«Ξυπνήστε, πλυθείτε, πλύν’τε τα δόντια σας, νικήσαμε!». Μ’ αυτά τα λόγια, μέλη του ΦΜΚ περιέρχονταν τους χώρους του «στρατόπεδου» της Υπατίας, ξυπνώντας τους απεργούς πείνας, το πρωί του Σαββάτου 19 Φλεβάρη. Είχε προηγηθεί, όπως περιγράψαμε στο προηγούμενο φύλλο, δικός μας όρος ότι πριν πραγματοποιηθεί η «άτυπη» συνάντηση με τη Νταλάρα, θα έπρεπε να ενημερωθούν και να δώσουν την έγκρισή τους οι απεργοί πείνας. Είναι, όμως, δυνατό να θεωρείται νίκη μια κρυφή συνάντηση με μια υφυπουργό, σ’ ένα καφέ στο Παγκράτι;
Εκ των υστέρων, μετά το άδοξο τέλος της απεργίας πείνας και έχοντας στα χέρια μας όλα τα κομμάτια του παζλ, αρκετά από τα οποία μας έλειπαν στη διάρκεια του αγώνα, μπορούμε να πούμε ότι και αυτό ήταν μέρος της στρατηγικής που είχε το ΦΜΚ. Μιας στρατηγικής που οδηγού-σε σε ήττα, η οποία θα μπορούσε να παρουσιαστεί σαν «μερική νίκη». Ηταν μια στρατηγική προς όφελος του ΦΜΚ και όχι προς όφελος των απεργών πείνας. Μέσα από μια συμφωνία που δεν θα λάβωνε την κυβέρνηση, ενώ θα έδινε και στους απεργούς πείνας την ψευδαίσθηση κάποιων επιμέρους κατακτήσεων, το ΦΜΚ θα αναβάθμιζε τη θέση του στο μεταναστευτικό «γίγνεσθαι», αποκαθιστώντας δεσμούς εμπιστοσύνης με την κυβερνητική εξουσία (με τον τρόπο που εδώ και χρόνια κάνει το ίδιο πράγμα ο ΣΥΝ, στο ευρύτερο πολιτικοκοινωνικό γίγνεσθαι).
Ξεκίνησαν την απεργία πείνας λέγοντας στους μετανάστες ότι σε 20-25 μέρες θα έχουν άδειες παραμονής. Και την 26η μέρα ήταν έτοιμοι να την κλείσουν, παζαρεύοντας κάποιο «λίφτινγκ» του καθεστώτος «ανοχής». Ηθελαν, όμως, και συμμάχους σ’ αυτό, για να πείσουν τους απεργούς πείνας. Δεν τους βρήκαν εκείνη τη στιγμή, όχι μόνο επειδή τους κοντράραμε άγρια εμείς, αλλά επειδή δε συνέπραξε μαζί τους και το «Δίκτυο», ενώ η νεολαία ΣΥΝ έμεινε ουδέτερη, φοβούμενη καταγγελίες εναντίον της (κουβαλούσε, άλλωστε, το άγος της καταγγελίας που έκανε ο πολιτικός της φορέας, ανοίγοντας το δρόμο για την άρση του ασύλου της Νομικής). Ο εκπρόσωπος του ΦΜΚ, απαντώντας σε δικά μας ερωτήματα, είπε πως την προηγούμενη μέρα μίλησε τέσσερις φορές με τη Νταλάρα στο τηλέφωνο, ξεκινώντας από τις 6 το απόγευμα και φτάνοντας μέχρι τις 10 παρά το βράδυ. Γιατί χρειάστηκαν τόσα τηλεφωνήματα για να οριστεί ένα ραντεβού για καφέ στο Παγκράτι; Για μας είναι παραπάνω από βέβαιο, ότι γνώριζε ακριβώς τις κυβερνητικές προτάσεις, τις είχε συζητήσει με τη Νταλάρα και ήθελε να μεθοδεύσει το «λίφτινγκ». Γι’ αυτό και έδωσε μάχη να μη συγκροτηθεί τετραμερής αντιπροσωπεία (απεργοί πείνας – Πρωτοβουλία – ΦΜΚ – δικηγόροι), όπως προτείναμε εμείς και δέχτηκε η πλειοψηφία της Πρωτοβουλίας, και πραξικοπηματικά επέβαλε να είναι στη συνάντηση μόνο ο ίδιος με δικηγόρους.
Το πρωινό «ξυπνήστε, νικήσαμε!» προς τους απεργούς πείνας ήταν το πρελούδιο για τη συμφωνία που περίμεναν να φέρουν. Δηλαδή, για το «λίφτινγκ» του καθεστώτος «ανοχής», που θα το σερβίραμε όλοι μαζί στους απεργούς πείνας.
Αυτό δε βγήκε, επειδή δεν βρέθηκαν συνένοχοι, όμως μπήκε το πρώτο σπέρμα αμφιβολίας στις συνειδήσεις των πιο ταλαντευόμενων από τους απεργούς πείνας. Προσέξτε το συνδυασμό: Σε 20-25 μέρες θα έχετε άδειες παραμονής – Την 26η μέρα «ξυπνήστε, νικήσαμε!» – Λίγες ώρες αργότερα «μας δίνουν μόνο καθεστώς “ανοχής”» και «ο Ραγκούσης είναι ανένδοτος».
Βέβαια, όπως γράψαμε στο προηγούμενο φύλλο, οι απεργοί πείνας απέρριψαν κάθε συζήτηση για «λίφτινγκ» στο καθεστώς «ανοχής», όμως το σπέρμα της αμφιβολίας για τη δυνατότητα νίκης του αγώνα είχε αρχίσει να διαχέεται. Οι απεργοί πείνας απέρριψαν με κατηγορηματικότητα και κάθε συνέχιση του παρασκήνιου («όχι άλλες συναντήσεις κάτω από το τραπέζι», όπως είπαν χαρακτηριστικά), όμως το παρασκήνιο συνεχίστηκε ερήμην τους. Για παράδειγμα, ο έγχρωμος αφρικανός, που αποδεδειγμένα λειτούργησε ως ταχυδρόμος του γενικού γραμματέα του ΥΠΕΣ Α. Τάκη και κανόνισε τη συνάντηση ΦΜΚ-απεργών πείνας μαζί του, θεάθηκε αρκετές φορές ακόμη να επισκέπτεται την Υπατία και να συζητά μόνο με ένα συγκεκριμένο μέλος του ΦΜΚ. Τουλάχιστον δύο φορές η επίσκεψη έγινε αργά το βράδυ και συνοδευόταν από δημοσιογράφο αστικού συγκροτήματος, ειδικευμένη στο μεταναστευτικό ρεπορτάζ, η οποία αποδεδειγμένα είχε καλό δίαυλο επικοινωνίας με την κυβέρνηση (για παράδειγμα, γνώριζε και την άτυπη συνάντηση με τη Νταλάρα στο καφέ του Παγκρατίου). Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε τι ακριβώς συζητιόταν σ’ αυτές τις συναντήσεις, είμαστε όμως σίγουροι πως το δίδυμο των άτυπων αυτών διαμεσολαβητών ήθελε μια συμβιβαστική λύση.
Την Πέμπτη 24 Φλεβάρη, ο Ραγκού-σης έκανε σκληρές δηλώσεις ενάντια στην απεργία πείνας. Ηταν δηλώσεις ενταγμένες στο πλαίσιο του ψυχολογικού πολέμου που διεξήγαγε η κυβέρνηση. Ηταν η 31η μέρα απεργίας πείνας και εκ των πραγμάτων η κυβέρνηση αισθανόταν ότι έχει περιθώρια να το παίζει άτεγκτη, δεδομένου ότι κανένας απεργός πείνας δεν εμφάνιζε ακόμα σοβαρό πρόβλημα υγείας. Αναρωτιόμαστε όμως: μήπως η κυβέρνηση είχε και εσωτερική πληροφόρηση και προσπαθούσε μ’ αυτόν τον τρόπο να ενισχύσει εκείνη την τάση που έσπρωχνε σ’ ένα συμβιβασμό; Οτι η κυβέρνηση αναζητούσε πληροφόρηση για την κατάσταση του μετώπου των απεργών πείνας είναι δεδομένο. Τουλάχιστον δυο δημοσιογράφοι του αστικού Τύπου, που συνομιλούσαν με κυβερνητικά στελέχη, αναζητούσαν πληροφόρηση. Το θέμα είναι πώς παίζει κανείς σ’ αυτόν τον «πόλεμο των πληροφοριών». Δίνει στοιχεία στον αντίπαλο για τη διάταξη των δυνάμεών του ή προσπαθεί να τον παραπλανήσει, για να κάμψει το δικό του ηθικό; Εμείς ξέρουμε πώς δρούσαν οι δικοί μας σύντροφοι που είχαν τέτοια δυνατότητα, αμφιβάλλουμε, όμως, αν έκαναν το ίδιο και άλλες πλευρές του μετώπου της απεργίας πείνας.
Για να μη μιλήσουμε με εικασίες, θα μιλήσουμε με γεγονότα. Το απόγευμα της 24ης Φλεβάρη, μετά τις δηλώσεις Ραγκούση, μέλος του ΦΜΚ περιήλθε όλους τους χώρους του «στρατόπεδου» της Υπατίας, προτείνοντας στους απεργούς πείνας να ζητήσουν, με δημόσια δήλωσή τους, συνάντηση με την κυβέρνηση! Ηταν κάτι που το ΦΜΚ το πρότεινε στην Πρωτοβουλία τουλάχιστον επί ένα δεκαήμερο, αναζητώντας και πάλι συνένοχους σε ένα εγκληματικό λάθος τακτικής. Γιατί εκείνος που θα ζητούσε συνάντηση θα παραδεχόταν, εμμέσως πλην σαφώς, ότι βρίσκεται σε δύσκολη θέση. Η Πρωτοβουλία, με δική μας εισήγηση και παρά κάποιες ταλαντεύσεις που παρατηρούνταν, απέρριπτε αυτόν τον τακτικό χειρισμό. Ετσι, το ΦΜΚ αποφάσισε να ενεργήσει μόνο του. Προσέκρουσε, όμως, σε τοίχο. Ολες οι ομάδες των απεργών πείνας απέρριψαν την πρόταση, με το απλούστατο σκεπτικό που θα είχε οποιοσδήποτε έχει πίστη στον αγώνα του: εμείς συνεχίζουμε την απεργία πείνας, αισθανόμαστε δυνατοί, έχουμε διατυπώσει αιτήματα, αν θέλει η κυβέρνηση ας ζητήσει αυτή συνάντηση.
Ανιχνευτική συνάντηση
Τέσσερις μέρες αργότερα, την 35η μέρα της απεργίας πείνας, έγινε «σφαγή» ανάμεσα σε μας και το ΦΜΚ, στη διάρκεια συνεδρίασης του συντονιστικού της Πρωτοβουλίας. Το ΦΜΚ ζήτησε από την Πρωτοβουλία να επιταχύνει τις εξελίξεις (λες και ήταν στο χέρι της), γιατί η απεργία πείνας «θα κρατήσει μέχρι την Παρασκευή» (η συζήτηση γινόταν τη Δευτέρα 28 Φλεβάρη και η Παρασκευή ήταν η 4η Μάρτη, που η απεργία πείνας θα διήγε την 39η μέρα). Στις επίμονες ερωτήσεις μας, πώς γίνεται να υπάρχει απεργία πείνας με ημερομηνία λήξης, χωρίς να κινδυνεύει η υγεία ή η ζωή απεργού, η απάντηση ήταν «εσείς δεν ξέρετε» και πως «η απεργία κινδυνεύ-ει να εκφυλιστεί». Στην απάντησή μας, ότι συζητάμε και εμείς με τους απεργούς πείνας και ξέρουμε πως δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος εκφυλισμού, είχαν ν’ αντιτάξουν μόνο φραστική ένταση, ένα ωραίο κόλπο για να μη γίνει συζήτηση επί της ουσίας.
Την απάντηση την έδωσαν οι απεργοί πείνας με μια κατηγορηματική απόφαση της συνέλευσής τους, ελάχιστες ώρες αργότερα. Η απόφαση αυτή έλεγε διάφορα, όμως αυτό που ενδιαφέρει εδώ είναι πως δεν έβαζε καμιά οροφή στην απεργία πείνας. Ελεγε ότι ο αγώνας θα συνεχιστεί μέχρι το τέλος, μέχρι να πάρουν οι 300 άδειες παραμονής. Και βέβαια, δε ζητούσε καμιά συνάντηση με την κυβέρνηση.
Την απάντηση στις ηττοπαθείς και υπονομευτικές προσπάθειες του ΦΜΚ την έδωσε, επίσης, όσο κι αν αυτό φανεί παράξενο, η ίδια η κυβέρνηση, που στριμωγμένη ζήτησε συνάντηση με τους απεργούς πείνας, αναγνωρίζοντάς τους έτσι, για πρώτη φορά από την έναρξη της απεργίας πείνας, ως συνομιλητές της. Οι «λαθρομετανάστες», που θα απελαύνονταν αν δε δέχονταν τις προτάσεις της κυβέρνησης, έγιναν συνομιλητές δύο υπουργών (Ραγκούσης, Λοβέρδος) και του διευθυντή του πολιτικού γραφείου ενός ακόμη υπουργού (Αμοιρίδης, εκπρόσωπος του Παπουτσή), οι οποίοι προσπαθούσαν να δημιουργήσουν ένα κλίμα οικειότητας («να με αποκαλείτε Γιάννη», έλεγε ο Ραγκούσης στους απεργούς πείνας).
Η διαπραγματευτική ομάδα, αποτελούμενη από τρεις απεργούς πείνας, έναν εκπρόσωπο του ΦΜΚ, έναν εκπρόσωπο της Πρωτοβουλίας Αλληλεγγύης και δυο δικηγόρους, είχε εντολή από τη συνέλευση των απεργών πείνας ν’ ακούσει τις προτάσεις της κυβέρνησης και να μη μπει σε καμιά συζήτηση, αλλά να μεταφέρει τις προτάσεις στη συνέλευση των απεργών πείνας, η οποία και θα αποφάσιζε. Η πρόταση της κυβέρνησης ήταν το καθεστώς «ανοχής», όπως ακριβώς το είχε προτείνει και η Νταλάρα στο καφέ στο Παγκράτι. Η μόνη διαφορά ήταν πως αυτή τη φορά η πρόταση ήταν επίσημη, σε επίσημη συνάντηση των δύο αντίπαλων στρατοπέδων.
Παρακολουθήσαμε τη συνέλευση των απεργών πείνας και είδαμε τις οργισμένες αντιδράσεις τους, όταν άκουσαν ότι η κυβέρνηση προτείνει μόνο «ανοχή», δηλαδή «αναβολή της απέλασης». Οι απεργοί πείνας συνέκριναν αυτό το καθεστώς με τη «ροζ κάρτα» που παίρνουν όσοι ζητούν άσυλο. Αρκετοί, μάλιστα, είχαν τέτοια κάρτα και είχαν βγάλει και άδεια εργασίας, δικαίωμα που δίνει η υποβολή αίτησης για άσυλο. Αδεια παραμονής και τίποτ’ άλλο, γι’ αυτό συνεχίζουμε την απεργία πείνας μέχρι το τέλος, ήταν η απάντησή τους, που γράφτηκε αμέσως στα αραβικά, μεταφράστηκε στα ελληνικά και δόθηκε στη δημοσιότητα.
Ανοιχτή υπονόμευση
Την Κυριακή 6 Μάρτη, 41η μέρα της απεργίας πείνας και ενώ είναι ολοφάνερο πλέον ότι η κυβέρνηση είναι στριμωγμένη, καθώς απεργοί πείνας μεταφέρονται μαζικά στο νοσοκομεία και ασκούνται πιέσεις και από τα αστικά ΜΜΕ να δοθεί λύση, το ΦΜΚ κάνει άλλη μια προσπάθεια υπονόμευσης, που αποδεικνύει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι θέλει να τελειώνει με την απεργία πείνας, με τρόπο που βολεύει την κυβέρνηση.
Το ίδιο μέλος του ΦΜΚ που είχε την επικοινωνία με τη Νταλάρα και έκλεισε το ραντεβού για καφέ στο Παγκράτι ανακοινώνει σε μερικά μέλη της Πρωτοβουλίας ότι έχει επικοινωνία με σύμβουλο της Νταλάρα, ο οποίος κάνει μια νέα πρόταση: να δεχτούν οι απεργοί πείνας το καθεστώς «ανοχής» (6 μήνες και ανανέωση για άλλους 6 μήνες), να ανακοινωθεί δημόσια αυτό, αλλά κάτω από το τραπέζι να τους δοθούν άδειες παραμονής, με τη λειτουργία μιας επιτροπής που θα εξετάζει πέντε-πέντε τις αιτήσεις τους και θα τις κρίνει θετικά, έτσι που σε διάστημα αρκετών μηνών να πάρουν όλοι άδεια παραμονής για εξαιρετικούς λόγους!
Είναι πραγματικά εκπληκτικό πώς μια τέτοια πρόταση ερχόταν για συζήτηση ως σοβαρή πρόταση και ζητιόταν και πάλι η συνδρομή της Πρωτοβουλίας για να σερβιριστεί στους απεργούς πείνας ως η ιδανική λύση, «εδώ που έφτασαν τα πράγματα».
Ουδείς στην Πρωτοβουλία τόλμησε να τοποθετηθεί θετικά σ’ αυτή την πρόταση. Ομως και ουδείς –πλην της «Κόντρας»– θέλησε να πει τα πράγματα με τ’ όνομά τους και να καταγγείλει την υπονόμευση που γινόταν από το ΦΜΚ. Στην απόφασή της η Πρωτοβουλία χαρακτήρισε την πρόταση του συμβούλου «ακατάλληλη» (και όχι απαράδεκτη, όπως προτείναμε εμείς) και στο διά ταύτα επέλεξε μια στάση Πόντιου Πιλάτου: να μην εκφράσει καμιά γνώμη στους απεργούς πείνας. Επίσης, η Πρωτοβουλία δε συγκρούστηκε με τους εκπροσώπους του ΦΜΚ, που έπαιζαν και πάλι το παιχνίδι του «εκφυλισμού της απεργίας», που το χρησιμοποιούσαν σαν μοχλό πίεσης για μια λύση «ό,τι να ‘ναι» («ό,τι δίνει η κυβέρνηση, με προσπάθεια βελτίωσής του»).
Οση ώρα συνεδρίαζε η Πρωτοβουλία στο Πολυτεχνείο, άλλο μέλος του ΦΜΚ στην Υπατία προσπάθησε να πείσει μερικούς απεργούς πείνας. Ομως, δεν έπεισε κανέναν, ενώ οργισμένα μηνύματα ερχόταν και από τα νοσοκομεία, στα οποία έφτασαν τα νέα. Οι απεργοί πείνας απέρριψαν αυτή την πρόταση, χαρακτηρίζοντάς την παγίδα. Αλλωστε, από τη μέρα του «καφέ με την Αννα στο Παγκράτι» είχαν διακηρύξει, ότι δεν θέλουν καμιά συζήτηση «κάτω απ’ το τραπέζι», αλλά μόνο καθαρές λύσεις.
Από το βράδυ της ίδιας μέρας, ενημερωμένη προφανώς για την απόκρουση της παγίδας (το μέλος του ΦΜΚ λογικά ενημέρωσε τον σύμβουλο της Νταλάρα, ότι η πρόταση απορρίφτηκε), η κυβέρνηση διέρρευσε προς διευθυντικά στελέχη ΜΜΕ ότι θα σκληρύνει τη στάση της. Δημοσιογράφοι που κάλυπταν το ρεπορτάζ της Υπατίας και είχαν πραγματικά συγκινηθεί από το σθένος και το ήθος των απεργών πείνας μάς ενημέρωσαν ότι «κάτι ετοιμάζουν και να ‘χουμε το νου μας».
Την επομένη, Δευτέρα 7 Μάρτη, 42η μέρα της απεργίας πείνας, ξετυλίχτηκε το τελευταίο κατασταλτικό σχέδιο της κυβέρνησης, με τίτλο «εκκενώσατε την Υπατία». Το σχεδίασαν ο Λοβέρδος με τον γενικό γραμματέα του Πολύζο και η εκτέλεσή του ανατέθηκε στον κομματικό εγκάθετο, πρώην βουλευτή του ΠΑΣΟΚ και διοικητή του Α’ ΠΕΣΥ Αρη Μουσιώνη. Οι λεπτομέρειες αυτού του σχεδίου έχουν δημοσιευτεί σε προηγούμενο φύλλο της «Κ», οπότε δεν χρειάζεται να τις επαναλάβουμε. Νωρίς το βράδυ της ίδιας μέρας, η κυβέρνηση είχε αναδιπλωθεί πλήρως μπροστά στην αποφασιστικότητα των απεργών πείνας να μην εγκαταλείψουν την Υπατία. Μια ακόμη προσπάθεια καταστολής του αγώνα είχε αποτύχει.
Η κυβέρνηση είχε εξαντλήσει όλα τα μέσα. Τις επόμενες μέρες ή έπρεπε να δώσει άδειες παραμονής ή να τη βοηθήσουν καθοριστικά οι υπονομευτές.
Στο επόμενο: Το διπλό μαγειρείο και το τέλος.
