Η αλλαγή συσχετισμών που σημειώνεται τους τελευταίους μήνες στο συριακό εμφύλιο πόλεμο οδηγεί σε αναπροσαρμογή της τακτικής του Λευκού Οίκου και των συμμάχων του απέναντι στα αντίπαλα στρατόπεδα.
Ο κυβερνητικός στρατός έχει καταφέρει να καθαρίσει το βασικό δρόμο που συνδέει τη Δαμασκό με τη Χομς και προχωρεί προς την πόλη Γιαμπρούντ, προπύργιο των ανταρτών, στους πρόποδες της στρατηγικής σημασίας οροσειράς Καλαμούν. Εχει επίσης ανακαταλάβει πόλεις και προάστια γύρω από τη Δαμασκό και το Χαλέπι. Συνεπώς, το καθεστώς Ασαντ προσέρχεται στην επικείμενη σύνοδο της Γενεύης στις 22 Γενάρη με ενισχυμένη τη θέση του από τις επιτυχίες αυτές αλλά και από τη συμφωνία για την καταστροφή των χημικών όπλων, έχοντας αναγκάσει την αντιπολίτευση να αποσύρει τον όρο της παραίτησης του Ασαντ προκειμένου να πάρει μέρος στη σύνοδο.
Ο Ελεύθερος Συριακός Στρατός και ο Συριακός Εθνικός Συνασπισμός, που υποστηρίζονταν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους (Δυτικούς και Αραβες) και προβάλλονταν ως η καρδιά της ένοπλης και πολιτικής αντιπολίτευσης έχουν αποδυναμωθεί ακόμη περισσότερο και περιθωριοποιηθεί, ιδιαίτερα μετά τη συμφωνία για την καταστροφή των χημικών όπλων και την ακύρωση της αμερικάνικης στρατιωτικής επέμβασης, στην οποία πόνταραν εξαρχής για να διαδεχθούν το καθεστώς Ασαντ. Οι γραμμές τους φυλλορροούν και πολλοί μαχητές φεύγουν και εντάσσονται σε άλλους πιο ισχυρούς και αξιόμαχους ένοπλους σχηματισμούς. Με αποτέλεσμα να έχουν κυριαρχήσει στην ένοπλη αντιπολίτευση από τη μια ισλαμικές ομάδες που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία και άλλες μοναρχίες του Κόλπου και από την άλλη οι δύο ισχυροί αντάρτικοι σχηματισμοί, το Μέτωπο Al – Nusra και το Islamic state of Iraq and al – Sham (γνωστό ως ISIS), που φέρονται ότι συνδέονται με την Αλ – Κάιντα και έχουν ενταχθεί από το Λευκό Οίκο στον κατάλογο των «τρομοκρατικών» οργανώσεων.
Ωστόσο, τη χαριστική βολή στο κύρος και στο αξιόμαχο του Ελεύθερου Συριακού Στρατού την έδωσε η κατάληψη από το Ισλαμικό Μέτωπο στις 6 Δεκέμβρη των αποθηκών του Ανώτατου Στρατιωτικού Συμβουλίου στο συνοριακό πέρασμα με την Τουρκία Bab el-Hawa στη βορειοδυτική επαρχία Ιντλίμπ, καθώς και των θέσεων του Ελεύθερου Συριακού Στρατού στην περιοχή. Οι αποθήκες περιείχαν ελαφρύ οπλισμό, φορτηγά, υπερσύγχρονο επικοινωνιακό εξοπλισμό, φάρμακα, χιλιάδες έτοιμα γεύματα, που είχαν αποσταλεί από τις ΗΠΑ. Λίγες μέρες αργότερα, στις 11 Δεκέμβρη, ανακοινώθηκε η απόφαση των ΗΠΑ και της Βρετανίας να αναστείλουν την αποστολή μη-φονικού εξοπλισμού στον Ελεύθερο Συριακό Στρατό.
Το Ισλαμικό Μέτωπο
Η περιθωριοποίηση του Ελεύθερου Συριακού Στρατού και η κυριαρχία των ισλαμιστών ανταρτών ώθησε το Λευκό Οίκο να αναπροσαρμόσει την τακτική του και να στραφεί προς ένα νέο συνασπισμό ισλαμιστών ανταρτών, το Ισλαμικό Μέτωπο. Κίνηση που αποκαλύπτει την παταγώδη αποτυχία των Αμερικάνων και των συμμάχων τους να ενώσουν τις διάσπαρτες ένοπλες ομάδες κάτω από τη σημαία μιας κοσμικής αντιπολίτευσης ικανής να ανατρέψει το καθεστώς Ασαντ.
Ο σχηματισμός του Ισλαμικού Μετώπου από 7 ισχυρές ισλαμικές ένοπλες ομάδες, μεταξύ των οποίων οι Ahrar al-Sham, Liwa al-Tawhid, Liwa al-Haq, Ansar al- Sham, Suqur al-Sham και Jaish al-Islam (Στρατός του Ισλάμ), ανακοινώθηκε στις 22 Νοέμβρη, με διακηρυγμένο στόχο την ανατροπή του καθεστώτος Ασαντ και την ίδρυση ισλαμικού κράτους (σουνιτική θεοκρατία) με βάση τη Σαρία. Στο Ισλαμικό Μέτωπο δεν συμμετέχουν οι δύο ισχυρότερες ισλαμικές ένοπλες οργανώσεις, το Μέτωπο Al-Nusra και το ISIS, που έχουν χαρακτηριστεί «τρομοκρατικές» οργανώσεις από το Λευκό Οίκο.
Ανάμεσα στις ένοπλες ομάδες που συγκροτούν το Ισλαμικό Μέτωπο και το ISIS υπάρχουν αντιθέσεις , που έχουν να κάνουν κυρίως με την τακτική του τελευταίου να θέσει υπό τον έλεγχό του και να σταθεροποιήσει την παρουσία του σε όσο το δυνατόν περισσότερες απελευθερωμένες περιοχές στη βόρεια και ανατολική Συρία. Αντίθετα, με το Μέτωπο Al- Nusra, οι μαχητές του οποίου πολεμούν στην πρώτη γραμμή στα διάφορα πολεμικά μέτωπα, υπήρχαν σχέσεις συνεργασίας σε πολλές στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του κυβερνητικού στρατού.
Διοικητής του Ισλαμικού Μετώπου έχει οριστεί ο Zahran Alloush, διοικητής του Ισλαμικού Στρατού, μιας μικρής σχετικά ένοπλης ομάδας που δρούσε γύρω από τη Δαμασκό, με σημαντικές όμως διασυνδέσεις και ισχυρούς χορηγούς. Ο Zahran Alloush, Σύριος στην καταγωγή, έχει στενές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία, όπου σπούδασε και όπου ο πατέρας του είναι ιεροκήρυκας στην ιερή πόλη της Μεδίνα. Οι αντάρτες του Ισλαμικού Μετώπου υπολογίζονται σε 45.000 περίπου, γεγονός που το καθιστά την ισχυρότερη δύναμη της ένοπλης αντιπολίτευσης και συνεπώς ικανή να συσπειρώσει άλλες διάσπαρτες αντάρτικες ισλαμικές ομάδες και να τραβήξει στις γραμμές του μαχητές από το Al-Nusra και το ISIS, αποδυναμώνοντας τις οργανώσεις που φέρονται ότι συνδέονται με την Αλ – Κάιντα.
Το φλερτ
Με βάση τα στοιχεία που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας, οι πρώτες μυστικές επαφές ανάμεσα σε εκπροσώπους του Ισλαμικού Μετώπου και τον απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Ρόμπερτ Φορντ έγιναν στα τέλη Νοέμβρη στην Τουρκία, ενώ αναμένεται και νέα συνάντηση ανάμεσα στις δύο πλευρές τις επόμενες μέρες κατά την επίσκεψη του Ρόμπερτ Φορντ στην Τουρκία όπου θα συναντηθεί με την αντιπολίτευση. Η «Ουάσιγκτον Ποστ», σε σχετικό δημοσίευμά της στις 13 Δεκέμβρη, επικαλούμενη ανώτατο αμερικάνο αξιωματούχο, αποκάλυψε ότι «η κυβέρνηση Ομπάμα είναι πρόθυμη να εξετάσει την υποστήριξη σε ένα διευρυμένο συριακό συνασπισμό ανταρτών που να περιλαμβάνει ισλαμικές ομάδες, με την προϋπόθεση ότι αυτές οι ομάδες δεν έχουν καμιά σχέση με την Αλ – Κάιντα και συμφωνούν να υποστηρίξουν τις επικείμενες ειρηνευτικές συνομιλίες στη Γενεύη. Την είδηση επιβεβαίωσε έμμεσα στις 16 Δεκέμβρη η εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Μαρί Χαρφ δηλώνοντας: «Δεν αποκλείουμε τη δυνατότητα να συναντήσουμε το Ισλαμικό Μέτωπο. Μπορούμε να έρθουμε σε επαφή με το Ισλαμικό Μέτωπο, φυσικά, γιατί δεν είναι χαρακτηρισμένοι τρομοκράτες… Είμαστε πάντα ανοιχτοί να συναντήσουμε μια ευρεία γκάμα ομάδων της αντιπολίτευσης…». Παράλληλα, σύμφωνα με ρεπορτάζ του «Ρόιτερς» (16/12/13), γίνονται προσπάθειες για να συνενωθούν ο Ελεύθερος Συριακός Στρατός και το Ισλαμικό Μέτωπο σε ένα ενιαίο συνασπισμό.
Ωστόσο, ακόμη πιο ενδιαφέρουσες είναι οι ειδήσεις που βγήκαν από τη συνάντηση των 11 εκπροσώπων χωρών της συμμαχίας «Φίλοι της Συρίας» στο Λονδίνο στο τέλος της περασμένης βδομάδας. Οπως αποκαλύπτει αποκλειστικό ρεπορτάζ του «Ρόιτερς» (17/12/ 13), δυτικοί αξιωματούχοι έκαναν σαφές στη συριακή αντιπολίτευση που συμμετείχε στη συνάντηση αυτή ότι δεν πρέπει οι επικείμενες συνομιλίες της Γενεύης να οδηγήσουν στην απομάκρυνση του Ασαντ και ότι η μειονότητα των Αλεβιτών θα διατηρήσει σημαντικές θέσεις στη μεταβατική κυβέρνηση, γιατί φοβούνται (οι Δυτικοί) ότι διαφορετικά θα επακολουθήσει χάος και θα επικρατήσουν οι σκληροί ισλαμιστές. Το ίδιο ρεπορτάζ, επικαλούμενο εκπρόσωπο της συριακής αντιπολίτευσης, αποκαλύπτει ότι Ουάσιγκτον και Μόσχα συνεργάζονται για ένα μεταβατικό πλαίσιο, στο οποίο οι Αλεβίτες θα διατηρήσουν τον κυρίαρχο ρόλο τους στο στρατό και στο μηχανισμό Ασφάλειας για να διασφαλίσουν την κοινότητά τους από αντίποινα και να διεξάγουν ένα ενιαί-ο αγώνα εναντίον της Αλ – Κάιντα με τις μετριοπαθείς ταξιαρχίες των ανταρτών, που θα προσκληθούν να ενταχθούν στον αναδιοργανωμένο στρατό. Και καταλήγει: «Η Ρωσία δεν κολλάει στο πρόσωπο του Ασαντ, αλλά η κόκκινη γραμμή για τη Μόσχα είναι η διαφύλαξη του στρατού. Η πολιτική λύση πρέπει να είναι σταδιακή και να περιλαμβάνει μια συλλογική ηγεσία. Αν οι Αλεβίτες διασφαλίσουν ότι δεν θα υποστούν αντίποινα στη ζωή και στην περιουσία τους, θα αποδεχτούν να φύγουν ο Ασαντ και οι υπολοχαγοί του πρώτης γραμμής».
Είναι προφανές ότι υπάρχει αλλαγή στις προτεραιότητες των ΗΠΑ και των στενών συμμάχων τους, από την απομάκρυνση του Ασαντ στη μάχη εναντίον των σκληρών ισλαμιστών ανταρτών. Η παραμονή του Ασαντ στην εξουσία είναι το μικρότερο κακό σε σχέση με τους κινδύνους για την ευρύτερη περιοχή που εγκυμονεί η συνεχής ισχυροποίηση και η κυριαρχία των σκληρών ισλαμιστών, διάφορων αποχρώσεων, στη Συρία. Γι αυτό επιχειρούν παράλληλα με την εξεύρεση μιας πολιτικής λύσης σε συμφωνία με τη Ρωσία να δημιουργήσουν ένα ισχυρό αντίπαλο πόλο (κυβερνητικός στρατός, Ελεύθερος Συριακός Στρατός και μετριοπαθείς ισλαμικές ομάδες ανταρτών) ικανό να τους αντιμετωπίσει. Ομως η κατάσταση στη Συρία είναι εξαιρετικά πολύπλοκη και οι εξελίξεις απρόβλεπτες. Για παράδειγμα, στο Ισλαμικό Μέτωπο, το οποίο έχουν προσεγγίσει οι Αμερικάνοι για να το βάλουν στο παιχνίδι, υπάρχουν φωνές καθαρά αντιαμερικάνικες και αντιδυτικές, που χαρακτηρίζουν προδοσία τη συμμετοχή στη σύνοδο της Γενεύης. Επίσης, είναι ασαφής η ιδεολογική γραμμή που διαχωρίζει τις ομάδες που συμμετέχουν σ’ αυτό από το Μέτωπο al-Nusra και το ISIS,που φέρονται ως παρακλάδια της Αλ – Κάιντα. Συνεπώς, ούτε η ενότητα του Ισλαμικού Μετώπου είναι δεδομένη ούτε πολύ περισσότερο είναι βέβαιο ότι θα ανταποκριθεί στο ρόλο που επιχειρούν να του αναθέσουν.
Οσο για τη σύνοδο της Γενεύης στις 22 Γενάρη, είναι πολύ νωρίς για οποιαδήποτε πρόβλεψη.
