Σε 150 δισεκατομμύρια δολάρια περίπου υπολογίζονται τα παράνομα κέρδη παγκόσμια, δηλαδή τρεις φορές περισσότερο απ’ όσο υπολογιζόταν μέχρι τώρα, από τη δουλειά των εκατομμυρίων σύγχρονων σκλάβων, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ILO) του ΟΗΕ, που δόθηκε στις 20 Μάη στη δημοσιότητα. Τα δύο τρίτα περίπου από τα κέρδη αυτά προέρχονται από την εμπορική σεξουαλική εκμετάλλευση και τα υπόλοιπα από την καταναγκαστική εργασία. Τα θύματα των κυκλωμάτων του σύγχρονου δουλεμπορίου υπολογίζονται σε 21 εκατομμύρια, από τα οποία περισσότερα από τα μισά είναι γυναίκες και κορίτσια που υποβάλλονται σε εμπορική σεξουαλική εκμετάλλευση και σε κάθε είδους κακοποίηση ως οικιακές βοηθοί. Οι άντρες χρησιμοποιούνται ως σύγχρονοι σκλάβοι κυρίως στην αγροτική οικονομία, στις οικοδομές, σε επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, στη βιομηχανία και στα ορυχεία.
Επίσης, σύμφωνα με την προαναφερόμενη έκθεση του ILO, τα ετήσια κέρδη ανά θύμα ήταν υψηλότερα στις ανεπτυγμένες χώρες και στην Ευρωπαϊκή Ενωση (34.800 δολάρια ανά κεφαλή) και ακολουθούν οι χώρες της Μέσης Ανατολής (15.000 ανά κεφαλή), ενώ τα χαμηλότερα κέρδη σημειώνονται στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού (5.000 ανά κεφαλή) και στην Αφρική (3.000 ανά κεφαλή). Με άλλα λόγια, πρωταθλήτριες στην εκμετάλλευση των σύγχρονων σκλάβων είναι οι αποκαλούμενες ανεπτυγμένες χώρες, που υποκρίνονται τους υπέρμαχους των δημοκρατικών και των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Επίσης, υπολογίζεται ότι τα θύματα του σύγχρονου δουλεμπορίου χάνουν το χρόνο τουλάχιστον 23 δισεκατομμύρια δολάρια από απλήρωτους μισθούς και ποσά που πληρώνουν στα δουλεμπορικά κυκλώματα.
Η έκθεση χαρακτηρίζει το δουλεμπόριο ως «την ταχύτερα αναπτυσσόμενη μορφή του διεθνούς εγκλήματος και την τρίτη πιο επικερδή εγκληματική βιομηχανία μετά το λαθρεμπόριο ναρκωτικών και όπλων».
Μια αμυδρή εικόνα της κόλασης που βιώνουν οι σύγχρονοι σκλάβοι δίνουν οι συνθήκες που ζουν και δουλεύουν οι μετανάστες που κατασκευάζουν τα στάδια στο Κατάρ για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022 και ένα ακόμη, από τα πολλά, πρόσφατο περιστατικό στη Σαουδική Αραβία. Στις 4 Μάη, μια 23χρονη φιλιππινέζα οικιακή βοηθός στο Ριάντ υπέστη σοβαρά εγκαύματα σε όλη την πλάτη και τα πόδια της, όταν η αφεντικίνα της την έλουσε με καυτό νερό επειδή καθυστερούσε να της φέρει τον καφέ. Η κοπέλα έμεινε για ώρες αβοήθητη να υποφέρει από φρικτούς πόνους, μέχρι να καταφέρει να τηλεφωνήσει σε κάποια γνωστή της που τη μετέφερε σε νοσοκομείο. Ανάλογα περιστατικά είναι συνηθισμένα στη Σαουδική Αραβία, όπου το 70% των μεταναστριών που δουλεύουν ως οικιακές βοηθοί έχει δηλώσει ότι υφίσταται φυσική και ψυχολογική κακοποίηση από τα αφεντικά.
Στο Κατάρ, οι μετανάστες υπολογίζονται σε 1.39 εκατομμύρια, αποτελούν δηλαδή περισσότερο από το 85% των 2.1 εκατομμυρίων του συνολικού πληθυσμού της χώρας. Η μεγαλύτερη κοινότητα μεταναστών είναι οι 500.000 περίπου Ινδοί, ενώ μεγάλος αριθμός μεταναστών προέρχεται από το Νεπάλ, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές και τις Φιλιππίνες. Τα αστραφτερά νέα κτίρια και τα τεράστια έργα που κατασκευάζονται για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2022 χτίζονται με τον ιδρώτα και το αίμα των μεταναστών σε συνθήκες σύγχρονης δουλείας.
Οι μετανάστες προσλαμβάνονται στις χώρες τους από ντόπιους μεσάζοντες καταβάλλοντας μεγάλα ποσά, τα οποία συνήθως δανείζονται με ψηλό τόκο και αναλαμβάνουν να τα εξοφλήσουν με το μισθό τους. Στο Λίβανο, στη Σαουδική Αραβία και στις χώρες του Περσικού Κόλπου εφαρμόζεται (με κάποιες διαφοροποιήσεις ανάλογα με τη χώρα) το σύστημα Καφάλα για τους μετανάστες. Το σύστημα αυτό επιβάλλει όλοι οι ανειδίκευτοι μετανάστες να έχουν ένα πολίτη του Κατάρ ως σπόνσορα, συνήθως τον εργοδότη τους, που είναι υπεύθυνος για τη βίζα και το νομικό καθεστώς τους. Ο μετανάστης δεν μπορεί να αλλάξει εργοδότη, να νοικιάσει σπίτι, να ανοίξει τραπεζικό λογαριασμό, να πάρει άδεια οδήγησης και να φύγει από τη χώρα χωρίς την άδεια του σπόνσορα. Είναι, με άλλα λόγια, κτήματα, σύγχρονοι σκλάβοι των αφεντικών τους, που, εκτός των άλλων, τους κατακρατούν κατά κανόνα τα διαβατήρια και αρκετούς μισθούς, για να μη μπορούν να φύγουν από τη χώρα.
Περιττεύει να πούμε ότι ζουν σε άθλιες συνθήκες, πολλοί μαζί, και δουλεύουν με εξοντωτικά ωράρια σε θερμοκρασίες που φτάνουν μέχρι και 50 βαθμούς. Στις συνθήκες αυτές, οι θάνατοι μεταναστών εργατών είναι καθημερινό φαινόμενο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της κυβέρνησης του Κατάρ, 964 μετανάστες από το Νεπάλ, την Ινδία και το Μπαγκλαντές έχασαν τη ζωή τους στη διάρκεια του 2012 και του 2013, οι περισσότεροι από ανεξήγητες ξαφνικές ασθένειες, συνήθως καρδιακά επεισόδια. Συγκεκριμένα, το 2012 πέθαναν 246 από καρδιακή ανακοπή, 35 από πτώση στα οικοδομικά έργα, ενώ 28 αυτοκτόνησαν.
Οι αντιδράσεις που έχει προκαλέσει η κατάσταση αυτή ανάγκασαν την κυβέρνηση του Κατάρ να ανακοινώσει στις 14 Μάη ότι θα προχωρήσει σε αλλαγές στο σύστημα Καφάλα και θα εκσυγχρονίσει την εργατική νομοθεσία, χωρίς όμως να καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις. Γι’ αυτό, αρκετές οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για τις προθέσεις της κυβέρνησης του Κατάρ, ρωτώντας αν πρόκειται για πραγματικές ή μόνο κατ’ όνομα αλλαγές, καθώς αναμένονται ισχυρές πιέσεις και έντονες αντιδράσεις από τα καπιταλιστικά συμφέροντα που θησαυρίζουν από την εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης των σύγχρονων σκλάβων.
