Το «ένα βήμα πριν τη χρεοκοπία», που γράφαμε σε σχόλιο της «Κ» πριν από ένα μήνα, έγινε τελικά από τη General Motors. Μια από τις μεγαλύτερες και παλαιότερες αμερικάνικες εταιρίες (για πολλά χρόνια η μεγαλύτερη αμερικάνικη εταιρία και η πρώτη αυτοκινητοβιομηχανία της Αμερικής, που κατείχε τη μισή αγορά της), η General Motors, κήρυξε τελικά πτώχευση, μετά από ένα αιώνα ζωής, εν μέσω… χειροκροτημάτων από τους οικονομικούς αναλυτές.
Ολοι συμφώνησαν ότι δεν πήγαινε άλλο αυτή η κατάσταση και πως η General Motors πρέπει να εξυγιανθεί. Φυσικά, με τα λεφτά του κράτους (ποιου άλλου;), που θα πάρει το 60% των μετοχών της νέας εταιρίας, με το 17.5% να πηγαίνει στο συνταξιοδοτικό ταμείο του ξεπουλημένου συνδικάτου «United Auto Workers», έναντι χρεών 20 δισ. δολαρίων της General Motors προς τους ασφαλισμένους εργάτες της!
Η «εξυγίανση» θα οδηγήσει στη δημιουργία δύο εταιριών. Μιας που θα κρατήσει τα πιο κερδοφόρα τμήματα της αγοράς (Chevrolet, Cadillac, GMC και Buick) και μιας που θα πάρει τα πιο ζημιογόνα (Pontiac, Saturn, Hummer και Saab). Η πρώτη αναμένεται να βγει από την προστασία των αμερικάνικων δικαστηρίων μετά από 60 με 90 μέρες, ενώ η δεύτερη θα παραμείνει για πολλά χρόνια ακόμα.
Φυσικά, αυτή η εξυγίανση θα έχει το κόστος της. Οχι μόνο τα 30 δισ. δολάρια που θα δώσει επιπλέον το αμερικάνικο κράτος (έχει ήδη δώσει κοντά στα 20 δισ.), αλλά και τις μαζικές απολύσεις που θα φτάσουν τις 47.000 και ίσως να ξεπεράσουν τις 100.000 (σύμφωνα με το CNN, 1/6/09), αν οι 2.000 από τις 6.000 αντιπροσωπείες αυτοκινήτων, που θα πάψουν πλέον να ανήκουν στην General Motors, κλείσουν. 650.000 συνταξιούχοι και τα μέλη των οικογενειών τους, που εξαρτώνται από την υγειονομική περίθαλψη που κάλυπτε η εταιρία, θα δουν περικοπές στην κάλυψή τους, αν και σύμφωνα με το CNN για την ώρα δεν έχουν επηρεαστεί οι συντάξεις τους.
Η πτώχευση της General Motors, η τέταρτη μεγαλύτερη στην ιστορία των ΗΠΑ, διαλύει πολλούς μύθους γύρω από την κρίση που έχει ξεσπάσει εδώ κι ενάμιση χρόνο. Πρώτα απ’ όλα, διαλύει το μύθο ότι η κρίση αφορά κατά κύριο λόγο τη «χρηματοπιστωτική σφαίρα». Αν ήταν έτσι, δεν θα ήταν δυνατόν να καταρρεύσει ένας μονοπωλιακός κολοσσός με πάνω από 250 χιλιάδες εργαζόμενους παγκόσμια, που από το 1931 μέχρι το 2007 κατείχε την πρώτη θέση στις πωλήσεις παγκόσμια, πουλώντας αυτοκίνητα και φορτηγά σε 140 χώρες. Αν αυτό συμβαίνει σε ένα τέτοιο κολοσσό, τότε τα αίτια της κρίσης είναι πολύ βαθύτερα από την «ανάρμοστη συμπεριφορά» ορισμένων golden boys. Εδώ έχουμε καθαρή κρίση «υπερπαραγωγής», όχι με την έννοια ότι παράγονται περισσότερα εμπορεύματα από αυτά που έχει ανάγκη η κοινωνία, αλλά περισσότερα από αυτά που οι αγοραστές (που στην πλειοψηφία τους ανήκουν στις εργαζόμενες τάξεις) μπορούν να αγοράσουν.
Ο δεύτερος μύθος που διαλύεται είναι αυτός που αναζητά διέξοδο από την κρίση στην κρατική προστασία. Η General Motors πήρε μπόλικο χρήμα από τον κρατικό κορβανά (για 20 δισ. αναφέρουν τα οικονομικά έντυπα της αμερικάνικης κεφαλαιοκρατίας). Κι όμως, δε γλύτωσε την πτώχευση.
«Καιρός είναι οι κρατικοί σοσιαλιστές μας, που τους τυφλώνει μια ωραία αρχή, να καταλάβουν επιτέλους ότι στη Γερμανία τα μονοπώλια ποτέ δεν επεδίωκαν τέτοιο σκοπό και αποτέλεσμα, δηλαδή να εξυπηρετούν τους καταναλωτές ή έστω να αφήνουν στο κράτος ένα μέρος από το επιχειρηματικό τους κέρδος, μα πάντα χρησίμευαν μόνο για να εξυγιάνουν με την κρατική βοήθεια τις ιδιωτικές βιομηχανίες που βρίσκονται σχεδόν στα πρόθυρα της χρεοκοπίας». Αυτά τα λόγια, που γράφτηκαν από ένα περιοδικό γερμανών αστών οικονομολόγων («Η Τράπεζα») πριν από 97 χρόνια (!) και τα αναφέρει ο Β.Ι. Λένιν στο μνημειώδες έργο του «Ιμπεριαλισμός το ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού», ταιριάζουν «γάντι» σε όλους αυτούς που έγιναν τώρα «σοσιαλιστές» και υποκλίνονται στο «σωτήριο» αστικό κράτος.
Αυτό το κράτος δεν έπαψε ποτέ να λειτουργεί ως «συλλογικός καπιταλιστής» και να ενεργεί όχι με γνώμονα τη στήριξη των εργαζομένων αλλά της κεφαλαιοκρατίας (όποια μορφή και αν έχει αυτή). Αυτό αποδεικνύεται περίτρανα και στην περίπτωση της General Motors. Το αμερικάνικο κράτος θα δώσει 50 δισ. δολάρια μέχρι να σταθεί στα πόδια της η «νέα» General Motors, η οποία μέσα σε 6 έως 18 μήνες θα ξαναγίνει ιδιωτική, σύμφωνα με αξιωματούχο του αμερικάνικου υπουργείου Οικονομικών. Μια εταιρία όχι μόνο πιο αποδυναμωμένη από την προηγούμενη (δεν θα συγκρίνεται ούτε με την Τογιότα, σύμφωνα με το αμερικάνικο περιοδικό Business Week), αλλά ακόμα πιο ληστρική για τους εργαζόμενούς της. Κι αυτό είναι που πρέπει να μας ενδιαφέρει.
«Με πολύ πιο μικρό χρέος και ένα αναθεωρημένο συμβόλαιο εργασίας ,που θα οδηγεί τα κόστη πλησιέστερα σε ξένες αυτοκινητοβιομηχανίες στις ΗΠΑ, η νέα General Motors έχει την ευκαιρία να ξανακερδίσει την κερδοφορία και να γίνει ανταγωνιστική ξανά», υποστηρίζει το Business Week (1/6/09) κι όλοι καταλαβαίνουμε τι σημαίνει αυτό. Η καπιταλιστική κρίση θέτει επί τάπητος το ζήτημα των εργασιακών ανατροπών σε βάρος της εργατικής τάξης. Αυτό γίνεται παγκόσμια και θα πετύχει αν δεν υπάρξει εργατική αντίσταση. Αν δεν το καταλάβουμε αυτό, μαύρες μέρες μας περιμένουν…
