Είκοσι τρία χρόνια μετά την τραγωδία στο Χίλσμπορο του Σέφιλντ, ήρθε η δικαίωση για τους οπαδούς της Λίβερπουλ. Σύμφωνα με τη μέχρι τώρα επίσημη εκδοχή της επιτροπής του λόρδου Τέιλορ, που είχε οριστεί από την κυβέρνηση της Θάτσερ για να ερευνήσει τα όσα έγιναν στις εξέδρες του γηπέδου, στον ημιτελικό του Κυπέλλου Αγγλίας ανάμεσα στη Λίβερπουλ και τη Νότινχαμ Φόρεστ, στις 15 Απρίλη του 1989, την ευθύνη της τραγωδίας είχαν οι οπαδοί της Λίβερπουλ. Μελετώντας τα δεδομένα, η επιτροπή είχε αποφανθεί ότι οι οπαδοί έφτασαν στο γήπεδο μεθυσμένοι, καθυστερημένοι και χωρίς εισιτήριο και προσπάθησαν να μπουν σ’ αυτό με ντου στο πέταλο, με αποτέλεσμα δεκάδες εκατοντάδες οπαδοί να συμπιεστούν, 96 απ’ αυτούς να χάσουν τη ζωή τους και δεκάδες άλλοι να τραυματιστούν σοβαρά, με κάποιους να μένουν παράλυτοι ή «φυτά» για το υπόλοιπο της ζωής τους. Οι ίδιοι οι νεκροί θεωρήθηκαν εν πολλοίς υπεύθυνοι για το θάνατό τους, μαζί με τους υπόλοιπους «χούλιγκαν», που προκάλεσαν την τραγωδία, σκότωσαν τους δικούς τους φιλάθλους, αλλά τη γλίτωσαν, ενώ ελάχιστες ήταν οι ευθύνες που καταλογίστηκαν στην αστυνομία της πόλης και στους αξιωματικούς που είχαν αναλάβει να σχεδιάσουν τα μέτρα ασφάλειας.
Πριν μερικές μέρες, δόθηκε στη δημοσιότητα το πόρισμα της ανεξάρτητης επιτροπής που συστήθηκε πριν αρκετούς μήνες, κατόπιν απαίτησης των οικογενειών των θυμάτων, για να διερευνήσει 400.000 απόρρητα έγγραφα που σχετίζονται με την υπόθεση. Το πόρισμα της επιτροπής ανέτρεψε άρδην ό,τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, δικαίωσε τις οικογένειες των θυμάτων και κατέληξε σε δυο συμπεράσματα. Πρώτο, οι οπαδοί δεν έχουν την παραμικρή ευθύνη για την τραγωδία. Κανείς δεν ήταν μεθυσμένος, κανένας δεν έκανε ντου, κανένας δεν είχε κάποιου είδους βίαια ή παραβατική συμπεριφορά που προκάλεσε ή συνέβαλε στο δυστύχημα. Η ευθύνη για την τραγωδία ανήκει 100% στην αστυνομία, που πρώτα πήρε τη λαθεμένη απόφαση ν’ ανοίξει μια πύλη εξόδου και να στείλει την μάζα του πλήθους στην κεντρική κερκίδα στο πέταλο, την ώρα που τα πλαϊνά τμήματα ήταν μισογεμάτα, έτοιμα να υποδεχθούν εκεί τον κόσμο, και μετά δεν έκανε σχεδόν τίποτα για να βοηθήσει. Δεύτερο, υπήρξε ξεκάθαρο σχέδιο, μια ξεκάθαρη πια συνωμοσία, με στόχο να φύγει σχεδόν κάθε ευθύνη από τις αρχές και να κατασκευαστεί μια 100% ψεύτικη εκδοχή, που θα έκανε τους πάντες να πιστέψουν πως το Χίλσμπορο ήταν άλλη μία περίπτωση χουλιγκανισμού. Οπως δήλωσε ο νυν πρωθυπουργός της Αγγλίας, Ντέιβιντ Κάμερον, στον οποίο κοινοποιήθηκε το πόρισμα, ανώτερα στελέχη της αστυνομίας αλλοίωσαν σκόπιμα 164 καταθέσεις απλών αστυνομικών που ήταν εκείνη την ημέρα στο γήπεδο, ενώ και οι ιατροδικαστικές εκθέσεις ήταν κατασκευασμένες, προκειμένου να μην αποδοθούν ευθύνες στην αστυνομία. Πρέπει επιπλέον να τονιστεί, ότι τουλάχιστον 59 από τους 96 νεκρούς θα μπορούσαν να έχουν σωθεί με απλές ιατρικές περιποιήσεις, αν οι μπάτσοι επέτρεπαν στα ασθενοφόρα να μπουν εντός του γηπέδου (μπήκαν δύο από τα 42 που είχαν φτάσει στο γήπεδο).
Εκτός όμως από την κυβερνητική επιτροπή, στη συνομωσία και στη διαστρέβλωση της αλήθειας σημαντικό μερίδιο ευθύνης έχουν και οι εφημερίδες, που τις επόμενες από το συμβάν μέρες δημοσίευαν ρεπορτάζ για οπαδούς που επιτέθηκαν στα ασθενοφόρα, έκαναν βανδαλισμούς και όχι μόνο προκάλεσαν το δυστύχημα, αλλά επιβάρυναν τις όποιες διαδικασίες διάσωσης. Τη θέση των καταθέσεων που φώτιζαν ξεκάθαρα τις ευθύνες των αρχών, πήραν 100% κατασκευασμένες αναφορές που μιλούσαν για χουλιγκανισμούς που δεν συνέβησαν ποτέ. Το χορό των εμετικών δημοσιευμάτων έσυρε πρώτα απ’ όλες η Sun, που έγραψε για χούλιγκαν, «που έκλεβαν τους νεκρούς, κατουρούσαν τους γενναίους αστυνομικούς και έδερναν αυτούς που έδιναν το φιλί της ζωής».
23 χρόνια μετά ήρθε η δικαίωση των οπαδών της Λίβερπουλ και πλέον αυτό που απασχολεί την κοινή γνώμη είναι οι λόγοι που οδήγησαν την κυβέρνηση Θάτσερ να στήσει μια τόσο μεγάλης κλίμακας συνομωσία. Κανένας δεν πιστεύει ότι η συγκάλυψη έγινε για να γλιτώσουν τις επιπτώσεις οι μπάτσοι που είχαν αναλάβει τα μέτρα τήρησης της τάξης και απέτυχαν παταγωδώς. Αν γυρίσουμε το χρόνο πίσω, θα θυμηθούμε ότι εκείνη την περίοδο βρισκόταν στο απώγειό της η προσπάθεια της Θάτσερ να επιβάλει μέτρα σκληρής λιτότητας και να τσακίσει τα εργατικά και λαϊκά δικαιώματα. Τα γεγονότα του Χίλσμπορο, αν αποδίδονταν οι ευθύνες εκεί που έπρεπε, θα είχαν ως συνέπεια να πληγεί το κύρος της αστυνομίας και να τεθεί σε καθεστώς αμφισβήτησης το αστυνομικό κράτος που είχε στηθεί. Εκτός των άλλων, η κυβέρνηση Θάτσερ, με την απόδοση της ευθύνης στους χούλιγκαν, δηλαδή σε νεολαίους που στην πλειοψηφία τους ανήκαν στην εργατική τάξη του Λίβερπουλ, κατάφερε να στρέψει την κοινή γνώμη εναντίον τους και να κάνει ευκολότερο το έργο της καταστολής και της επιβολής της λιτότητας.
Πλέον, τίποτα δεν είναι το ίδιο στο αγγλικό ποδόσφαιρο. Επί 23 χρόνια οι οπαδοί της Λίβερπουλ αποτελούσαν το μαύρο πρόβατο για τους οπαδούς των άλλων ομάδων και έπρεπε ν’ αντιμετωπίσουν το γνωστό ειρωνικό σύνθημα: «typical scousers, always the victim, never your fault» («ναι, σας ξέρουμε, εσείς είστε τα θύματα, δεν φταίτε ποτέ»). Απαντες ήξεραν τα γεγονότα του Χίσλσμπορο σαν μια ακραία μορφή χουλιγκανισμού, όμως μετά τις τελευταίες αποκαλύψεις αυξάνονται συνεχώς οι επώνυμοι του αγγλικού ποδοσφαίρου που κάνουν δημόσια αυτοκριτική και ζητούν συγγνώμη από τους οπαδούς της Λίβερπουλ. Ο πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον, σχολιάζοντας το πόρισμα της επιτροπής, είπε πολλά, χωρίς όμως να πει τα πράγματα με τ’ όνομά τους, αφού δεν έκανε καμία αναφορά στο ρόλο και τις ευθύνες των μπάτσων και της Θάτσερ. Η εικόνα της Θάτσερ, να εξηγεί από το βήμα της βουλής την ανησυχία της για το πόσο καταδικαστική κι αρνητική ήταν για την εικόνα της αστυνομίας η τραγωδία του Χίλσμπορο, όλα αυτά τα χρόνια «ενοχλούσε» μόνο τους οπαδούς της Λίβερπουλ, που προσπαθούσαν με κάθε τρόπο ν’ αποδείξουν την αλήθεια και να βγάλουν από πάνω τους τη ρετσινιά των δολοφόνων. Το πανό που συχνά-πυκνά εμφανιζόταν στις εξέδρες του Ανφιλντ, με το σύνθημα: «Expose the lies before Thatcher dies» (σε ελεύθερη μετάφραση, «ν’ αποκαλυφθούν τα ψέματα της Θάτσερ πριν πεθάνει»), βρίσκει πλέον τη δικαίωσή του και οι κόκκινοι οπαδοί μπορούν να τραγουδούν το «You’ll never walk alone» για την αγαπημένη τους ομάδα, χωρίς να χρειάζεται ν’ απολογούνται.
Κος Πάπιας
papias@eksegersi.gr
