«Βροχή» τα λεφτά για το κεφάλαιο, ψίχουλα στους εργαζόμενους

«Από τις 19 Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεσμεύτηκε να διαθέσει 750 δισ. ευρώ για ένα πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας με στόχο την ελάφρυνση του δημόσιου χρέους κατά τη διάρκεια της κρίσης,  καθώς και 120 δισ. ευρώ για μέτρα ποσοτικής χαλάρωσης και 20 δισ. ευρώ για αγορές χρεών. Η κινητοποίηση επιπλέον 500 δισ. ευρώ από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας, όπως προτείνουν ορισμένοι, θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνολική οικονομική παρέμβαση περί τα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ. Ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου, David Sassoli, δήλωσε: “Δεν έχουμε ξαναδεί μεγαλύτερη επίδειξη της δύναμης της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Μεγαλύτερη και από το σχέδιο Μάρσαλ, το οποίο μας επέτρεψε να ανοικοδομήσουμε την Ευρώπη από τα ερείπια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου”».
 
Το απόσπασμα είναι από Ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την Τρίτη 24 Μάρτη, σχετικά με τα μέτρα που έχει λάβει η Ε.Ε. για την αντιμετώπιση της κρίσης της COVID-19. Τα «στοιχεία ενεργητικού» που θα αγοράσει η ΕΚΤ δεν είναι παρά ομόλογα, δηλαδή δανεικό χρήμα στο πλαίσιο του προγράμματος αγοράς περιουσιακών στοιχείων, που περιλαμβάνει ομόλογα εκδοθέντα από κεντρικές κυβερνήσεις, ειδικούς φορείς-εκδότες χρεογράφων και ευρωπαϊκούς οργανισμούς της ζώνης του ευρώ.
 
Το πρόγραμμα αυτό ξεκίνησε από τα μέσα του 2014, με την ΕΚΤ να ανακοινώνει το Γενάρη του 2015 (βλ. https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2015/html/pr150122_1.el.html) διευρυμένο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων που καθορίζονταν γύρω στα 60 δισ. ευρώ το μήνα, δηλαδή 720 δισ. το χρόνο.
 
Οπως μας πληροφορεί η ιστοσελίδα της ΕΚΤ (βλ. https://www.ecb.europa.eu/mopo/implement/omt/html/index.en.html#cspp), τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν την αγορά τεσσάρων διαφορετικών ειδών ομολόγων:
 
• Ομόλογα εταιριών (CSPP)
 
• Ομόλογα του δημοσίου (PSPP)
 
• Χρεόγραφα με κάλυψη από περιουσιακά στοιχεία (ABSPP)
 
• Ομόλογα με κάλυψη από τρίτους (CBPP3)
 
Από τα παραπάνω, η αγορά ομολόγων εταιριών από την ΕΚΤ δεν προβλεπόταν από την αρχή, αλλά αποφασίστηκε τον Μάρτη του 2016.
 
Η ΕΚΤ έχει αγοράσει συνολικά 2.73 τρισ. ευρώ τέτοιων ομολόγων μέχρι τα τέλη του περασμένου Φλεβάρη, η πλειοψηφία των οποίων αφορά σε κρατικά ομόλογα (πάνω από 80%),  ενώ τα ομόλογα εταιριών είναι της τάξης του 7% (βλ. https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/scpwps/ecb.wp2293~41f7613883.en.pdf). Η αγορά αυτών των ομολόγων από την ΕΚΤ γίνεται βάσει των χρημάτων που κάθε χώρα έχει συνεισφέρει στο κεφάλαιό της. Οπως καταλαβαίνετε, οι κύριοι αποδέκτες των χρημάτων αυτών θα είναι οι «τέσσερις μεγάλοι» της Ε.Ε., δηλαδή Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία, το ΑΕΠ των οποίων φτάνει τα τρία τέταρτα του ευρωπαϊκού. Αυτές οι χώρες θα πάρουν το μεγαλύτερο μερίδιο των χρημάτων που αποφασίστηκαν.
 
Πού θα πάνε αυτά τα χρήματα; Η ΕΚΤ δεν το αποκαλύπτει, ούτε και θα βρείτε πουθενά την ακριβή κατανομή τους. Πάνε στην «οικονομία» μας λένε, γενικά κι αόριστα. Οι Αρχές της κάθε χώρας θα αποφασίσουν πού θα δώσουν τα λεφτά. Πάρτε για παράδειγμα τη Γερμανία. Σύμφωνα με την Deutsche Welle στις 25/3/20 (βλ. https://www.dw.com/en/whats-in-germanys-emergency-coronavirus-budget/a-52917360), ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας, Ολαφ Σολτς, ανέφερε ότι θα δοθούν συμπληρωματικά άλλα 156 δισ. ευρώ (που θα προστεθούν στο χρέος της Γερμανίας) για τη στήριξη της γερμανικής οικονομίας από τον κοροναϊό, 100 δισ. παραπάνω από αυτά που επιτρέπει η γερμανική νομοθεσία για το χρέος. Σύμφωνα με τους Financial Times (βλ. https://www.ft.com/content/dacd2ac6-6b5f-11ea-89df-41bea055720b), τα 100 δισ. ευρώ θα δοθούν απευθείας στο ταμείο σταθερότητας WSF που δίνει ζεστό χρήμα σε επιχειρήσεις που θα πληγούν από την κατάσταση. Αλλα 600 δισ. ευρώ θα είναι άμεσα διαθέσιμα για να τα χρησιμοποιήσουν (αν χρειαστεί) μεγάλες επιχειρήσεις, με τη μορφή κρατικών εγγυήσεων εταιρικών δανείων (δηλαδή αν οι καπιταλιστές δεν έχουν να πληρώσουν, θα πληρώσει το κράτος γι’ αυτούς).
 
Την Τετάρτη 25 Μάρτη, το γερμανικό κοινοβούλιο ψήφισε τα μέτρα. Το συνολικό πακέτο στήριξης καθορίστηκε στα 750 δισ. ευρώ, όπως αναφέρει ο γερμανικός Τύπος (βλ. https://www.dw.com/en/coronavirus-german-parliament-passes-historic-aid-package/a-52908339). Ξέρετε πόσα από τα λεφτά αυτά θα πάνε στο υπουργείο Υγείας για την αντιμετώπιση των αυξημένων εξόδων του; Μόλις 3 δισ. ευρώ! Ούτε μισό τοις εκατό!
 
Από την άλλη, η γερμανική κυβέρνηση διευκολύνει τους καπιταλιστές να υποχρεώσουν τους εργαζόμενούς τους να δουλεύουν λιγότερες ώρες (με λιγότερες αποδοχές φυσικά) και να εξασφαλίσουν κυβερνητική στήριξη για την πληρωμή των μισθών τους. Η κυβέρνηση θα πληρώνει το 60% των μισθών των εργαζόμενων που τέθηκαν σε υποχρεωτική μερική απασχόληση.
 
Στις 13 Μάρτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε ότι «η κύρια δημοσιονομική απόκριση στον κοροναϊό θα προέλθει από τους εθνικούς προϋπολογισμούς των κρατών μελών» (βλ. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/ip_20_459). Με την απόφαση αυτή, η Κομισιόν έδωσε τη δυνατότητα στις κυβερνήσεις να σχεδιάσουν τα μέτρα που θα πάρουν, όπως επιδοτήσεις μισθών, αναστολές πληρωμών φόρων εταιριών ή κοινωνικών εισφορών, αλλά και απευθείας οικονομική ενίσχυση είτε σε καταναλωτές είτε σε επιχειρήσεις που ζημιώνονται. Η απόφαση αναφέρει ότι «η πανδημία COVID-19 μπορεί να θεωρηθεί “ασυνήθης περίσταση που εκφεύγει του ελέγχου της κυβέρνησης”. Επομένως, δικαιολογούνται έκτακτες δαπάνες για τον περιορισμό της έξαρσης της COVID-19, όπως δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και στοχευμένα μέτρα για την ελάφρυνση επιχειρήσεων και εργαζομένων».
 
Με την απόφαση της 13ης Μάρτη, η Κομισιόν πρότεινε τη διάθεση 37 δισ. ευρώ από την πολιτική συνοχής για την καταπολέμηση της κρίσης του κοροναϊού. Ψίχουλα, σε σχέση με τα λεφτά που θα διαθέσει η ΕΚΤ, όπως αναφέραμε παραπάνω. Ωστόσο, και από τα στοιχεία για το πώς θα κατανεμηθούν κάποια από τα ψίχουλα αυτά, καταλαβαίνει κανείς πόσο θα ενισχυθούν οι καπιταλιστές και πόσο οι εργαζόμενοι. Για παράδειγμα, αναφέρει αυτή η απόφαση: «Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση θα μπορούσε επίσης να κινητοποιηθεί για τη στήριξη των απολυμένων εργαζομένων και των αυτοαπασχολούμενων υπό τους όρους του ισχύοντος και του μελλοντικού Κανονισμού. Το 2020 είναι διαθέσιμα έως και 179 εκατ. ευρώ». Ωστόσο, για να ανακουφιστούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) που έχουν πληγεί σοβαρά «θα διοχετευτεί χρηματοδότηση ύψους περίπου 8 δισ. ευρώ σε τουλάχιστον 100.000 ευρωπαϊκές ΜΜΕ και μικρές εταιρίες μεσαίας κεφαλαιοποίησης». Συγκρίνετε τα δύο ποσά: 179 εκατομμύρια για τους απολυμένους και 8 δισ. για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (για τις μεγάλες, όπως είδαμε στο γερμανικό παράδειγμα, τα ποσά θα είναι της τάξης των εκατοντάδων δισ. ως κρατικές εγγυήσεις σε δάνεια που δε θα μπορούν να πληρώσουν). Δηλαδή, θα δώσουν πάνω από 40 φορές περισσότερα στους μικρομεσαίους καπιταλιστές από τους απολυμένους εργαζόμενους! Φυσικά, οι πρώτοι αντιμετωπίζονται ως μέρος της «οικονομίας», ενώ οι δεύτεροι ως «παράσιτα» που δικαιούνται απλώς μικρά «φιλανθρωπικά βοηθήματα»!