Η εικόνα στην Υπατία, την ώρα που οι απεργοί πείνας ετοιμάζονταν να επιβιβαστούν στα πούλμαν που θα τους μετέφεραν στο λιμάνι, με έναν απεργό να απειλεί να αυτοπυρποληθεί και δεκάδες άλλους να διαμαρτύρονται μαζί του, φωνάζοντας «αυτά δεν είναι χαρτιά», είναι δηλωτική του τρόπου με τον οποίο οι μετανάστες αυτοί, που έδωσαν έναν ηρωικό αγώνα με 44 μέρες απεργία πείνας, βίωσαν αυτό που τους παρουσιάστηκε σαν «μεγάλη νίκη». Το πανηγύρι κράτησε μόνο μια μέρα. Τα χαρούμενα πρόσωπα και το κρεσέντο γιορτής που ξέσπασε το βράδυ της Τετάρτης 9 Μάρτη, έδωσαν τη θέση τους στη σκυθρωπότητα, την αγωνία και την αναζήτηση, όταν κατέστη σαφές ότι αυτό που πήραν δεν ήταν αυτό που τους ανακοινώθηκε.
Τι ήθελαν οι απεργοί πείνας; Οταν παρακολουθούσες τις συνελεύσεις τους, άκουγες δυο ελληνικές λέξεις ανάμεσα στα αραβικά: «άδεια παραμονής». Η άδεια παραμονής είναι ο πόθος κάθε μετανάστη. Οχι μόνο για να μπορέσει να δουλέψει με πλήρη δικαιώματα (είναι γνωστό ότι με πλήρη δικαιώματα δεν δουλεύουν ακόμα και αυτοί που έχουν άδεια), αλλά και για να μπορέσουν να ταξιδέψουν προς τις χώρες που αποτελούσαν τον τελικό προορισμό τους, πριν εγκλωβιστούν στην Ελλάδα. Αδεια παραμονής δεν πήραν. Αυτό που τους ανακοινώθηκε ως συμφωνία, όμως, έμοιαζε μ’ έναν οδικό χάρτη προς την άδεια παραμονής: καθεστώς ανοχής επ’ αόριστον, αναγραφή πάνω στη βεβαίωση του ακριβούς χρόνου άφιξής τους στην Ελλάδα, χωρίς τις ασφυκτικές διατάξεις του νόμου, και μείωση της 12ετίας σε 8ετία, ώστε κάποιοι άμεσα και οι υπόλοιποι σύντομα να μπορούν να διεκδικήσουν άδεια παραμονής «για εξαιρετικούς λόγους».
Υπήρχαν αρκετοί που διαφωνούσαν και με την αποδοχή αυτής της λύσης, εκτιμώντασς ότι με συνέχιση της απεργίας θα κέρδιζαν την άδεια παραμονής. Δέχτηκαν, όμως, να συζητήσουν την άλλη πρόταση, την οποία είχαν αποδεχτεί άλλοι (όχι η πλειοψηφία), προκειμένου να μη διασπαστεί το εσωτερικό τους μέτωπο. Από την Παρασκευή το βράδυ, όμως, που επέστρεψαν οι πρώτοι από το Αλλοδαπών με τα χαρτιά στο χέρι, άρχισε να γίνεται φανερό ότι αυτό για το οποίο πανηγύρισαν δεν ίσχυε. Πριν απ’ αυτούς το συνειδητοποιήσαμε εμείς, χάρη στις δυνατότητες επικοινωνίας με το ελληνικό πολιτικό γίγνεσθαι που διαθέτουμε, ενώ δεν διέθεταν οι απεργοί πείνας. Οι απεργοί πείνας έπαιρναν μια τυπική βεβαίωση αναβολής της απομάκρυνσης (μη απέλαση), όπως ακριβώς την προβλέπει ο πολύ πρόσφατος νόμος 3097/2011. Εξάμηνο καθεστώς ανοχής, με δυνατότητα ανανέωσής του, μετά από νέα κρίση της αστυνομίας, χωρίς καμιά αναφορά σε επ’ αόριστον ανανέωσή του και, βέβαια, χωρίς καμιά αναφορά στον ακριβή χρόνο έλευσής τους στην Ελλάδα. Επίσης, ούτε η άδεια ταξιδιού εκδόθηκε με υπουργική απόφαση, ούτε το Προεδρικό Διάταγμα για τη δυνατότητα εργασίας, ενώ δεν ανακοινώθηκε κανένα χρονοδιάγραμμα μείωσης της 12ετίας σε 8ετία, που απαιτεί νομοθετική ρύθμιση. Παράλληλα, οι υπουργοί Ραγκούσης και Νταλάρα περιέρχονταν τα ΜΜΕ δηλώνοντας ότι εκείνο που πήραν οι απεργοί πείνας είναι μόνο το εξάμηνο καθεστώς ανοχής, το οποίο από την αρχή τους είχε δώσει η κυβέρνηση!
Οπως γράψαμε και την προηγούμενη εβδομάδα, η δική μας εκτίμηση ήταν πως οι απεργοί πείνας μπορούσαν να κερδίσουν μια καθαρή άδεια παραμονής και εργασίας. Και θα την κέρδιζαν, αν το εσωτερικό τους μέτωπο δεν υπονομευόταν συνεχώς, ιδιαίτερα τις τελευταίες δυο εβδομάδες. Ομως, από τη στιγμή που οι ίδιοι οι απεργοί πείνας συμφώνησαν σ’ αυτά που ανακοινώθηκαν ως συμφωνία με την κυβέρνηση, δεν μπορούσαμε παρά να βάλλουμε στην άκρη τις δικές μας εκτιμήσεις (τις οποίες θα παρουσιάζαμε σε δεύτερο χρόνο) και να γιορτάσουμε μαζί τους τη μερική, έστω, νίκη που όλοι πιστεύαμε ότι πέτυχαν.
Οταν την Πέμπτη το πρωί ακούσαμε τους υπουργούς να ανακοινώνουν άλλα, κοντέψαμε να πάθουμε εγκεφαλικό. Το πρώτο που κάναμε ήταν να ζητήσουμε σύγκληση του συντονιστικού της Πρωτοβουλίας Αλληλεγγύης, όπου πληροφορηθήκαμε ότι δεν υπήρχε κανένα γραπτό κείμενο για τη συμφωνία που είχε κλειστεί με την κυβέρνηση! Δεν υπήρχε καν η αρχική πρόταση της κυβέρνησης, την οποία παρουσίασε ο Ραγκούσης στη σύσκεψη με την αντιπροσωπεία των απεργών. Υπήρχαν μόνο κάποιες σημειώσεις που είχε κρατήσει ο εκπρόσωπος της Πρωτοβουλίας! Τέτοια ελαφρότητα, τέτοια ανευθυνότητα δεν μπορούσαμε να τη φανταστούμε. Επί ενάμιση μήνα είσαι σε μια σκληρή σύγκρουση με την κυβέρνηση κι όταν φτάνεις μια ανάσα πριν από μια συμφωνία, δεν «δένεις» στοιχειωδώς αυτή τη συμφωνία.
Ο εκπρόσωπος της Πρωτοβουλίας «καθάρισε» παραδεχόμενος ότι έκανε «λάθος»! Είναι η βολική σ’ αυτές τις περιπτώσεις έξοδος διαφυγής, που παραβλέπει πως στην πολιτική το λάθος είναι χειρότερο από έγκλημα και όταν, μάλιστα, δεν αιτιολογείται, αφήνει ανοιχτό το έδαφος σε οποιαδήποτε ερμηνεία του. Αλλοι, προσπάθησαν να ρίξουν την ευθύνη στους τρεις απεργούς πείνας, οι οποίοι –όπως είχαν δεσμευτεί– δήλωσαν ότι θ’ απαντήσουν στην κυβέρνηση, αφού πρώτα μεταφέρουν στη συνέλευσή τους το σχέδιο συμφωνίας το οποίο είχε προκύψει από τη διαπραγμάτευση! Κατά την άποψη αυτών, αν οι απεργοί πείνας είχαν συμφωνήσει επιτόπου, θα είχαν γίνει κοινές ανακοινώσεις με την κυβέρνηση και η συμφωνία θα είχε «δεθεί». Ομως, η συμφωνία των απεργών πείνας μεταφέρθηκε στους υπουργούς ένα μισάωρο μετά τη λήξη της διαπραγμάτευσης, ύστερα από μεγάλη πίεση που ασκήθηκε πάνω τους ν’ αποφασίσουν αμέσως. Κι ενώ οι εκπρόσωποι των απεργών πείνας στις δικές τους δηλώσεις περιέγραψαν με σαφήνεια το περιεχόμενο της συμφωνίας, οι υπουργοί το αποδόμησαν εντελώς. Μπόρεσαν να το αποδομήσουν ακριβώς επειδή δεν υπήρχε ένα γραπτό κείμενο με το περιεχόμενο της συμφωνίας, γεγονός για το οποίο ευθύνονται αποκλειστικά εκείνοι που στάλθηκαν στη διαπραγμάτευση για να βοηθήσουν και να στηρίξουν τους τρεις απεργούς πείνας και όχι να τους παραπλανήσουν και να τους βραχυκυκλώσουν.
Και για να μην υπάρξει σπέκουλα, ότι δήθεν τα λέμε αυτά εκ των υστέρων, γράφουμε και δημόσια αυτό που γνωρίζουν τα μέλη της Πρωτοβουλίας. Ζητήσαμε την ευθύνη της διαπραγμάτευσης εκ μέρους της Πρωτοβουλίας. Προτείναμε συγκεκριμένο σύντροφό μας ως διαπραγματευτή, χωρίς να κρύψουμε ότι το κάνουμε για να ενισχύσουμε την αγωνιστική κατεύθυνση μέσα στη διαπραγματευτική ομάδα, έναντι της συμβιβαστικής, που ήταν ήδη ξεκάθαρα διαμορφωμένη. Η πλειοψηφία ήταν αρνητική σ’ αυτή την πρόταση. Υπήρξε κατάληξη σε απόφαση για δυο διαπραγματευτές. Ομως, οι απεργοί πείνας ζήτησαν να είναι ένας και έτσι αποσύραμε την υποψηφιότητα του συντρόφου μας, για να μην κατηγορηθούμε ότι μπλοκάρουμε τις διαδικασίες και εμποδίζουμε την Πρωτοβουλία να εκπροσωπηθεί στις διαπραγματεύσεις. Επομένως, τις δικές μας ευθύνες τις αναλάβαμε στ ακέραιο.
Στο σημείο που είχαν φτάσει τα πράγματα, προτείναμε την Πέμπτη το μεσημέρι να γίνει καταγγελία κατά της κυβέρνησης για αθέτηση των συμφωνηθέντων και να προτείνει δημόσια η Πρωτοβουλία στους απεργούς πείνας να ανακοινώσουν επανέναρξη της απεργίας πείνας, αν δεν υλοποιηθούν άμεσα τα συμφωνηθέντα. Κι ενώ φαινόταν συμφωνία στο πρώτο σκέλος, με τη σκέψη να οργανωθεί συνέντευξη Τύπου για να καταγγελθεί η κυβέρνηση, μετά από ένα τηλεφωνικό παρασκήνιο υπήρξε πλήρης υπαναχώρηση. Με το επιχείρημα ότι η κυβέρνηση θα τηρήσει τα συμφωνηθέντα (σαν να επρόκειτο για μια κυβέρνηση που συμπονά τους μετανάστες) και απλά αμύνεται επικοινωνιακά (!) στις επιθέσεις που δέχεται από ΛΑΟΣ και ΝΔ.
Ετσι, αναγκαστήκαμε να παρέμβουμε μόνοι μας σ’ αυτή την κατεύθυνση και το κάναμε την επομένη το πρωί, με έναν αρθρογραφικό «βομβαρδισμό» μέσω διαδικτύου. Κι ενώ την Πέμπτη το απόγευμα, στη συνάντηση που είχαν οι δικηγόροι με στελέχη του υπουργείου Προ-Πο, προκειμένου να ρυθμίσουν τις λεπτομέρειες της συμφωνίας, δεν κινούνταν τίποτα και τα στελέχη του υπουργείου δεν είχαν την παραμικρή οδηγία από την πολιτική τους ηγεσία, 24 ώρες αργότερα (το βράδυ της Παρασκευής) μεταφέρθηκε από δικηγόρο σε απεργούς πείνας και σε μας, ότι τη Δευτέρα θα υπογραφεί η υπουργική απόφαση που θα δίνει στους απεργούς πείνας άδεια ταξιδιού. Η δημόσια παρέμβαση είχε παίξει το ρόλο της.
Ομως, ακόμα και αυτή η καταρχήν θετική εξέλιξη, μπας και «σωθεί» το περιεχόμενο της συμφωνίας που ήταν στον αέρα, ακυρώθηκε. Ηταν περισσότερο στάχτη στα μάτια των απεργών πείνας και των δικών μας. Την ίδια ώρα, παρασκηνιακά οργανωνόταν το άδειασμα της Υπατίας τη Δευτέρα και η αναχώρηση της μεγάλης μάζας των απεργών πείνας για την Κρήτη. Για να καμφθούν οι αντιδράσεις των ουκ ολίγων απεργών πείνας που είχαν εξοργιστεί, το Φόρουμ Μεταναστών Κρήτης τους διαβεβαίωνε ότι τη Δευτέρα το πρωί υπογράφεται υπουργική απόφαση που θα περιλαμβάνει και την άδεια ταξιδιού και την κατοχύρωση του «επ’ αόριστον» του καθεστώτος ανοχής. Ενώ το πρώτο θα μπορούσε να συμβεί πανεύκολα (δες την ανάλυση στις διπλανές στήλες), το δεύτερο αποκλειόταν να γίνει, γιατί απλούστατα δεν προβλέπεται.
Γιατί τόση βιασύνη να φύγουν από την Αθήνα οι απεργοί πείνας και να διαλυθεί το μέτωπο της Υπατίας, που υφίστατο ακόμα και μετά τη λήξη της απεργίας πείνας; Είναι, νομίζουμε, φανερό ότι είχαν αναληφθεί υποχρεώσεις έναντι της κυβέρνησης. Ο οπορτουνισμός, η δειλία και η ηττοπάθεια είχαν μετεξελιχθεί σε συναλλαγή με το κράτος. Αν υπήρξε και ενδιάμεσος, αυτός ήταν η ηγεσία του ΣΥΝ, που τις τελευταίες μέρες προσέφερε υποτίθεται υπηρεσίες, χωρίς η ίδια να εμφανίζεται στο προσκήνιο.
Στη διάρκεια αυτών των τεσσάρων ημερών (από Παρασκευή μέχρι Δευτέρα) ακούστηκαν τραγελαφικά πράγματα («αφήστε τους ανθρώπους να χαρούν»!), ενώ ενορχηστρώθηκε και μια εκστρατεία λάσπης ενάντια στην «Κόντρα». Ποιος έχει ανάγκη από ανύπαρκτες «μεγάλες νίκες»; Σίγουρα όχι οι απεργοί πείνας. Αυτοί, ξεπερνώντας τις δυσκολίες επικοινωνίας λόγω γλώσσας, θα μάθουν την πάσα αλήθεια, για να μπορέσουν ν’ αποτιμήσουν με ακρίβεια και βάθος τον αγώνα που έδωσαν. Το κίνημα αλληλεγγύης πρέπει να κάνει το δικό του απολογισμό. Από τη μεριά μας, ξεκινήσαμε από το τέλος, για να πάμε, από το επόμενο φύλλο, στην αρχή και να αποκαλύψουμε τη σκληρή σύγκρουση δυο γραμμών που διέτρεχε αυτόν τον αγώνα από την αρχή μέχρι το τέλος.
