Η Τρίτη, 8 Μάρτη, ήταν μια μέρα καθοριστική για την εξέλιξη της απεργίας πείνας. Πριν δούμε τα γεγονότα που συνέβησαν, ας δούμε το συσχετισμό δύναμης που είχε δημιουργηθεί ανάμεσα στα δυο στρατόπεδα.
Οταν αναφερθήκαμε στην περίοδο της Νομικής και τους συσχετισμούς που διαμορφώθηκαν τις πρώτες μέρες, σημειώσαμε ότι το κυβερνητικό στρατόπεδο εμφανιζόταν δυνατό, ενώ το στρατόπεδο των απεργών πείνας εμφανιζόταν αδύναμο. 43 μέρες μετά, τα πράγματα είχαν αλλάξει. Η απεργία πείνας είχε καταφέρει να συσπειρώσει όχι μόνο τις εκ των πραγμάτων μικρές δυνάμεις της Πρωτοβουλίας Αλληλεγγύης, που ήταν από την αρχή δίπλα της, αλλά μια ευρύτατη αλληλεγγύη. Ανθρωποι της τέχνης, των γραμμάτων, των πανεπιστημίων, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, είχαν εκφράσει την αλληλεγγύη τους στους απεργούς πείνας. Είχε δημιουργηθεί ένα ευρύ ρεύμα συμπάθειας μέσα στην ελληνική κοινωνία, που είχε αλλάξει πολλά από τα στερεότυπα που επικρατούσαν μέχρι τότε. Τα αστικά ΜΜΕ είχαν αλλάξει τη στάση τους και εμφανίζονταν από ουδέτερα έως φιλικά προς τους απεργούς πείνας. Παράγοντες των κοινοβουλευτικών κομμάτων και του καθεστωτικού συνδικαλισμού αισθάνονταν την ανάγκη είτε να κάνουν δηλώσεις αλληλεγγύης είτε να περάσουν από την Υπατία. Οι εικόνες των απεργών πείνας που μεταφέρονταν στα νοσοκομεία δημιουργούσαν ένα κλίμα συμπάθειας. Ακόμα και κυβερνητικά στελέχη, όπως ο Βενιζέλος, έβαλαν κατά του Ραγκούση, προσωποποιώντας σ’ αυτόν τη μη ύπαρξη λύσης και χτυπώντας το καμπανάκι του κινδύνου για τις επόμενες μέρες.
Το μέτωπο της απεργίας πείνας εσωτερικά μεν ήταν αδυνατισμένο, όμως αυτό δεν φαινόταν προς τα έξω. Το βασικότερο αδυνάτισμα ήταν η μεταφορά πολλών απεργών πείνας στα νοσοκομεία, χωρίς αυτό να είναι απαραίτητο. Με ευθύνη του ΦΜΚ, αλλά και γιατρών που υποχώρησαν από την προηγούμενη στάση τους, μεταφέρθηκε πολύς κόσμος στα νοσοκομεία, για ν’ αδυνατίσει η κυβερνητική πίεση για άδειασμα της Υπατίας ενόψει του χιονιά. Αυτό, βέβαια σταμάτησε μετά την άγαρμπη κατασταλτική κίνηση του Λοβέρδου, όμως ήδη είχε μεταφερθεί σε ένα μεγάλο αριθμό νοσοκομείων περίπου το 40% των απεργών πείνας. Η Πρωτοβουλία δεν είχε τις δυνάμεις να ελέγξει όλα τα νοσοκομεία. Ετσι, μπήκε στη δουλειά της «συνοδείας» και κόσμος που μέχρι τότε δεν είχε καμιά επαφή με την απεργία πείνας, πέρα από τη δεδομένη συμπάθειά του. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να μην ελέγχονται καλά και σε όλα τα νοσοκομεία οι παρεμβάσεις των κυβερνητικών εγκάθετων (π.χ. υπήρξαν νοσοκομεία στα οποία δόθηκε παρεντερική σίτιση σε απεργούς πείνας, γεγονός που δεν μπόρεσαν να διαπιστώσουν οι συνοδοί, αλλά διαπιστώθηκε από γιατρούς της αλληλεγγύης που επισκέφτηκαν τα νοσοκομεία).
Υπήρξε, όμως, και συνειδητή υπονόμευση από το ΦΜΚ, άνθρωποι του οποίου αποφάσιζαν και έστελναν στα νοσοκομεία ταλαντευόμενους απεργούς πείνας, χωρίς αυτό να έχει συζητηθεί στη συνέλευση των απεργών. Κι όχι μόνο τους έστελνε, αλλά τους έλεγε ότι μπορούν να πιουν και τσάι! Οταν αυτό έγινε γνωστό, από μέλη της Πρωτοβουλίας, υπήρξε παρέμβαση από μαχητικούς απεργούς πείνας, οι οποίοι κατέστησαν σαφές ότι δεν θα φεύγει κανένας για νοσοκομείο, αν πρώτα δεν δώσει το ΟΚ η επιτροπή των απεργών.
Υπήρχε έτσι ένα σχετικό αδυνάτισμα του εσωτερικού μετώπου, όμως αυτό δεν ήταν καθοριστικό, ούτε εγκυμονούσε κίνδυνο εκφυλισμού της απεργίας. Με μια συντονισμένη δουλειά από την επιτροπή των απεργών πείνας και την Πρωτοβουλία, θα μπορούσε να γίνει πολιτική δουλειά σε όλα τα νοσοκομεία, ώστε οι νοσηλευόμενοι σ’ αυτά να έχουν μια ενιαία αγωνιστική στάση. Αυτό, όμως, δεν έγινε και δεν έγινε σκόπιμα. Η μόνη φορά που έγιναν οργανωμένες επισκέψεις στα νοσοκομεία από εκπροσώπους της επιτροπής των απεργών πείνας και του ΦΜΚ, ήταν το απόγευμα αυτής της μέρας, όχι για να τους τονώσουν το ηθικό και να τους εξηγήσουν την κατάσταση, αλλά για να ζητήσουν την ψήφο τους για τη συμβιβαστική πρόταση που είχε διαμορφωθεί και για την οποία θα μιλήσουμε στη συνέχεια.
Ο Ραγκούσης έκανε μια τελευταία προσπάθεια να ανακτήσει την πρωτοβουλία, με κάποια δημοσιεύματα που έλεγαν για ανθρώπους που τρώνε και δεν έχουν κάνει απεργία πείνας, όμως αυτά έμοιαζαν με μια απέλπιδα προσπάθεια και δεν διαμόρφωσαν κανένα κλίμα. Ακόμα και οι απόπειρες καταστολής κατά αλληλέγγυων, που δήθεν δεν άφηναν τους απεργούς πείνας να φάνε, ενώ αυτοί ήθελαν, δεν είχαν καμιά ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα. Δεν έδωσαν τον τόνο, μολονότι τα ΜΜΕ πρόσφεραν μια τελευταία υπηρεσία στην κυβέρνηση. Την ίδια στιγμή, όμως, ακουγόταν και ο λόγος των απεργών πείνας και της αλληλεγγύης, καθώς τα ΜΜΕ δεν μπορούσαν πλέον να τον φιμώσουν.
Σ’ αυτές τις συνθήκες, μ’ αυτούς τους συσχετισμούς, ήταν ζήτημα ελάχιστων ημερών να νικήσει η απεργία πείνας και οι 300 μετανάστες να πάρουν άδεια παραμονής. Θα τσαλακωνόταν, βέβαια, η κυβέρνηση και ιδιαίτερα ο Ραγκούσης, αλλά αυτό θα ήταν ένα ακόμη κέρδος από την απεργία πείνας, καθώς θα έστελνε ένα καθαρό μήνυμα στους έλληνες εργαζόμενους. Θα πρέπει να έχεις τον οπορτουνισμό, τη δειλία και το ξεπούλημα στο DNA σου για να υποστηρίζεις ότι ο συσχετισμός ήταν υπέρ της κυβέρνησης και όχι υπέρ των απεργών πείνας. Με μια επανασυγκρότηση του μετώπου της απεργίας πείνας, με αποκατάσταση συνεχούς και σταθερής επικοινωνίας ανάμεσα στην Υπατία και τα νοσοκομεία και με σκλήρυνση της απεργίας πείνας (υπήρχε πρόταση να κόψουν οι απεργοί και τη ζάχαρη, ενώ αρκετοί δήλωναν ότι θα αρνηθούν οποιονδήποτε ορό στο νοσοκομείο), η κυβέρνηση, που από τη μια δεν είχε πλέον κανένα περιθώριο καταστολής και από την άλλη έτρεμε μήπως πάθει κάτι κάποιος απεργός πείνας, θα υποχωρούσε και θα έδινε άδειες παραμονής.
Λίγο πριν το μεσημέρι της Τρίτης, το ΦΜΚ είπε στην επιτροπή των απεργών πείνας ότι υπάρχει ένα σοβαρό πρόβλημα και πρέπει να το συζητήσουν έξω από την Υπατία. Ηταν η πρώτη φορά που ζητήθηκε από τους απεργούς πείνας να βγουν από την Υπατία (μέχρι τότε απεργός πείνας είχε βγει μόνο για να πάει σε συνάντηση με εκπροσώπους της κυβέρνησης ή για να μεταφερθεί στο νοσοκομείο). Οι πιο μαχητικοί απεργοί πείνας, καθόλου έμπειροι στα οπορτουνιστικά τερτίπια και με την κούραση και την ταλαιπωρία τόσων ημερών, έκαναν τρία λάθη: πρώτον δέχτηκαν να γίνει συζήτηση σε επίπεδο επιτροπής και όχι σε επίπεδο συνέλευσης, δεύτερο δέχτηκαν αυτή η επιτροπή να έχει μια διευρυμένη σύνθεση που την καθόρισε το ΦΜΚ (συμμετείχαν, δηλαδή, και απεργοί που δεν είχαν εκλεγεί για ν’ αντιπροσωπεύσουν τους συναδέλφους τους) και τρίτο δέχτηκαν η σύσκεψη να γίνει εκτός Υπατίας.
Τους οδήγησαν σε γνωστή παμπ, απέναντι από το Μουσείο και όχι στο γειτονικό Πολυτεχνείο. «Μόλις άνοιξε η πόρτα», διηγείται απεργός πείνας, «κόντεψα να λιποθυμίσω από τις μυρωδιές του φαγητού που έρχονταν από την κουζίνα! Σε ένα τραπέζι είδα να κάθονται μέλη του Δικτύου και μέλη της νεολαίας Συνασπισμού. Το πρώτο πράγμα που μου ήρθε στο μυαλό είναι ότι εδώ λειτουργούν δυο μαγειρεία».
Απεργοί πείνας και ΦΜΚ κάθησαν σε διπλανό τραπέζι. Οι εκπρόσωποι του ΦΜΚ είπαν πως η απεργία εκφυλίστηκε, γιατί το προηγούμενο βράδυ 34 απεργοί πείνας βγήκαν από την Υπατία, πήγαν έξω, έφαγαν και ξαναγύρισαν. Ηταν ένα πρόστυχο ψέμα, που σκοπό είχε να εκβιάσει τους απεργούς πείνας, ώστε να υπαναχωρήσουν από το αίτημά τους για χορήγηση αδειών παραμονής και να μπουν σε συζήτηση για βελτίωση του καθεστώτος «ανοχής» που πρότεινε η κυβέρνηση. Οι παρόντες απεργοί δεν ήταν σε θέση να ελέγξουν αν είχε συμβεί το συγκεκριμένο γεγονός. Εμείς, όμως, ξέρουμε, γιατί σύντροφοί μας ήταν στην περιφρούρηση μέχρι το πρωί. Ηταν η βραδυά με το πολύ κρύο και ήταν η μοναδική βραδυά που το ΦΜΚ εγκατέλειψε εντελώς την περιφρούρηση, αποσύροντας το ένα μέλος του που υπήρχε πάντοτε σε όλες τις βάρδιες. Γεγονός καθόλου τυχαίο, βέβαια. Φυσικά, αν είχαν φύγει 34 άτομα από την Υπατία, η περιφρούρηση θα το είχε αντιληφθεί. Τέτοιο γεγονός δεν συνέβη ποτέ.
Ενας απεργός πείνας πήρε το λόγο, για να πει τα εξής: Ο,τι έγινε έγινε. Εκείνο που πρέπει να κάνουμε τώρα, είναι να μιλήσουμε με όλα τα παιδιά, να ανασυγκροτηθούμε και να συνεχίσουμε πιο δυνατά την απεργία πείνας, μέχρι να πάρουμε άδεια παραμονής. Απ’ όσους πήραν το λόγο στη συνέχεια, ουδείς τόλμησε να πει πως πρέπει να εγκαταληφθεί το αίτημα για άδεια παραμονής.
Πριν καν ολοκληρωθεί ένας κύκλος συζητήσεων, από το διπλανό τραπέζι σηκώθηκε μέλος του Δικτύου και απευθύνθηκε προς τους απεργούς πείνας και τα μέλη του ΦΜΚ, ζητώντας συγνώμη για τη διακοπή. Μόλις μου τηλεφώνησαν, είπε δείχνοντας το κινητό του, ότι υπάρχει μια σημαντική εξέλιξη. Ο Ραγκούσης τηλεφώνησε στον Τσίπρα και του είπε ότι η κυβέρνηση δέχεται να μειώσει τη 12ετία σε 5ετία. (Πρόκειται για το χρόνο παραμονής στην Ελλάδα, μετά τον οποίο ένας μετανάστης έχει το δικαίωμα να υποβάλει αίτηση για να πάρει άδεια παραμονής για εξαιρετικούς λόγους).
Το κλίμα στο τραπέζι των απεργών πείνας άλλαξε. Το μέτωπο των πιο μαχητικών έσπασε, καθώς μέλος της επιτροπής δήλωσε πως με την 5ετία μπορούν να πάρουν αμέσως άδεια παραμονής αρκετές δεκάδες απεργοί πείνας, ενώ σύντομα μπορούν να υποβάλλουν αίτηση και άλλοι. Κυριάρχησε το ατομικό συμφέρον πάνω στο συλλογικό (ο ίδιος ήταν από εκείνους που είχαν κάνει χαρτιά το 2006 και είχαν απόρριψη και κατά συνέπεια η 5ετία τον έπιανε αμέσως). Η συζήτηση πλέον άρχισε να περιστρέφεται στο πώς μπορεί να βελτιωθεί το καθεστώς «ανοχής» που πρότεινε η κυβέρνηση: να ζητήσουμε και τούτο, να ζητήσουμε και τ’ άλλο. Το βασικό αίτημα της απεργίας πείνας, η άδεια παραμονής, είχε ενταφιαστεί. Δεν έγινε δεκτή ούτε η πρόταση να πάνε οι απεργοί πείνας σε συνάντηση με την κυβέρνηση με μοναδικό αίτημα την άδεια παραμονής, να ζητήσουν διευκρινίσεις σε ό,τι θα προτείνει η κυβέρνηση και να επανεξετάσουν τη στάση τους σε νέα συνέλευσή τους.
Ολα ήταν μια καλοστημένη σκηνοθεσία. Ενα μαγειρείο, όπως σκέφτηκε ο απεργός πείνας, πριν ακόμη πληροφορηθεί τα καθέκαστα. Απόδειξη γι’ αυτό αποτελεί το γεγονός ότι την άλλη μέρα το πρωί και ενώ αναμενόταν η πρόσκληση της κυβέρνησης για συνάντηση, το ίδιο μέλος του Δικτύου ενημέρωσε, ότι ο Ραγκούσης ξανατηλεφώνησε στον Τσίπρα και του είπε πως είχε κάνει λάθος μιλώντας για 5ετία και πως η πρόταση της κυβέρνησης είναι 8ετία! Κατά τη δική μας άποψη, η 5ετία ουδέποτε υπήρξε ως πρόταση της κυβέρνησης. Κι αν υπήρξε, θα έπρεπε ο Τσίπρας να ξεφωνίσει αμέσως τον Ραγκούση και να τον κρεμάσει στα μανταλάκια. Η δήθεν 5ετία ήταν ένα κόλπο, για να σπάσει το εσωτερικό μέτωπο των απεργών πείνας. Ενα σατανικό εφεύρημα που τελικά έπαιξε το ρόλο του.
Με την ανύπαρκτη 5ετία «ανά χείρας», με το εσωτερικό μέτωπο διασπασμένο, με την ψεύτικη εικόνα εκφυλισμού να κρέμεται ως Δαμόκλειος σπάθη πάνω από την απεργία πείνας, η πρόταση για διαπραγμάτευση του καθεστώτος «ανοχής» πέρασε με συνοπτικές διαδικασίες από τη συνέλευση όσων απεργών βρίσκονταν στην Υπατία, ενώ αντιπροσωπεία της επιτροπής μαζί με μέλη του ΦΜΚ επισκέφτηκε τα νοσοκομεία και πήρε τη θετική γνώμη και όσων νοσηλεύονταν εκεί. Οι εκφραστές της αγωνιστικής πρότασης δεν επέμειναν, φοβούμενοι μήπως σπάσει το μέτωπο των απεργών. Ισως, αν απέμεναν, η εξέλιξη να ήταν διαφορετική, όμως η Ιστορία δεν γράφεται με υποθέσεις.
Οταν το άλλο πρωί μαθεύτηκε η «διόρθωση» (8ετία αντί της 5ετίας), πολλοί απ’ όσους είχαν δελεαστεί από την 5ετία ενοχλήθηκαν, ουδείς όμως είχε το κουράγιο να ζητήσει επανεξέταση της απόφασης της προηγούμενης μέρας. Η κούραση, μετά από 44 μέρες απεργίας πείνας, επιδρούσε σε όλους, το ηθικό είχε αρχίσει να σπάει μετά και το σκοτσέζικο ντους στο οποίο υποβάλλονταν συστηματικά οι απεργοί πείνας, ενώ η δυσκολία επικοινωνίας και γνώσης της πραγματικής κατάστασης και των πραγματικών συσχετισμών θόλωνε τον ορίζοντα και δημιουργούσε φόβους για απώλεια των πάντων. Είναι χαρακτηριστικό πως ελάχιστες μέρες πριν μέλος του ΦΜΚ έλεγε στους απεργούς πείνας, ότι η κυβέρνηση έχει έτοιμα δυο C-130 για να τους απελάσει ομαδικά! Καταλαβαίνετε με τι βρόμικα μέσα προσπάθησαν να κάμψουν το ηθικό των απεργών πείνας και να διασπάσουν το εσωτερικό τους μέτωπο.
Στη διαπραγμάτευση που έγινε το απόγευμα της ίδιας μέρας προσήλθαν τέσσερις υπουργοί. Σημάδι για τη δύσκολη θέση που βρισκόταν η κυβέρνηση. Ο,τι αίτημα υπέβαλαν οι εκπρόσωποι των απεργών πείνας γινόταν αμέσως δεκτό από τους υπουργούς. Θέλουμε δικαίωμα ταξιδιού: δεκτό, αλλά μόνο για τις χώρες σας. Θέλουμε να ταξιδεύουμε προς τις χώρες μας μέσω ευρωπαϊκών χωρών (transit) για να πληρώνουμε φτηνότερα εισιτήρια: δεκτό. Θέλουμε δικαίωμα εργασίας: δεκτό. Θέλουμε απεριόριστη ανανέωση της «ανοχής»: δεκτό. Θέλουμε να μπορούμε ν’ αποδείξουμε το χρόνο ερχομού μας στην Ελλάδα κι όχι να μας ζητάνε επίσημα χαρτιά που δεν έχουμε: δεκτό κι αυτό. Θα μπορείτε να το κάνετε και με μια δήλωση του εργοδότη σας! Και θα σας δώσουμε μια κάρτα που θα γράφει πάνω το χρόνο ερχομού σας στην Ελλάδα, ώστε στην 8ετία να μπορείτε να ζητήσετε άδεια παραμονής για εξαιρετικούς λόγους.
Τα στελέχη της κυβέρνησης με το ζόρι κρατούσαν τη χαρά τους. Η Νταλάρα στο τέλος ασπάστηκε σταυρωτά τους τρεις απεργούς, ενώ Ραγκούσης και Παπουτσής προσπαθούσαν να δημιουργήσουν κλίμα οικειότητας. Ολα όσα είχαν ειπωθεί, βέβαια, ήταν έπεα πτερόεντα. Φτερωτά λόγια, όχι με την έννοια του Ομήρου, αλλά με την έννοια της αστικής πολιτικής στην πιο χυδαία της εκδοχή. Εκείνοι που στάλθηκαν ως έμπειροι διαπραγματευτές, για να αντισταθμίσουν τη δεδομένη έλλειψη εμπειρίας των απεργών πείνας, δεν φρόντισαν να γραφτεί τίποτα σ’ ένα χαρτί και να υπάρξει δέσμευση των υπουργών στη συμφωνία. Κράτησαν μόνο κάποιες σημειώσεις για όσα είπε εισαγωγικά ο Ραγκούσης, ενώ αυτά που προέκυψαν στη συνέχεια, ως αποτέλεσμα των αιτημάτων που διατύπωναν οι απεργοί, ούτε που τα «σουμάρισαν». Τη συνέχεια τη γνωρίζετε, καθώς γράφτηκε στο πρώτο σημείωμα αυτής της σειράς.
