Χωρίς προσέγγιση των αντίπαλων στρατοπέδων σε κανένα κρίσιμο ζήτημα έληξε το περασμένο Σάββατο και ο δεύτερος γύρος των διαπραγματεύσεων της «Γενεύης 2» που ξεκίνησε στις 10 Φλεβάρη και μάλιστα χωρίς να προσδιοριστεί χρονικά ενδεχόμενος τρίτος γύρος. Με τον αμερικάνο υπουργό Εξωτερικών να κατηγορεί το καθεστώς Ασαντ για κωλυσιεργία στις διαπραγματεύσεις και να καλεί τη Ρωσία να πιέσει τη συριακή κυβέρνηση να διαπραγματευτεί σοβαρά με την αντιπολίτευση στο πλαίσιο της πρώτης συμφωνίας της Γενεύης, που προβλέπει το σχηματισμό μεταβατικής κυβέρνησης, χωρίς να κάνει καμιά αναφορά στην τύχη του Ασαντ.
Η εξέλιξη αυτή ήταν αναμενόμενη με βάση τον υπάρχοντα συσχετισμό δυνάμεων. Το καθεστώς Ασαντ, διαθέτοντας τη σταθερή υποστήριξη της Μόσχας, έχοντας ενισχύσει στρατιωτικά και πολιτικά τη διαπραγματευτική θέση στη διάρκεια του 2013 και ελέγχοντας 13 από τις 14 επαρχιακές πρωτεύουσες και τις πιο πολυπληθείς περιοχές, ήταν επόμενο να μην υποκύψει στις πιέσεις για παραίτηση του Ασαντ και να επιμείνει στις θέσεις του, επιδιώκοντας να κερδίσει χρόνο και περισσότερο έδαφος στο πεδίο της μάχης.
Αντίθετα, ο Συριακός Εθνικός Συνασπισμός που συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις έχει μικρή πολιτική και στρατιωτική επιρροή στη Συρία και αντλεί την όποια διαπραγματευτική ισχύ κυρίως από την υποστήριξη που του παρέχουν ο Λευκός Οίκος με τους δυτικούς και άραβες εταίρους του, που αποδεικνύεται όμως ανεπαρκής για να εξαναγκάσει σε σοβαρές υποχωρήσεις το αντίπαλο στρατόπεδο.
Στις γραμμές των αντικαθεστωτικών ανταρτών κυριαρχούν οι ισλαμιστές διάφορων αποχρώσεων, με ισχυρότερους τους πιο ακραίους που ελέγχουν μεγάλα τμήματα της βόρειας και ανατολικής Συρίας, οι οποίοι δεν αναγνωρίζουν ούτε το Συριακό Συνασπισμό ως εκπρόσωπό τους ούτε τις διαπραγματεύσεις της Γενεύης. Ο Ελεύθερος Συριακός Στρατός, που συνεργάζεται με το Συριακό Συνασπισμό και υποστηρίζεται οικονομικά και στρατιωτικά από το Λευκό Οίκο και τους εταίρους του, ο οποίος εξαρχής ήταν ένα χαλαρό σχήμα, χωρίς συνοχή και ενιαία στρατιωτική διοίκηση, με εκατοντάδες ένοπλες ομάδες να δρουν τοπικά και αυτόνομα, έχει περιθωριοποιηθεί στρατιωτικά από τους ισλαμιστές αντάρτες. Πρόσφατα, υπέστη μια σειρά σοβαρά πλήγματα, μεταξύ των οποίων είναι η συγκρότηση τον περασμένο Νοέμβρη του Ισλαμικού Μετώπου, μια ισχυρή συμμαχία ισλαμικών κυρίως ένοπλων ομάδων, στην οποία έχουν ενταχθεί και πολλές ομάδες που αποχώρησαν από τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό, καθώς και η κατάληψη στα μέσα του Δεκέμβρη των αποθηκών με όπλα του Ελεύθερου Συριακού Στρατού κοντά στα σύνορα με την Τουρκία, γεγονός που οδήγησε στην προσωρινή αναστολή της χορήγησης εξοπλισμού από τις ΗΠΑ στους αντάρτες.
Ο παραγκωνισμός από τους ισλαμιστές αντάρτες και το διαλυτικό κλίμα στις γραμμές του Ελεύθερου Συριακού Στρατού ανάγκασαν το Ανώτατο Στρατιωτικό Συμβούλιο, που υποτίθεται ότι κατευθύνει και συντονίζει τις επιχειρήσεις του ΕΣΣ, να απολύσει τον επικεφαλής του Στρατιωτικού Συμβουλίου στρατηγό Σαλίμ Ιντρίς, αποδίδοντάς του ευθύνες για αποτυχίες στο πεδίο της μάχης, λάθη και προχειρότητα στη διανομή οπλισμού καθώς και για παράλυση στη στρατιωτική διοίκηση τους τελευταίους μήνες. Τη θέση του πήρε ο ταξίαρχος Αμπντέλ αλ Ιλάχ αλ Μπασίρ, επικεφαλής του στρατιωτικού συμβουλίου στη νότια επαρχία Κουνέιτρα. Θεωρείται μετριοπαθής ισλαμιστής και καλός γνώστης της περιοχής νότια της Δαμασκού, όπου υπηρετούσε ως διοικητής του συριακού στρατού μέχρι το 2012 που αποσκίρτησε. Παράλληλα, ανακοινώθηκε ότι συγκροτήθηκαν από τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό δύο μέτωπα, το βόρειο και το νότιο, συνενώνοντας διάσπαρτες ομάδες.
Οι κινήσεις αυτές εντάσσονται στα πλαίσια μιας προσπάθειας ανασυγκρότησης του ΕΣΣ, με στόχο να βελτιώσουν την εικόνα του και να ενισχύσουν την αξιοπιστία του απέναντι στους αμερικάνους και στους λοιπούς χορηγούς του σε χρήμα και όπλα, ενώ ταυτόχρονα στέλνουν το μήνυμα στους άλλους αντάρτικους σχηματισμούς ότι ο ΕΣΣ ενεργοποιείται ξανά και επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο με μια νέα, αξιόπιστη ηγεσία. Το αν και κατά πόσο ο στόχος αυτός θα υλοποιηθεί είναι ζητούμενο.
Το άλογο στο οποίο πόνταραν οι Αμερικάνοι και οι εταίροι τους αποδείχτηκε προβληματικό, με αποτέλεσμα τρία χρόνια σχεδόν από το ξέσπασμα του πολέμου να μη διαθέτουν μια αξιόπιστη εναλλακτική πολιτική πρόταση που θα αντικαταστήσει το καθεστώς Ασαντ ούτε φερέγγυο και ισχυρό στρατιωτικά εταίρο ανάμεσα στους αντάρτες. Ανησυχούν σοβαρά για την ισχυρή παρουσία φανατικών ισλαμιστών στον εμφύλιο της Συρίας, για τη διάλυση και το χάος που θα επικρατήσει σε περίπτωση πτώσης του καθεστώτος Ασαντ (ακόμη χειρότερα από τη Λιβύη) καθώς και για τις σοβαρότατες επιπτώσεις στην ευρύτερη περιοχή και όχι μόνο. Γι’ αυτό και είναι μέχρι στιγμής αντίθετοι στη χορήγηση στον ΕΣΣ αντιαεροπορικών και αντιαρματικών όπλων που θα μπορούσαν να πλήξουν τη δύναμη πυρός του κυβερνητικού στρατού, γιατί θα μπορούσαν να φτάσουν στα χέρια ισλαμιστών ανταρτών.
Το ζητούμενο για το Λευκό Οίκο είναι να αυξηθεί η στρατιωτική πίεση στο καθεστώς Ασαντ ώστε να εξαναγκαστεί σε υποχωρήσεις. Μένει να δούμε τα επόμενα βήματα που θα κάνει. Πάντως η ανοιχτή στρατιωτική επέμβαση δεν φαίνεται να είναι στη φαρέτρα του. Ολα δείχνουν ότι ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία θα σέρνεται για πολύ ακόμη και όποιος αντέξει.
