«Θα επισκεφτούμε δύο χώρες – μέλη του G20 τις οποίες κατέστρεψαν και χρεοκόπησαν οι ομοϊδεάτες του κ. Σαμαρά, τις οποίες ανέστησαν αριστερές και προοδευτικές κυβερνήσεις που αγνόησαν το νεοφιλελεύθερο μονόδρομο. Λαοί που πέταξαν από πάνω τους τα νεοφιλελεύθερα δόγματα και βαδίζουν το δρόμο της ανάπτυξης και της αξιοπρέπειας».
Αλέξης Τσίπρας
«Είμαστε ανίκητη χώρα. Θα δείξουμε την ποιότητα που μπορεί να παράσχει η Βραζιλία στο Κύπελλο Συνομοσπονδιών, στο Παγκόσμιο Κύπελλο και στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016».
Ντίλμα Ρούσεφ
«Τα λεφτά που δαπανήσαμε για το "Μανέ Γκαρίντσα" στην Μπραζίλια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για 150.000 σπίτια για τις χαμηλόμισθες οικογένειες».
Ρομάριο
«Εμείς πεθαίνουμε από την πείνα και αυτοί χτίζουν στάδια». Το σύνθημα εξακολουθεί να δονεί την ατμόσφαιρα, καθώς συνεχίζονται οι διαδηλώσεις και οι συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και μονάδων καταστολής σε δεκάδες πόλεις της Βραζιλίας. Η σφοδρότητα των συγκρούσεων και η μαζικότητα των διαδηλώσεων (έφτασαν μέχρι και τους 1,5 εκατομμύριο διαδηλωτές σε μια μέρα) ήταν τέτοια που ανάγκασαν την κυβέρνηση της χώρας να ακυρώσει όχι μόνο τις πρόσφατες αυξήσεις στα εισιτήρια του μετρό και των λεωφορείων, αλλά και άλλες που είχαν γίνει στο παρελθόν, προκειμένου να κατευνάσει τη λαϊκή οργή.
Οι διαδηλώσεις και οι συγκρούσεις αγκάλιασαν την πλειοψηφία των μεγάλων πόλεων της χώρας, ενώ ήταν ιδιαίτερα μαζικές όχι μόνο στο Ρίο Ντε Τζανέιρο και στο Σάο Πάολο, αλλά και στη διοικητική πρωτεύουσα της χώρας Μπραζίλια, η οποία υποτίθεται ότι συγκεντρώνει τα πιο ευκατάστατα κοινωνικά στρώματα της χώρας. Οι διαδηλώσεις έφτασαν μέχρι και τις πύλες των γηπέδων στα οποία διεξάγονται οι αγώνες του Κυπέλλου Συνομοσπονδιών, με κάποιες από τις πιο σφοδρές συγκρούσεις να συμβαίνουν εκεί. Βασικά αιτήματα των διαδηλωτών είναι ο περιορισμός της διαφθοράς των κρατικών υπαλλήλων και η αύξηση των δαπανών για την παιδεία και την υγεία, καθώς και η βελτίωση των υποδομών των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς.
Θορυβημένη από τη μαζικότητα και το χαρακτήρα των διαδηλώσεων, η πρόεδρος της χώρας Ντίλμα Ρούσεφ συναντήθηκε με στελέχη οργανώσεων, οι οποίες αυτοαναγορεύτηκαν σε αντιπροσώπους των διαδηλωτών, προκειμένου να δοθεί τέλος στις διαδηλώσεις. Σε τηλεοπτικό διάγγελμά της, μετά το τέλος της συνάντησης, η Ρούσεφ ανακοίνωσε την πρόθεσή της να διεξάγει δημοψήφισμα για σύγκληση συντακτικής συνέλευσης, η οποία θα αναθεωρήσει το σύνταγμα της Βραζιλίας. Η αναθεώρηση του συντάγματος θα έχει στόχο να προωθήσει πολιτικές μεταρρυθμίσεις στη χώρα, όπως είπε. Παράλληλα, δεσμεύτηκε ότι θα ενθαρρύνει τη συμμετοχή των νέων στο σύστημα διακυβέρνησης της χώρας. Αν αυτά σας θυμίζουν Γιωργάκη Παπανδρέου, δεν κάνετε λάθος. Από την πολιτική μήτρα της σοσιαλδημοκρατίας προέρχονται.
Η Ρούσεφ, σε στιλ Μαυρογιαλούρου, υποσχέθηκε να διοχετεύσει 22 δισ. δολάρια από τον κρατικό προϋπολογισμό στη βελτίωση των δικτύων των μέσων μαζικής μεταφοράς, ενώ υποσχέθηκε τα χρήματα που προέρχονται από την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων να διοχετευτούν στο σύστημα παιδείας και υγείας της χώρας. Ολ’ αυτά μόνο σαν ελιγμοί μπορούν να χαρακτηριστούν, αφού ήρθαν μετά από δυο βδομάδες διαδηλώσεων, όταν ο κόσμος έδειξε να μην πτοείται από το όργιο κρατικής καταστολής, αλλά και τους νεκρούς διαδηλωτές, οι οποίοι τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές έχουν φτάσει τους τέσσερις.
Η «αριστερή» κυβέρνηση Ρούσεφ δε δίστασε να στείλει και τη στρατιωτική αστυνομία ενάντια στους διαδηλωτές. Το συγκεκριμένο τμήμα είναι διαβόητο για τη σκληρότητά του. Είναι αυτό που εισβάλλει τακτικά στις φαβέλες του Ρίο κι άλλων μεγάλων πόλεων, τρομοκρατώντας όποιον βρει μπροστά του. Από τις συρράξεις μεταξύ του εν λόγω σώματος και συμμοριών δεκάδες πολίτες έχουν σκοτωθεί από διασταυρούμενα πυρά.
Οι υποσχέσεις της Ρούσεφ δεν έπεισαν τον κόσμο, όπως φαίνεται από τη συνέχιση των διαδηλώσεων και των συγκρούσεων με τους πραιτοριανούς του κράτους. Η διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης είναι μια μακρόχρονη διαδικασία, η οποία έτσι κι αλλιώς θα αντικατοπτρίζει τους υπάρχοντες πολιτικούς συσχετισμούς και σε καμία περίπτωση δε θα απαντά στα λαϊκά αιτήματα. Από την άλλη, οι υποσχέσεις για βελτίωση του συστήματος μεταφορών, υγείας και εκπαίδευσης είναι εντελώς γενικόλογες και μόνο ο λαϊκός παράγοντας μπορεί να επιβάλλει τέτοιου είδους αλλαγές.
Η κατάσταση είναι ρευστή και οι «αντιπρόσωποι» των διαδηλωτών κάθε άλλο παρά ελέγχουν τις λαϊκές μάζες που βρίσκονται στο δρόμο. Παρά τις προσπάθειές τους να σταματήσουν τις διαδηλώσεις, λόγω των μαζικών συγκρούσεων που ξέσπασαν στις μεγαλύτερες πόλεις, ο κόσμος κατέβηκε αυθόρμητα στο δρόμο, γράφοντας στα παλιά του τα παπούτσια τις εκκλήσεις για ειρηνικές διαμαρτυρίες. Βίντεο από τις συγκρούσεις, που κυκλοφορούν μαζικά στο διαδίκτυο, δείχνουν όχι μόνο το χημικό πόλεμο που έχει εξαπολύσει η αστυνομία ενάντια στους διαδηλωτές, αλλά και τη λαϊκή αντιβία που δίνει γερά χαστούκια στην κρατική καταστολή.
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα εξελιχτεί η κατάσταση, καθώς είναι εξαιρετικά αμφίβολο ότι η Ρούσεφ θα υλοποιήσει τις υποσχέσεις της έστω και σε περιορισμένο βαθμό. Οι αθλητικές φιέστες των επόμενων ετών αναμένεται να αδειάσουν τα κρατικά ταμεία με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την κρατική κοινωνική πολιτική. Το Παγκόσμιο Κύπελλο το καλοκαίρι του 2014, αλλά και οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2016 δεν αφήνουν περιθώρια για κοινωνικές δαπάνες. Αντιθέτως, πρόκειται να αυξήσουν την ήδη υψηλή φορολόγηση των λαϊκών στρωμάτων. Από την άλλη, η κοινωνική δημαγωγία και η παροχολογία δεν μπορούν να κρατήσουν για πολύ καιρό τον λαό κλεισμένο στο σπίτι του.
Πίσω από το «θαύμα» η εξαθλίωση
Ποιος θα περίμενε να ξεσπάσουν βίαιες διαδηλώσεις που θυμίζουν εξέγερση σε μία χώρα με… αριστερή πρόεδρο; Και μάλιστα όχι μόνο… αριστερή αλλά και πρώην αντάρτισσα! Οποιος όμως παρακολουθούσε την κατάσταση στη χώρα (έστω και αποσπασματικά) δεν εξεπλάγη.
Γιατί το βραζιλιάνικο οικονομικό «θαύμα», με τη χώρα να κατορθώνει να βρίσκεται στην έκτη με έβδομη θέση παγκόσμια από την άποψη του παραγόμενου ΑΕΠ (Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν), στηρίζεται στην άγρια εκμετάλλευση της μισθωτής εργασίας εκατομμυρίων εργαζομένων που δουλεύουν κυριολεκτικά για «τρεις κι εξήντα».
Με το βασικό μισθό να βρίσκεται στα επίπεδα των 230 ευρώ (675 ρεάλ), μετά μάλιστα από την αύξηση που δόθηκε στο τέλος του περασμένου χρόνου, δεν αποτελεί πρόκληση το γεγονός ότι τα στελέχη στη χώρα είναι από τα πιο καλοπληρωμένα στον κόσμο; Σύμφωνα με παλαιότερη έκθεση, που δημοσιεύτηκε το 2011 από το Σύνδεσμο Συμβούλων Ανεύρεσης Στελεχών, τα στελέχη των επιχειρήσεων στη Βραζιλία και ειδικότερα στο Σάο Πάολο έβγαζαν κατά μέσο όρο ένα εκατομμύριο ρεάλ το χρόνο (ποσό που τότε ισοδυναμούσε με 600 χιλιάδες δολάρια, ενώ σήμερα με 460 χιλιάδες, λόγω του πληθωρισμού). Οπως αναφέρει η έκθεση, τα χρήματα αυτά είναι περισσότερα από αυτά που κερδίζουν ισοδύναμα στελέχη στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη. Ανεξάρτητα αν αυτό είναι αλήθεια ή όχι (πράγμα δύσκολο να το εξακριβώσουμε), το βέβαιο είναι ότι τα στελέχη των επιχειρήσεων τα κονομάνε χοντρά, την ίδια στιγμή που εκατομμύρια βραζιλιάνοι εργαζόμενοι ίσα που επιβιώνουν με μισθούς πείνας.
Οι επίσημες στατιστικές, όμως, κάνουν το… θαύμα τους, βγάζοντας τον περσινό Σεπτέμβρη τους μισούς Βραζιλιάνους να ανήκουν στη… μεσαία τάξη, την οποία οριοθετούσαν στα ατομικά εισοδήματα μεταξύ 291 και 1.091 ρεάλ, δηλαδή από 88 μέχρι 408 ευρώ το μήνα!
Μικροαστός των… 88 ευρώ το μήνα πρώτη φορά μαθαίνουμε ότι υπάρχει! Μάλιστα, ο υπουργός Στρατηγικών Υποθέσεων, Μορέιρα Φράνκο, θεωρούσε αυτό το γεγονός μεγάλη επιτυχία της κυβερνητικής πολιτικής!
Η αλήθεια είναι ότι ο πληθωρισμός έχει ξετινάξει τα εισοδήματα, όπως συμβαίνει και σ’ άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής (βλ. Αργεντινή). Συνέπεια του γεγονότος αυτού είναι η ραγδαία αύξηση του δανεισμού των νοικοκυριών, που σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΔΝΤ (IMF Country Report No. 13/149, Δεκέμβρης 2012), το χρέος των νοικοκυριών ως ποσοστό του ΑΕΠ αυξήθηκε ραγδαία την τελευταία δεκαετία, σκαρφαλώνοντας στο 49% του ΑΕΠ πέρσι, από το 23% που βρισκόταν το 2002. Τα καταναλωτικά δάνεια αυξάνονται με ρυθμούς της τάξης του 20-22%, ενώ μία νέα οικιστική φούσκα είναι προ των πυλών, με τα στεγαστικά δάνεια να αυξάνονται κατά 50% κάθε χρόνο τη διετία 2010-11, με αποτέλεσμα να αντιπροσωπεύουν το 20% των καταναλωτικών χρεών, σε αντίθεση με το 11% που ήταν το 2005.
Πίσω από το οικονομικό «θαύμα» της Βραζιλίας βρίσκεται η εξαθλίωση. Αυτό κρατά χρόνια και δεν άλλαξε ούτε με τη διακυβέρνηση του επίσης «αριστερού» Λούλα, η «σοσιαλιστική» κυβέρνηση του οποίου είχε γίνει… ρόμπα το 2007 όταν αποκαλύφθηκε η μεσαιωνική εκμετάλλευση των εργατών στην καλλιέργεια ζαχαροκάλαμου για την παραγωγή της αιθανόλης (https://www.eksegersi.gr/issue/459).
