Ως «πύρρειο νίκη» χαρακτήρισε ο βρετανικός Γκάρντιαν (βλ. https://www.theguardian.com/politics/2018/mar/19/the-five-costs-of-uks-pyrrhic-brexit-victory) τη συμφωνία που επιτεύχθηκε την περασμένη Δευτέρα μεταξύ του υπουργού Brexit της Βρετανίας, Ντέιβιντ Ντέιβις και του επικεφαλής διαπραγματευτή της ευρωπαϊκής πλευράς, Μισέλ Μπαρνιέ. Η συμφωνία που αφορά τη μεταβατική περίοδο μέχρι το τέλος Δεκέμβρη του 2020 έδωσε μια λύση προκειμένου να αποφευχθεί ένα τραγικό αδιέξοδο (κάτι που οι βρετανοί καπιταλιστές μέσω του συνδέσμου τους (CBI) προειδοποιούσαν ότι θα έπρεπε να αποφευχθεί πάση θυσία), όμως δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση το τέλος των παζαριών.
Αυτό που φάνηκε είναι η άτακτη υποχώρηση της βρετανικής κυβέρνησης σε αρκετά σημεία. Τα πέντε σημαντικότερα, όπως τα αναφέρει ο Γκάρντιαν είναι:
1. Τα σύνορα της Βόρειας Ιρλανδίας
Το θέμα αυτό ήταν ένα από τα θέματα-αγκάθια, με την Τερίζα Μέι να δηλώνει ότι κανένας βρετανός πρωθυπουργός δε θα μπορούσε να αποδεχτεί τη λύση που δίνει το προσχέδιο που παρουσίασε η ΕΕ. Γιατί το προσχέδιο αποχώρησης προέβλεπε ότι η Βόρεια Ιρλανδία θα εξακολουθήσει να είναι εντός τελωνειακής ένωσης με την ΕΕ και δε θα αποχωρήσει από την τελωνειακή ένωση, όπως προβλεπόταν στη συμφωνία του Δεκέμβρη του 2017. Αυτό σημαίνει ότι θα δημιουργηθούν τελωνειακά σύνορα μεταξύ Βόρειας Ιρλανδίας και Βρετανίας, αφού η πρώτη θα παραμένει τελωνειακά ενωμένη με την ΕΕ και η δεύτερη όχι.
Τώρα η Μέι αποδέχτηκε αυτό που δε θα δεχόταν «κανένας βρετανός πρωθυπουργός» γιατί «θα υπονόμευε τη συνταγματική ακεραιότητα της Βρετανίας και την κοινή της αγορά»! Ως προς το αν η Βρετανία θα υποχρεωθεί να θέσει τελωνειακούς ελέγχους μεταξύ Βόρειας Ιρλανδίας και Βρετανίας, η ΕΕ υποστήριξε ότι αποτελεί εσωτερικό της ζήτημα! Σίγουρα το θέμα θα προκαλέσει μελλοντικές τριβές.
2. Αλιεία
Σε ριζική αντίθεση με τις υποσχέσεις του υπουργού Περιβάλλοντος, Μάικλ Γκόουβ, η Βρετανία αποδέχτηκε ότι καθ’ όλη τη μεταβατική περίοδο θα δεσμεύεται από τις σημερινές πολιτικές για την αλιεία, που οι υποστηρικτές του Brexit περιφρονούσαν. Γι’ αυτό ο ηγέτης των συντηρητικών της Σκωτίας, Ρουθ Ντάνιντσον, υποστήριξε ότι η βρετανική αλιεία θα πρέπει να περιμένει μέχρι το 2020 για να έχει πλήρη έλεγχο, πράγμα που χαρακτήρισε απογοητευτικό.
3. Διάρκεια
Ο Ντέιβιντ Ντέιβις αποδέχτηκε μεταβατική περίοδο 21 μηνών αντί των 24 που είχε αρχικά προτείνει, γιατί θεωρούσε ότι τα χρονικά διαστήματα είναι πολύ κοντά το ένα στο άλλο. Ομως, η μεγάλη έκπληξη είναι η απουσία οποιασδήποτε πρόβλεψης για επέκταση της περιόδου αυτής, αν οι μελλοντικές εμπορικές διαπραγματεύσεις δεν οδηγήσουν σε συμφωνία.
4. Ελευθερίες
Καθόλη τη μεταβατική περίοδο, η Βρετανία θα δεσμεύεται από τους κανόνες της ΕΕ κυρίως για την ελεύθερη μετακίνηση. Θα μπορεί όμως να διαπραγματεύεται για μελλοντικές συμφωνίες με τρίτες χώρες, οι οποίες όμως θα τίθενται σε ισχύ μετά το τέλος της μεταβατικής περιόδου. Επίσης, ο λογαριασμός που θα πληρώσει η Βρετανία για το «διαζύγιο» θα είναι της τάξης των 40 δισ. λιρών και θα πρέπει να αποπληρωθεί μέχρι το 2064.
5. Πολίτες
Η Τζέιν Γκόλτινγκ, πρόεδρος των Βρετανών στην Ευρώπη, που αντιπροσωπεύει 1.2 εκατομμύρια Βρετανούς που ζουν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, υποστήριξε ότι το συμφωνημένο κείμενο δίνει περισσότερα δικαιώματα μετακίνησης στο βρετανικό… κασέρι παρά στους βρετανούς πολίτες! Κι αυτό παρά την απαλοιφή του επίμαχου άρθρου 32 που απαγόρευε στους Βρετανούς πολίτες που ζουν σε μία χώρα της ΕΕ να μετακινηθούν για να ζήσουν ή να δουλέψουν σε μία άλλη χώρα της ΕΕ. Η Γκόλντινγκ υποστήριξε ότι η απαλοιφή του άρθρου αυτού δεν αλλάζει την ουσία της συμφωνίας που εξακολουθεί να θέτει προβλήματα στη μετακίνηση των βρετανών πολιτών εντός ΕΕ.
Οι καπιταλιστές από τη μεριά τους χαιρέτισαν τη συμφωνία χαρακτηρίζοντάς τη νίκη της κοινής λογικής, την εφαρμογή της οποίας ζητούσαν από το περσινό καλοκαίρι, παρά το γεγονός ότι ορισμένα θέματα δεν πρόκειται να λυθούν μέσα στους επόμενους 20 μήνες (βλ. https://www.cbi.org.uk/news/transition-delivers-victory-for-common-sense/).
Το μεγάλο όμως ζήτημα είναι η μελλοντική σχέση της Βρετανίας με την ΕΕ. Πώς θα διαμορφωθεί; Θα είναι απλά μία συμφωνία «ελεύθερου εμπορίου», όπως αυτή που σύναψε η ΕΕ με τον Καναδά, ή κάτι πιο στενό; Και με ποιους όρους; Για να απαντηθούν αυτά θα χρειαστούν ακόμα πολλοί μήνες και σίγουρα το παζάρι θα είναι σκληρό.
