Στο «χρονικό ενός διεθνούς εγκλήματος» έχει περιγραφεί συνοπτικά ο εγκληματικός ρόλος των αξιωματούχων του ΠΟΥ, τόσο στην καθυστέρηση να παρθούν έγκαιρα περιοριστικά ταξιδιωτικά μέτρα προς την Κίνα και τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας όσο και στη σκόπιμη καθυστέρηση να κηρυχθεί η νέα φονική επιδημία σε πανδημία, πράγμα που έπρεπε να κάνουν ελάχιστες μέρες μετά την ανακήρυξη του λοκ-άουτ στην Ουχάν στις 22 Γενάρη. Η εκρηκτική αύξηση των θανάτων και των κρουσμάτων στην Ουχάν και η ακαριαία μετάδοση της νόσου σε δεκάδες χώρες του κόσμου, αρχές Φλεβάρη, ήταν τα ελάχιστα δεδομένα που χρειάζονται επιστήμονες που σέβονται τη δημόσια υγεία, όχι απλώς για να κρούσουν τον κώδωνα του κινδύνου, αλλά για να σημάνουν τις καμπάνες διεθνώς για έκτακτες συνθήκες καταπολέμησης μιας νέας φονικής πανδημίας εφάμιλλης της ισπανικής γρίπης του 1918, ενός νέου λοιμώδους νοσήματος, το οποίο η ανθρωπότητα ήταν εντελώς απροετοίμαστη να καταπολεμήσει.
Δεν ήταν μια νέα μορφή γρίπης, αλλά ένα νέο στέλεχος κοροναϊού, που προκαλεί οξύ σύνδρομο αναπνευστικής ανεπάρκειας σε τμήμα του πληθυσμού, όχι μόνο σε όσους έχουν υποκείμενο νόσημα, όπως αποκάλυπτε η κλινική μελέτη των 41 πρώτων ασθενών στην Ουχάν, που δημοσιεύτηκε στις 24 Γενάρη στο Lancet. Σε συνδυασμό με τον μεγάλο χρόνο επώασης (είναι ο χρόνος μέχρι να εμφανιστούν συμπτώματα στον φορέα του ιού), η νόσος αυτή είναι πολύ πιο φονική από τη νόσο του κοροναϊού SARS-CoV-1 (2002-2004) σε Κίνα και Νοτιοανατολική Ασία και τη νόσο του ΜERS (2012) στη Μέση Ανατολή. Για την ακρίβεια, απέναντι σε τέτοιους ιούς δε δημιουργήθηκε ποτέ εμβόλιο, δεν υπήρξε ποτέ αποτελεσματικό φάρμακο αντιμετώπισης των επιπλοκών των ασθενών. Ειδικοί αναφέρουν ότι η επιστήμη της βιολογίας δεν έχει φτάσει ακόμη στο στάδιο να αντιμετωπίσει τη συγκεκριμένη κατηγορία RNA ιών.
Πολλοί θα γνωρίζετε ήδη τον Μάικλ Ράιαν, έναν εκ των εκτελεστικών διευθυντών του ΠΟΥ, επικεφαλής των υγειονομικών προγραμμάτων έκτακτης ανάγκης του οργανισμού, δηλαδή τον κατεξοχήν αρμόδιο του ΠΟΥ για την επιτήρηση ξεσπάσματος νέου λοιμώδους νοσήματος και την άμεση ανταπόκριση σε αυτό. Την περίοδο που όλοι οι αξιωματούχοι του ΠΟΥ καλούσαν σε «τεστ, τεστ, τεστ», ο Ράιαν παραχωρούσε συνέντευξη στο BBC (στις 22 Μαρτίου). Ανάμεσα σε άλλα, είπε τα εξής (μεταφράζουμε από περιγραφή της συνέντευξης στο Reuters):
«Αυτό στο οποίο πραγματικά πρέπει να επικεντρωθούμε είναι να βρούμε αυτούς που είναι άρρωστοι, εκείνους που έχουν τον ιό και να τους απομονώσουμε, να βρούμε τις επαφές τους και να τις απομονώσουμε. […] Ο κίνδυνος αυτή τη στιγμή με τα λοκ-ντάουν […] Αν δεν εφαρμόσουμε ισχυρά μέτρα δημόσιας υγείας τώρα, όταν θα αρθούν οι περιορισμοί κίνησης και τα λοκ-ντάουν, ο κίνδυνος είναι ότι η ασθένεια θα επιστρέψει».
Στις 13 Μαρτίου, σε συνέντευξη Τύπου του ΠΟΥ είχε δηλώσει τα εξής ως ειδικός επί των επιδημιών:
«To δίδαγμα από τα ξεσπάσματα του Εμπολα είναι ότι πρέπει να αντιδράσεις γρήγορα. Πρέπει να κυνηγήσεις τον ιό. Πρέπει να σταματήσεις την αλυσίδα της μετάδοσης. Πρέπει να αλληλεπιδράς με τις κοινότητες πολύ επισταμένα. Η αποδοχή της κοινότητας είναι εξαιρετικά σημαντική. Πρέπει να συντονίζεις. Πρέπει να έχεις συνοχή. Πρέπει να εξετάσεις τις επιπτώσεις σε άλλους τομείς: σχολεία, ασφάλεια, οικονομία. Eίναι ουσιαστικά πολλά από τα ίδια διδάγματα, διδάγματα που έλαβα μετά από τόσα πολλά ξεσπάσματα του Εμπολα στην καριέρα μου: να είσαι γρήγορος, να μην μετανιώνεις. Πρέπει να είσαι αυτός που θα κάνεις πρώτος την κίνηση. Ο ιός πάντα θα σε φτάνει, αν δεν κινηθείς γρήγορα. Και πρέπει να είσαι προετοιμασμένος. Παραθέτω το εξής: ένα από τα σημαντικά πράγματα στην ανταπόκριση σε έκτακτες συνθήκες – και όποιος έχει συμμετάσχει σε ανταπόκριση σε έκτακτες συνθήκες θα το γνωρίζε – είναι πως αν θέλεις να κάνεις το σωστό πριν κινηθείς, δε θα νικήσεις ποτέ. Η τελειότητα είναι ο εχθρός του καλού στην περίπτωση διαχείρισης έκτακτων καταστάσεων. Η ταχύτητα διαμορφώνει την τελειότητα. Και το πρόβλημα που έχουμε αυτή τη στιγμή στην κοινωνία είναι πως όλοι φοβούνται ότι θα κάνουν λάθος. Ολοι φοβούνται τις επιπτώσεις ενός λάθους. Αλλά το μεγαλύτερο λάθος είναι να μην κινηθείς. Το μεγαλύτερο λάθος είναι να παραλύσεις από το φόβο του λάθους. Νομίζω ότι αυτό είναι το βασικό δίδαγμα που έλαβα από την ανταπόκριση στον Εμπολα στο παρελθόν».
Πραγματικά, κάποιος που θα έβλεπε πρώτη φορά τον κύριο αυτόν να μιλάει σε συνέντευξη Τύπου του ΠΟΥ και δε θα ήταν υποψιασμένος για την εγκληματική ολιγωρία του ΠΟΥ, για το ρόλο που παίζουν χρόνια τώρα αυτές οι υπηρεσίες στην υπονόμευση της δημόσιας υγείας προς όφελος του κεφαλαίου, θα θεωρούσε ότι ξαφνικά μπροστά στο γυαλί συμπυκνώνεται η σοφία ενός γιατρού της πράξης, ενός ανθρώπου που αφιέρωσε όλο το χρόνο της ζωής του στους φτωχούς της Αφρικής, ενός πρώιμου Τσε Γκεβάρα, που δεν έγινε τελικά επαναστάτης γιατί είναι και οι καιροί ζόρικοι και αντεπαναστατικοί, αλλά τουλάχιστον πάλεψε εντός του ΠΟΥ να καταφέρει κάτι, κόντρα στο χάλι της διαλυμένης, αποσαθρωμένης και κουτσουρεμένης δημόσιας υγείας. Αν δεν έχεις φάει στη ζωή σου με το κουτάλι τους αστούς ειδικούς, που όταν παίρνουν τα γαλόνια υποκύπτουν πλήρως στις απαιτήσεις του κεφαλαίου, είναι δύσκολο να πιστέψεις εκείνη τη στιγμή ότι αυτός ο άνθρωπος είναι ένας άθλιος αμοραλιστής, ένας αδίστακτος καριερίστας, ένας θεατρίνος για τις ανάγκες του «μαγαζιού» του.
Οντως, τα περιοριστικά μέτρα δε φτάνουν. Χρειάζεται η συνεχής πραγματοποίηση επιδημιολογικής σύνδεσης των κρουσμάτων (ιχνηλάτηση) και μαζικά τεστ μοριακού ελέγχου διάγνωσης, της πλέον αξιόπιστης διάγνωσης (τεχνική PCR), που εντοπίζει το γενετικό υλικό του κοροναϊού στο DNA των δειγμάτων του ασθενούς, μια διμέτωπη μάχη που η ελληνική κυβέρνηση και άλλες κυβερνήσεις (γαλλική, βρετανική, ισπανική, ιταλική κ.ά.) εγκατέλειψαν πολύ νωρίς, όπως επισημαίνουν σε εμπεριστατωμένη έκθεσή τους και έλληνες επιστήμονες. Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορούν να απομονωθούν έγκαιρα οι ασθενείς και να καταπολεμηθεί αποτελεσματικά ο ιός, αλλιώς, μετά την άρση των πρώτων περιοριστικών μέτρων, ο ιός θα ξεσπάσει ξανά, αν δεν υπάρχει ανοσία στον πληθυσμό, η οποία λόγω ακριβώς των περιοριστικών μέτρων, που ήταν απολύτως απαραίτητα όταν χάθηκε ο έλεγχος της εξάπλωσης του ιού, θα είναι ελάχιστη.
Αλλά ο κύριος Ράιαν όλα τα αυτά τα έλεγε κατόπιν εορτής. Πριν τις 11 Μάρτη, την ημέρα δηλαδή που ο ΠΟΥ κήρυξε πανδημία, όχι απλώς δεν έτρεχε, όχι απλώς δεν είχε τύψεις για την απόλυτη απραξία του, αλλά εγκληματικά καθησύχαζε τους πάντες, ότι η νέα νόσος μπορεί να συγκρατηθεί γιατί… δεν είναιγρίπη! Ας απολαύσουμε τις δηλώσεις του αδίστακτου καριερίστα και τυχοδιώκτη ειδικού του ΠΟΥ.
Στις 28 Φλεβάρη, σε συνέντευξη Τύπου του ΠΟΥ δήλωνε:
«Η πανδημία είναι μια πρωτοφανής κατάσταση. Πιστεύουμε ότι όλοι οι πολίτες στον πλανήτη θα είναι εκτεθειμένοι στον ιό εντός ενός προσδιορισμένου χρονικού διαστήματος. Μπορούμε να πούμε -και το είπα και σε προγενέστερες συνεντεύξεις Τύπου- ότι αν ήταν γρίπη, πιθανόν να είχαμε ήδη κηρύξει πανδημία. Αλλά, από ό,τι έχουμε δει με αυτόν τον ιό, είναι ότι με μέτρα συγκράτησης, με στιβαρή ανταπόκριση της δημόσιας υγείας, η πορεία αυτής της επιδημίας ή των πολλαπλών επιδημιών μπορεί να αλλάξει σημαντικά. Να κηρύξουμε πανδημία δεν εξυπηρετεί, όταν ακόμη προσπαθείς να συγκρατήσεις την νόσο. Η πανδημία είναι επίσης μια λέξη που είναι ίσως ελκυστική σε διεθνές επίπεδο για να περιγράψει ένα γεγονός, αλλά δεν είναι αναγκαία για 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους που ζουν σε χώρες με πιο αδύναμα συστήματα περίθαλψης, γιατί έτσι, με αυτή την έννοια, αποδέχεσαι -όπως είπα και στον συνάδελφό μου από το Μεξικό- ότι τώρα εισέρχεσαι στη φάση του περιορισμού και ότι παραιτείσαι της πιθανότητας να συγκρατήσεις και να μειώσεις το ρυθμό μετάδοσης του ιού. Ετσι έχει η πανδημία, ως όρος στην καθομιλουμένη. Εχουμε δει την πανδημία της παχυσαρκίας ή την πανδημία του HIV ή όλες αυτές τις λέξεις που χρησιμοποιούνται. Θέλουμε να ξεπεράσουμε τους όρους της καθομιλουμένης. Αν πούμε ότι υπάρχει πανδημία κοροναϊού, τότε βασικά αποδεχόμαστε ότι κάθε άνθρωπος στον πλανήτη θα είναι εκτεθειμένος σε αυτόν τον ιό. Τα δεδομένα μέχρι τώρα δεν το υποστηρίζουν αυτό. Και η Κίνα έχει δείξει με σαφήνεια ότι δεν είναι αυτό το φυσικό αποτέλεσμα αυτού του γεγονότος. Αν λάβουμε δράση, αν κινηθούμε γρήγορα, αν κάνουμε τα πράγματα που πρέπει να κάνουμε, τότε δε σημαίνει ότι αυτή θα είναι η ιστορία αυτού του γεγονότος. Αλλά αν δεν τα κάνουμε, αν δεν αναλάβουμε δράση, αν δεν κινηθούμε, αν δεν προετοιμαστούμε, αν δεν είμαστε έτοιμοι, τότε ίσως αυτό να είναι ένα μέλλον που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Επομένως, το μέλλον αυτής της επιδημίας σε μεγάλο βαθμό δεν είναι στα χέρια του ιού, βρίσκεται στα δικά μας χέρια. Και οι χώρες που πήραν τον έλεγχο, που ανέλαβαν ευθύνες, έδειξαν με σαφήνεια ότι πολλά μπορούν να γίνουν για να σταματήσουμε τον ιό».
Στη συνέντευξη Τύπου του ΠΟΥ στις 9 Μάρτη, δυο μέρες πριν αυτός κηρύξει πανδημία, ο Ράιαν έκανε τις εξής δηλώσεις:
«Εχετε δίκιο, δεν υπάρχει ένας αποδεκτός ορισμός της πανδημίας του κοροναϊού, πανδημία, οτιδήποτε, ειλικρινά. Νομίζω ότι η βασική αρχή της πανδημίας είναι η εξής: η ασθένεια έχει φτάσει στο σημείο όπου η περαιτέρω εξάπλωσή της από χώρα σε χώρα δεν μπορεί να ελεγχθεί. Με άλλα λόγια, το είπα σε συνέντευξη Τύπου εδώ, πριν από βδομάδες, αν ήταν γρίπη θα είχαμε κηρύξει πανδημία "αιώνες πριν". Γιατί γνωρίζουμε τις εγγενείς δυναμικές μετάδοσης της γρίπης. Ετσι λοιπόν, δεν είναι μια αποφυγή της λέξης, αλλά η λέξη είναι σημαντικ,ή γιατί σε πολλές περιπτώσεις η λέξη περιγράφει χώρες που κινούνται μόνο σε προσέγγιση περιορισμού. Και από ό,τι έχουμε δει, κινούμενοι μόνο σε προσέγγιση περιορισμού, είναι σαν να λέμε η ασθένεια να εξαπλωθεί ανεξέλεγκτη. Αλλά έχουμε δει άλλες χώρες, σαν την Σιγκαπούρη, σαν την Κίνα, να επιδεικνύουν πραγματική επιτυχία, καταβάλλοντας την ασθένεια. Ετσι, από τη δική μας προοπτική και αυτό είναι που είπε ο γενικός διευθυντής (σ.σ.: αναφέρεται στον Τέντρος Γκεμπρεγέσους που κάθεται δίπλα του) φτάνουμε σε ένα σημείο. Οταν φτάσεις τις 100 χώρες, όταν έχεις φτάσει τα 100.000 κρούσματα, είναι στιγμή να κάνεις πίσω και να σκεφτείς. Πριν από δυο βδομάδες ήταν 30 ή 40 χώρες. Τώρα είναι 100 χώρες. Αυτό δεν είναι ποσοτικό μέτρο, αλλά είναι ένα ποιοτικό μέτρο για το ποια κατεύθυνση ακολουθούμε και αυτό είναι αυτό που λέει ο γενικός διευθυντής. Είμαστε πολύ κοντά, γιατί σε αυτό το σημείο πολύ περισσότερες χώρες μπορεί να συμπεριληφθούν και σε αυτό το σημείο ο ιός θα είναι παντού. Η αντίθεση σε αυτό είναι, ότι σε αντίθεση με τη γρίπη μπορούμε ακόμη να τον απωθήσουμε, μπορούμε σημαντικά να μειώσουμε το ρυθμό μετάδοσης του ιού. Επομένω,ς η λέξη για μας δεν είναι πρόβλημα, το ζήτημα είναι ποια θα είναι η αντίδραση στη λέξη. Θα είναι η αντίδραση στη λέξη: ας πολεμήσουμε, ας πιέσουμε, ας καταπιέσουμε αυτή την ασθένεια ή θα είναι η αντίδραση σε αυτή τη λέξη: ας τα παρατήσουμε. Για μένα, εγώ δεν ανησυχώ για τη λέξη. Περισσότερο με απασχολεί ποια θα η αντίδραση του κόσμου σε αυτή την λέξη».
Είναι ολοφάνερο πια ότι οι αξιωματούχοι του ΠΟΥ εντελώς τυχοδιωκτικά πόνταραν μέχρι την τελευταία στιγμή, ότι η Κίνα και οι νοτιοανατολικές χώρες της Ασίας θα κατόρθωναν να συγκρατήσουν τον SARS-CοV-2, όπως είχαν κάνει με τον SARS-CοV-1. Μέχρι τις 11 Μάρτη, που αναγκάστηκαν να κηρύξουν πανδημία, όταν πλέον οι νεκροί στην Ιταλία είχαν φτάσει τους 827, οι κύριοι αυτοί προστάτευαν τα συμφέροντα του κεφαλαίου στην Κίνα (ντόπιων και ξένων επενδύσεων) και βέβαια του διεθνούς εμπορίου και του τουρισμού. Αυτός ήταν ο ρόλος που όλα τα αστικά κράτη τούς είχαν εξαρχής αναθέσει. Απέναντι σε εκατοντάδες επιστήμονες ανά τον κόσμο, που έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου επί χρόνια, υποστηρίζοντας ότι τα δυτικά κράτη είναι εντελώς ανοχύρωτα απέναντι σε ξέσπασμα νέας πανδημίας τύπου SARS, MERS, οι αξιωματούχοι του ΠΟΥ και οι αντίστοιχοι επιστήμονες που πλαισίωναν τα κλιμάκια πολιτικής προστασίας κάθε χώρας, είχαν το ρόλο να καθησυχάσουν και να αποτρέψουν κάθε επένδυση σε δαπάνες που για το κεφάλαιο δεν είναι κερδοφόρες. Τώρα βλέπουμε τα αποτελέσματα.
Η διακυβέρνηση του Τραμπ εδώ και δυο βδομάδες ξεσπαθώνει εναντίον του ΠΟΥ και στοχοποιεί τον γενικό διευθυντή του ως άθυρμα της Κίνας. Είναι σίγουρο ότι ο Τέντρος Γκεμπρεγέσους προστάτευσε τα συμφέροντα του κεφαλαίου στη Κίνα και είναι σίγουρο ότι ο έλεγχος του ΠΟΥ αποτελεί κέντρο ενδοϊμπεριαλιστικής σύγκρουσης, αλλά ο ίδιος ο Τραμπ «δε δικαιούται για να ομιλεί». Γιατί παρότι η κυβέρνησή του εξήγγειλε ότι θα σταματήσει εντελώς τις πτήσεις από Κίνα στις 4 Φλεβάρη, πράγμα που η Ιταλία έκανε στις 31 Γενάρη, όταν διαπιστώθηκαν κρούσματα σε κινέζους τουρίστες, παρότι εξήγγειλε μέτρα καραντίνας για τους Αμερικανούς που θα εισέρχονταν στη χώρα, στην πραγματικότητα άφησε διάπλατα παραθυράκια στη συνέχιση των πτήσεων και την εφαρμογή των μέτρων στη διακριτικότητα των ίδιων των αεροπορικών εταιριών.
Ο Τραμπ δε δικαιούται να μιλάει, γιατί παρότι το πρώτο κρούσμα στις ΗΠΑ εμφανίστηκε στις 21 Γενάρη, μια μέρα αργότερα από τη Νότια Κορέα, η διεξαγωγή τεστ μοριακής διάγνωσης και η επιδημιολογική σύνδεση των κρουσμάτων ήταν ένα τεράστιο φιάσκο. Ετσι, δεκάδες χιλιάδες Αμερικανοί πέρασαν από την Κίνα στις ΗΠΑ μόνο με θερμομέτρηση, ουσιαστικά χωρίς κανέναν έλεγχο στους φορείς του ιού που δεν είχαν εκδηλώσει ακόμη συμπτώματα. Δεκάδες χιλιάδες συμπλήρωσαν ειδικές φόρμες για το ιστορικό τους και τους έγινε σύσταση να μπουν σε καραντίνα οικειοθελώς. Η επιδημιολογική σύνδεση και η ιχνηλάτηση χάθηκαν από την πρώτη στιγμή και τα τεστ απλά δεν υπήρχαν για να αντεπεξέλθουν στις τρομερά αυξημένες απαιτήσεις. Στη συνέχεια, η κυβέρνηση απλώς άφησε τα πράγματα ανεξέλεγκτα, καθυστερώντας εγκληματικά να επιβάλει περιοριστικά μέτρα για να σταματήσει την εξάπλωση της νόσου στις αμερικανικές Πολιτείες.
Δε θα υπεισέλθουμε σε λεπτομέρειες για το γιατί οι Αμερικανοί δεν κατάφεραν να φτιάξουν μαζικά τεστ, γιατί πολλά πράγματα ακόμη δεν είναι γνωστά γι’ αυτή την υπόθεση και απαιτούν και περαιτέρω έρευνα. Απ' ό,τι φαίνεται, πολλοί και διαφορετικοί παράγοντες (π.χ. έλλειψη αντιδραστηρίων, έλλειψη επαρκών συνθηκών ασφάλειας ενάντια στο σοβαρό ενδεχόμενο επιμόλυνσης των βιολόγων σε εκατοντάδες εργαστήρια βιολογίας που επιστρατεύτηκαν για να συνδράμουν στη διάγνωση πλάι στα θωρακισμένα διαγνωστικά κέντρα των νοσοκομείων) έδρασαν ανασταλτικά και δεν αποκλείεται η κατάληξη να είναι καθαρά θέμα διαχείρισης από την αμερικανική διοίκηση που ξεκάθαρα δεν ήταν προετοιμασμένη για την περίπτωση τέτοιας πανδημίας, παρά τις αρχικές διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης.
