«Το ποδόσφαιρο χρειάζεται συμμετοχή των εργαζομένων, αφοσίωση, όρθιους στις εξέδρες, συναίσθημα, οικονομικό φερπλέι, παράδοση, διαφάνεια, πάθος, ιστορία και ανεξαρτησία». Με αυτό το σύνθημα στο πανό που σηκώθηκε μετά από 15 λεπτά σιωπηρής διαμαρτυρίας, οι οπαδοί της Ουνιόν Βερολίνου έστειλαν το δικό τους μήνυμα αντίστασης στην προσπάθεια των πολυεθνικών να χειραγωγήσουν το ποδόσφαιρο μέσα από χορηγίες και «επενδύσεις» σε ομάδες. Πριν από τρεις βδομάδες, (την είδηση την αλιεύσαμε καθυστερημένα από το διαδίκτυο και πιο συγκεκριμένα από το https://www.sombrero.gr/2014/09/union-against-red-bull/) η Ουνιόν υποδέχτηκε την Ρεντ Μπουλ Λάιπτσιγκ (ομάδα από τη Λειψία της Ανατολικής Γερμανίας) και σε συνεννόηση με τη διοίκηση της ομάδας οι οπαδοί της Ουνιόν αποφάσισαν να προχωρήσουν σε μια πρωτότυπη εκδήλωση διαμαρτυρίας. Στην είσοδο του γηπέδου μοιράστηκαν μαύρα πόντσο και ένα φυλλάδιο (ο τίτλος του είναι ο τίτλος της στήλης) που εξηγούσε αναλυτικά τους λόγους της διαμαρτυρίας. Μετά το σφύριγμα της έναρξης του αγώνα, 20.000 οπαδοί ντυμένοι στα μαύρα παρέμειναν για 15 λεπτά σιωπηλοί και στο τέλος του δεκαπεντάλεπτου σήκωσαν σχετικό πανό.
Η ομάδα της Λειψίας έχει αγοραστεί από την πολυεθνική που προωθεί το αναψυκτικό Ρεντ Μπουλ, η οποία, σύμφωνα με τους στόχους που έχει θέσει, έχει σκοπό να την ανεβάσει στη μεγάλη κατηγορία του γερμανικού ποδοσφαίρου και να κοντράρει τη Μπάγερν Μονάχου. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη αγορά έγινε μετά από παρότρυνση της γερμανικής κυβέρνησης, με αφορμή το Μουντιάλ που έγινε το 2006 στη Γερμανία, και έχει ως στόχο να διερευνηθεί η δυνατότητα αποσύνδεσης της ομάδας από τις «ρίζες» της και τους οπαδούς της, για να λειτουργήσει σαν μια καπιταλιστική επιχείρηση που βγάζει κέρδη επενδύοντας στο ποδόσφαιρο. Το project είναι πολύ απλό στη σύλληψή του. Χτίζουμε ένα γήπεδο σε μια πόλη που έχει μια σχετική ποδοσφαιρική παράδοση, βρίσκουμε μια πολυεθνική εταιρία με δυνατό όνομα που θα επενδύσει στην ομάδα, η εταιρία και οι «επενδύσεις» που θα κάνει σε παίχτες θα προσελκύσουν τον κόσμο της πόλης, το γήπεδο θα γεμίζει (αφού οι αγωνιστικές επιτυχίες, ως αποτέλεσμα του επιχειρησιακού σχεδίου, θα προσελκύουν τον κόσμο), το όνομα της πολυεθνικής θα φιγουράρει στην αθλητική επικαιρότητα και τα κέρδη θα εισρέουν στα ταμεία της. Αν μάλιστα η ομάδα δεν έχει οργανωμένους οπαδούς που θα δημιουργούν προβλήματα στα επιχειρηματικά σχέδια της πολυεθνικής, ακόμα καλύτερα.
Οσον αφορά τον τρόπο που θα πετύχει το σχέδιό τους, είναι κι αυτός πολύ απλός. Θα ρίξουμε περισσότερα φράγκα στην πιάτσα σε σχέση με τις ανταγωνίστριες ομάδες, θα πάρουμε παίχτες που να ενδιαφέρονται μόνο για τα φράγκα και τα πριμ και θα μαζέψουμε έσοδα από τους οπαδούς-καταναλωτές, οι οποίοι θα θέλουν να βλέπουν ωραίο θέαμα, αδιαφορώντας για τα διοικητικά δρώμενα στην ομάδα, αποσυνδέοντας το επιχειρηματικό project από τα παραδοσιακά «δομικά» υλικά της κάθε ομάδας, που είναι η ιστορία και οι καταβολές της, οι οπαδοί της, οι παίχτες και η διοίκηση, και αλλάζοντας την έννοια του συλλόγου, όπως την ξέραμε μέχρι σήμερα.
Αν και η Ρεντ Μπουλ Λάιπτσιγκ δεν είναι η πρώτη ομάδα στην οποία εφαρμόζεται αυτό το μοντέλο και στην οποία η πλειοψηφία των μετοχών δεν ανήκει στους οπαδούς, αν και έχουν προηγηθεί οι περιπτώσεις των Λεβερκούζεν και Βόλσφμπουργκ, το στοιχείο που διαφοροποιεί τη συγκεκριμένη ομάδα από τις άλλες δύο είναι ότι η πολυεθνική Ρεντ Μπουλ δεν είχε καμιά σχέση με τη Λειψία πριν αποφασίσει να προχωρήσει στην «επένδυσή» της. Η Ρεντ Μπουλ Λάιπτσιγκ αποτελεί μια ομάδα-υβρίδιο στο μεταλλαγμένο επαγγελματικό ποδόσφαιρο που κάποιοι οραματίζονται. Τόσο η Bayer στο Λεβερκούζεν όσο και η Volkswagen στο Βόλσφμπουργκ είχαν δεσμούς με την πόλη πριν εμπλακούν στις ποδοσφαιρικές μπίζνες, αφού στα εργοστάσιά τους δούλευαν αρκετοί οπαδοί των ομάδων των οποίων απέκτησαν το πλειοψηφικό πακέτο των μετοχών.
Αν και δεν είναι ευρέως γνωστό, η Ουνιόν είναι η αριστερή ομάδα του Βερολίνου και ο ύμνος της είναι σε ρυθμό πανκ, όμως οι οπαδοί της δεν έχουν καταφέρει να αποκτήσουν τη φήμη των οπαδών της Ζανκτ Πάουλι. Με την πρωτότυπη διαμαρτυρία τους κατάφεραν να γίνουν περισσότερο γνωστοί, χωρίς κάποιες δυναμικές ακτιβιστικές ενέργειες αλλά για ένα θέμα που σχετίζεται με τα «θεμέλια» του ποδοσφαιρικού συστήματος που θέλουν οι καπιταλιστές να επιβάλουν, μετατρέποντας το ποδόσφαιρο από το πιο λαϊκό άθλημα σε ένα προϊόν μάρκετινγκ που προωθείται από οικονομικά συμφέροντα και μισθώνει παίχτες που έχουν το σήμα του ευρώ στα μάτια τους. Το περασμένο καλοκαίρι είχαν δείξει ξανά την αντίθεσή τους στο «μόρφωμα» της Ρεντ Μπουλ, αποτρέποντας την ομάδα τους να δώσει φιλικό αγώνα με την Λάιπτσιγκ, πετώντας πατημένα κουτάκια Ρεντ Μπουλ και γράφοντας στο πανό τους το σύνθημα «πουλάμε την ψυχή μας αλλά όχι στον οποιοδήποτε». Η διαμαρτυρία τους αυτή είχε ως αποτέλεσμα, εκτός από την Ουνιόν, να μη δώσουν φιλικούς αγώνες με τη Λάιπτσιγκ η Νυρεμβέργη, η Στουτγάρδη και η Μπόχουμ και να ανοίξει η συζήτηση για τη συγκεκριμένη περίπτωση και τις αλλαγές που θα επιφέρει στο ποδόσφαιρο.
Από τη δράση των οπαδών της Ουνιόν αλλά και των άλλων ομάδων που τους ακολού-θησαν έχουν αρχίσει να υπάρχουν αντιδράσεις και στη Λειψία. Εχει δημιουργηθεί ένας όμιλος οπαδών, οι Ραζενμπαλίστεν, που θέλουν να μείνει η ομάδα μακριά από τα σχέδια της Ρεντ Μπουλ και προσπαθούν «να κρατήσουν μόνο τα καλά του συλλόγου και να πού-νε όχι στους χορηγούς». Ανεξάρτητα από το αν θα το καταφέρουν ή όχι, αφού η προσπάθειά τους είναι πολύ δύσκολη, είναι αισιόδοξο να υπάρχουν φωνές που λένε όχι στη μετατροπή του ποδοσφαίρου από λαϊκό άθλημα σε επιχειρηματική μπίζνα. Ταυτόχρονα, όμως, είναι δύσκολη και η προσπάθεια των καπιταλιστών να μετατρέψουν τις ομάδες σε επιχειρήσεις που θα τους «παράγουν» κέρδη. Στις συνθήκες της οικονομικής κρίσης που μαστίζει την Ευρώπη, προσπάθειες σαν αυτή των οπαδών της Ουνιόν έχουν πολύ μεγάλη σημασία, γιατί δεν είναι μόνο ακτιβιστικές για να αντιμετωπιστεί ένα συγκεκριμένο γεγονός, αλλά ταυτόχρονα ανοίγουν τη συζήτηση για το είδος του ποδοσφαίρου και γενικότερα του αθλητισμού που θέλουμε όσοι δηλώνουμε ότι βρισκόμαστε εκτός των τειχών.
Κος Πάπιας
papias@eksegersi.gr
ΥΓ. Ενα αντίστοιχο με αυτό της Ρεντ Μπουλ σχέδιο (τηρουμένων των αναλογιών) είχε προσπαθήσει να προωθήσει στην Ελλάδα, ο νυν πρόεδρος του Ατρόμητου και τότε πρόεδρος της Χαλκηδόνας Γιώργος Σπανός, χωρίς επιτυχία. Αρχικά προσπάθησε να δημιουργήσει τη μεγάλη Χαλκηδόνα, είδε όμως ότι το εγχείρημά του δεν είχε την απαιτού-μενη λαϊκή απήχηση και προσπάθησε να εκμεταλλευτεί το brand name του Εθνικού. Οπως ήταν λογικό, απέτυχε, αφού ούτε η εταιρία που διέθετε, η ΕΤΕΚΑ, ούτε και ο αριθμός των οπαδών του Εθνικού μπορούσαν να δημιουργήσουν «σημαντικό γεγονός» στο ελληνικό ποδόσφαιρο. Τελικά, εγκατέλειψε τα μεγαλεπήβολα σχέδιά του και κατέληξε στον Ατρόμητο που του δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί το ποδόσφαιρο για να προωθεί τα υπόλοιπα επιχειρηματικά του σχέδια.
Αντίθετα, όπως όλα δείχνουν, επιτυχία έχει η προσπάθεια των Μπάκου – Καϋμενάκη με τον Αστέρα Τρίπολης. Η ομάδα της Αρκαδίας από τις τοπικές κατηγορίες έχει καταφέρει να φιγουράρει στην πεντάδα του ελληνικού ποδοσφαίρου και φέτος να έχει μέχρι στιγμής μια αξιοσημείωτη πορεία και στην Ευρώπη. Το γεγονός ότι οι ιδιοκτήτες του Αστέρα δεν έχουν δείξει τη διάθεση να εμπλακούν με τα επιχειρηματικά δρώμενα στην Ελλάδα, αλλά αντλούν τα κεφάλαια από τις επιχειρήσεις τους που βρίσκονται στον Περσικό Κόλπο, δεν τους έχει φέρει αντιμέτωπους με τους ντόπιους καπιταλιστές που «επενδύουν» στο ποδόσφαιρο και έτσι έχουν καταφέρει να περνούν «απαρατήρητοι». Οσον αφορά τη στάση των οπαδών των άλλων ομάδων, ήταν από ανύπαρκτη μέχρι αδιάφορη, αφού η λογική της αρπαχτής και του καπιταλιστή προέδρου που «θα σώσει την ομάδα» έχει κυριαρχήσει στη συντριπτική πλειοψηφία των οργανωμένων οπαδών.
