τα 60 χρόνια. Οσες αντιασφαλιστικές ρυθμίσεις και αν έγιναν στο παρελθόν δεν άλλαξαν το δικαίωμα να συνταξιοδοτούνται οι γυναίκες με τη συμπλήρωση του 60ού έτους. Αυτό σήμαινε ο όρος «θεμελίωση δικαιώματος».
Πρέπει να διευκρινίσουμε, ότι οι γυναίκες αυτές συνήθως δεν είχαν μόνο 25 χρόνια ασφάλισης με τη συμπλήρωση του 60ού έτους. Με τα στοιχεία που έχουμε στα χέρια μας συνήθως έφταναν τα 30 χρόνια και δεν έπαιρναν πλήρη σύνταξη, αλλά τα 30/35 της πλήρους.
Η ρύθμιση αυτή δεν ίσχυε στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. Οι ασφαλισμένοι σ’ αυτό εργάτες και εργαζόμενοι για να θεμελιώσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης έπρεπε να συμπληρώσουν όχι μόνο το χρόνο ασφάλισης, αλλά και το όριο ηλικίας που προβλεπόταν από τις ισχύουσες διατάξεις, τις οποίες οι αστικές κυβερνήσεις συχνά άλλαζαν.
Η συγκυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου κατήργησε αιφνιδιαστικά αυτό το δικαίωμα, χωρίς να προβλέψει ένα μεταβατικό καθεστώς σε βάθος πενταετίας, που ήταν η συνήθης πρακτική κάθε φορά που θεσπιζόταν κάποια αντιασφαλιστική διάταξη. Ετσι, στην πλάτη χιλιάδων εργαζόμενων που ήταν πολύ κοντά να βγουν στην σύνταξη προστέθηκαν κάποια χρονάκια. Τα χρόνια που προστίθενται στους εργαζόμενους αυτούς φαίνονται στους δύο Πίνακες που φτιάξαμε, προκειμένου να διαπιστώσουν αυτοί οι εργαζόμενοι τι τους περιμένει με την αντιασφαλιστική αυτή ρύθμιση, που φυσικά δεν ήταν η μοναδική.
Ο πρώτος πίνακας αφορά όλους τους εργαζόμενους και προϋποθέτει στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων 40 χρόνια πραγματικής ασφάλισης (περιλαμβάνονται και τα χρόνια που μπορεί να εξαγοράσει ένας εργαζόμενος, που είναι μέχρι επτά) και όριο ηλικίας τα 62. Διευκρινίζουμε ότι το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης των 62 χρόνων είναι καθαρά θεωρητικό, γιατί στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι αδύνατο να συμπληρώσει ένας εργαζόμενος 40 χρόνια πλήρους απασχόλησης (μαζί με τα χρόνια που θα εξαγοράσει), όχι μόνο σε ηλικία 57,43 ή 58,14 ετών, αλλά και σε ηλικία μεγαλύτερη των 62 ετών.
Γιατί εισήγαγαν τις διατάξεις αυτές στο Μνημόνιο-3, με τις οποίες μπορούν θεωρητικά να βγουν στη σύνταξη εργαζόμενοι και στην ηλικία των 57,43 ετών, με 40 χρόνια ασφάλισης (12.000 εργατοημέρες), όταν παλαιότερα προβλεπόταν συνταξιοδότηση με 40 χρόνια ασφάλισης και όριο ηλικίας στα 60, το οποίο στη συνέχεια αυξήθηκε στα 62 (από την 1η Γενάρη του 2013);
Πρώτον, γιατί ήθελαν να δημιουργήσουν στους εργαζόμενους που δεν έχουν εξειδικευμένη γνώση της νομοθεσίας που ισχύει για την Κοινωνική Ασφάλιση, την ψεύτικη εντύπωση ότι παίρνουν και φιλεργατικά μέτρα.
Δεύτερον, γιατί μόνο ένα ελάχιστο τμήμα εργαζόμενων μπορεί να κάνει χρήση αυτής της διάταξης (π.χ. οι εργαζόμενοι που φοίτησαν σε σχολές της ΔΕΗ σε ηλικία μικρότερη από το 20ό έτος και συνέχισαν να εργάζονται στην επιχείρηση).
Τρίτον, επειδή όπως μπορεί κανείς να διαπιστώσει από το δεύτερο πίνακα, όπου προβλέπεται συνταξιοδότηση στα 67 έτη για τη συντριπτική πλειοψηφία των εργαζόμενων, χωρίς μεταβατική ρύθμιση πενταετίας, όπως εφαρμοζόταν παλιά σε όλες τις αντιασφαλιστικές ρυθμίσεις, είναι πιθανόν να σπρωχτούν εργαζόμενοι του Δημοσίου στην εξαγορά των ετών σπουδών. Θέλουν να μαζέψουν χρήμα για τα ασφαλιστικά ταμεία, που στο τέλος θα το αρπάξουν και αυτό οι κυβερνήσεις για να το δώσουν για το δημόσιο χρέος.
Ο δεύτερος πίνακας αφορά όλους τους εργαζόμενους, ανεξάρτητα από το πού εργάζονται και σε ποιο φορέα ασφαλίζονται. Αφορά αυτούς που έχουν τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης, πολύ λιγότερα από τα 40. Από το 2018, οι εργαζόμενοι που θα είναι από 50 έως 67 χρόνων θα συνταξιοδοτούνται με όριο ηλικίας τα 67. Θυμίζουμε ότι με διάταξη που εισήγαγε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, με υπουργό εργασίας τον Α. Λοβέρδο, στο νόμο 3863/2010 (άρθρο 11 παρ. 3), προβλέπεται η αύξηση του ορίου ηλικίας με βάση το λεγόμενο προσδόκιμο ζωής.
Στην πρώτη στήλη αναφέρονται οι βιολογικές ηλικίες των εργαζόμενων κατά τα έτη από το 2015 μέχρι και το 2022, ενώ στις επόμενες στήλες αναφέρονται τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης που ισχύουν για τα έτη από το 2015 μέχρι το 2022.
Ετσι, στην πρώτη οριζόντια στήλη μπορούμε να δούμε τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης που ισχύουν κάθε χρόνο μεταξύ του 2015 και του 2022 για τους εργαζόμενους που είναι 50 χρόνων. Στην επόμενη οριζόντια στήλη μπορούμε να δούμε τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης των εργαζόμενων που είναι 51 ετών κ.ο.κ.
Καταφεύγοντας σ’ αυτό τον πίνακα, κάθε εργαζόμενος μπορεί να ενημερωθεί για το δικό του όριο ηλικίας συνταξιοδότησης και έτσι να μην χρειάζεται να προσφύγει στους «ειδικούς» (συνήθως έναντι πληρωμής) για να μάθει πότε μπορεί να βγει στην σύνταξη.
Πρέπει όμως να υπογραμμίσουμε, ότι αυτό το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης για τον κάθε εργαζόμενο δεν είναι θεμελιωμένο και επομένως μπορεί να αλλάξει προς το δυσμενέστερο, αν η εργατική τάξη και όλοι οι εργαζόμενοι δεν πάρουν την υπόθεση στα χέρια τους. Μπορεί να αλλάξει, γιατί πάντα η αστική τάξη ήθελε να συρρικνώσει τον λεγόμενο συνταξιοδοτικό χρόνο, που είναι ο χρόνος που μεσολαβεί από την ημέρα που συνταξιοδοτείται ο εργαζόμενος μέχρι την ημέρα που κλείνει ο κύκλος της ζωής του. Μπορεί ακόμη να αλλάξει, γιατί πλέον με το τρίτο Μνημόνιο ένας εργαζόμενος θεμελιώνει δικαίωμα σύνταξης όταν συμπληρώνει ταυτόχρονα τα απαραίτητα χρόνια ασφάλισης και το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης.
Γεράσιμος Λιόντος
