«Ο Λίβανος δίνει 136.000 άδειες εργασίας το χρόνο σε ξένους εργάτες και μόνο οι 261 απ’ αυτές δόθηκαν σε Παλαιστίνιους». Η διαπίστωση ανήκει στον αντιπρόσωπο της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (ΟΑΠ) και έγινε σε συνέντευξη Τύπου που οργανώθηκε από την Επιτροπή Λιβανεζο-Παλαιστινιακού διαλόγου και το γραφείο του πρωθυπουργού του Λιβάνου Σαάντ Χαρίρι, την περασμένη Τρίτη 29/6/10, ενόψει του νέου νομοσχεδίου που δίνει περισσότερα δικαιώματα στους παλαιστίνιους πρόσφυγες. Λίγες μέρες πριν, είχε προηγηθεί μεγάλη διαδήλωση περίπου 6.000 παλαιστίνιων προσφύγων στο κέντρο της Βηρυτού. Οι Παλαιστίνιοι ζητού-σαν στοιχειώδη πολιτικά δικαιώματα που το λιβανέζικο κράτος τους στερεί εδώ και δεκαετίες. Ποια είναι όμως η κατάσταση που βιώνουν οι Παλαιστίνιοι του Λιβάνου;
Απόλυτη εξαθλίωση
Γύρω στους 400.000 είναι οι καταγεγραμμένοι παλαιστίνιοι πρόσφυγες στο Λίβανο, σύμφωνα με τα στοιχεία της υπηρεσίας του ΟΗΕ για τους παλαιστίνιους πρόσφυγες (UNWRA: United Nations Relief and Works Agency). Απ’ αυτούς μόνο γύρω στους 250 με 270 χιλιάδες ζουν σήμερα στη χώρα, όπως μας είχαν πει Παλαιστίνιοι, όταν επισκεφτήκαμε το Λίβανο το Νοέμβρη του 2006. Κι αυτό γιατί η αφόρητη κατάσταση και οι μεγάλοι περιορισμοί που έχουν επιβληθεί στον παλαιστινιακό πληθυσμό έκαναν πολλούς πρόσφυγες να εγκαταλείψουν τη χώρα και ν’ αναζητήσουν αλλού δουλειά. Αυτοί που συνεχίζουν να ζουν στο Λίβανο στοιβάζονται σε άθλια γκέτο που είναι διάσπαρτα σε διάφορα σημεία της χώρας. Οι μισοί απ’ αυτούς ζουν σε 12 στρατόπεδα υπό την αιγίδα της UNWRA.
Κατά την τότε επίσκεψή μας στα νότια προάστια της Βηρυτού είχαμε περάσει έξω από ένα απ’ αυτά τα στρατόπεδα. Το Μπαρζ Ελ Μπαράζν στην συνοικία Χαρέτ Χρέικ του Ντάχι, είναι ένα μεγάλο στρατόπεδο που «φιλοξενεί» 40.000 πρόσφυγες που ζουν σε πλινθόκτιστα κακοκτισμένα κτίρια, κολλημένα το ένα δίπλα στο άλλο, ένα γκέτο δηλαδή. Ακόμα χειρότερα είναι τα πράγματα στα ιστορικά στρατόπεδα Σάμπρα και Σατίλα, που διαδραματίστηκαν οι μεγάλες σφαγές από τους χριστιανούς φαλαγγίτες με την καθοδήγηση των Σιωνιστών το 1982. Πολυόροφα πλινθόκτιστα κτίρια το ένα κολλητά στο άλλο, χωρίς θεμέλια, καλώδια που κρέμονται στα στενά σοκάκια, πολύωρες καθημερινές διακοπές της ηλεκτροδότησης, αποχετεύσεις που ρέουν στους δρόμους και έλλειψη ακόμα και πόσιμου νερού και στοιχειώδους ιατρικής περίθαλψης, είναι μερικά από τα στοιχεία που συνθέτουν το παζλ της άθλιας διαβίωσης του παλαιστινιακού πληθυσμού στο στρατόπεδο. Αν στα παραπάνω προσθέσουμε και την τρομερή στενότητα χώρου (στο στρατόπεδο Σατίλα ζουν 16.000 Παλαιστίνιοι σε 39.567 τετρ. μέτρα, δηλαδή αντιστοιχούν περίπου 2.5 τετρ. μέτρα ανά κάτοικο!), τότε μπορούμε να καταλάβουμε για τι μέγεθος εξαθλίωσης μιλάμε.
Μεροκάματα πείνας
Αναγκασμένοι να δουλεύουν στις χειρότερες δουλειές, συχνά παράνομα μιας και διάφορες υπουργικές αποφάσεις (νο. 1/289, 19/12/1982 και μία υπ. απόφαση στις 15/12/1995) απαγορεύ-ουν στους Παλαιστίνιους να εργάζονται σε τουλάχιστον 72 επαγγέλματα, οι παλαιστίνιοι πρόσφυγες ζούσαν στην πλειοψηφία τους (60%) με 1 δολάριο την ημέρα το 2006 και πάνω από το 40% των παιδιών κάτω των 16 εργάζονται σε άθλιες συνθήκες. Αυτό το 1 δολάριο ισοδυναμού-σε εκείνη την περίοδο με λίγο λιγότερο από ένα κιλό μπανάνες (που υπάρχουν άφθονες στη χώρα) ή με μια ντουζίνα αυγά, σύμφωνα με τις τιμές που είδαμε στα μαγαζιά του χριστιανικού τομέα της Βηρυτού. Φυσικά, τα προϊόντα είναι φθηνότερα (και πολύ χειρότερης ποιότητας) στις περιοχές των Παλαιστίνιων, αλλά αυτό δεν αλλάζει και πολύ την κατάσταση. Η κρίση και η είσοδος άφθονου εργατικού δυναμικού από άλλες χώρες χειροτέρευσε την κατάσταση των παλαιστίνιων προσφύγων. Σήμερα, σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις, το 60% των Παλαιστίνιων είναι άνεργοι.
Η πρόταση νόμου
Από τα μέσα του Ιούνη συζητιέται στη Βουλή πρόταση νόμου που κατέθεσε το Προοδευτικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, σύμφωνα με την οποία θα δοθούν περισσότερα δικαιώματα στους παλαιστίνιους πρόσφυγες. Συγκεκριμένα, σχεδιάζεται να δοθούν άδειες για περισσότερα επαγγέλματα, δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης καθώς και το δικαίωμα ιδιοκτησίας, πράγματα όμως που θα αποτελέσουν κενό γράμμα όσο οι Παλαιστίνιοι συνεχίσουν να δουλεύουν στις χειρότερες δουλειές ή πλήττονται μαζικά από την ανεργία. Η πρόταση υποστηρίζεται όχι μόνο από την Αμάλ και τη Χεζμπολά, αλλά και από τον ίδιο τον δυτικόφιλο πρωθυπουργό Χαρίρι, ο οποίος δήλωσε ότι όσο οι Παλαιστίνιοι θα στερούνται δικαιώματα τόσο θα γίνονται τρομοκράτες. Ο δρούζος ηγέτης του Προοδευτικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, Ουαλίντ Τζουμπλάτ, χαρακτήρισε μάλιστα ανόητη την αντίδραση από βουλευτές του κυβερνητικού συνασπισμού (κύρια τους Φαλαγγίτες αλλά και τους Χριστιανούς Μαρωνίτες), που υποστηρίζουν ότι θα αλλοιωθεί η δημογραφική ισορροπία στη χώρα με την απόκτηση πολιτικών δικαιωμάτων από τους Παλαιστίνιους.
Εξήντα δύο χρόνια μετά την εγκατάστασή τους στο Λίβανο, οι παλαιστίνιοι πρόσφυγες θεωρούνται ακόμα ξένο σώμα στην λιβανέζικη κοινωνία, αν και πολλοί απ’ αυτούς είναι πρόσφυγες δεύτερης και τρίτης γενιάς. Αυτοί που αντιδρούν στη διεύρυνση των δικαιωμάτων των Παλαιστίνιων συχνά προφασίζονται ότι αν τους δοθούν πλήρη δικαιώματα θα εγκαταλειφθεί ο αγώνας για την επιστροφή τους στην Παλαιστίνη. Η αλήθεια όμως είναι, ότι πλήρη δικαιώματα δεν δίνονται ούτε με αυτή την πρόταση νόμου, που ακόμα συζητιέται στη Βουλή, η οποία αναμένεται να αποφασίσει μέσα στον Ιούλη. Στοιχειώδη αστικοδημοκρατικά δικαιώματα αφορά, τα οποία σχεδιάζεται να δοθούν όχι για να αποκτήσουν οι Παλαιστίνιοι ίσα δικαιώματα, αλλά για να αποτραπεί ο κίνδυνος εκρήξεων σαν αυτή που το Μάη του 2007 οδήγησε στη σφαγή των παλαιστίνιων μαχητών της Φατάχ Αλ Ισλάμ στον προσφυγικό καταυλισμό του Ναχρ Αλ Μπάρεντ. Ο φόβος της επανάληψης τέτοιων φαινομένων, δεδομένης της έκρηξης της ανεργίας στους παλαιστίνιους πρόσφυγες, είναι που οδήγησε το Προοδευτικό Σοσιαλιστικό Κόμμα και τη δυτικόφιλη κυβερνητική πλειοψηφία (που πριν κάποια χρόνια ούτε κουβέντα δεν ήθελαν ν’ ακούσουν για περισσότερα δικαιώματα στους Παλαιστίνιους) να υποστηρίξουν τη διεύρυνση των δικαιωμάτων στον παλαιστινιακό προσφυγικό πληθυσμό.
Μια διεύρυνση, όμως, που δεν πρόκειται ν’ αλλάξει ριζικά τη δραματική κατάσταση που βιώνουν οι παλαιστίνιοι πρόσφυγες στο Λίβανο. Γιατί δεν φτάνει να δίνεις άδειες εργασίας, αλλά θα πρέπει να εξασφαλίσεις δουλειές με ίσες αμοιβές και ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης. Αυτό όμως προϋποθέτει να δοθούν χρήματα για τη στέγαση των προσφύγων σε ανθρώπινα σπίτια (κι όχι στα χαλάσματα των προσφυγικών καταυλισμών), χρήματα για τη μόρφωσή τους και να επιβάλλεις μεροκάματα ίδια με τους ντόπιους εργάτες. Πράγματα που δεν συνάδουν με ένα καθεστώς καπιταλιστικό και μάλιστα σε συνθήκες όξυνσης της παγκόσμιας κρίσης του καπιταλισμού.
