Απ’ αυτό το φύλλο θα σας παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα μιας έρευνας που διεξάγεται εδώ και καιρό σχετικά με τη λεγόμενη βιολογική παραγωγή. Ο βιολογικός τρόπος παραγωγής αγροτικών προϊόντων και τροφίμων λανσαρίστηκε ως ένας εναλλακτικός τρόπος παραγωγής, συμβατός με το περιβάλλον, που δεν χρησιμοποιεί λιπάσματα, φάρμακα, συνθετικά προσθετικά και συστατικά, δηλαδή παράγει προϊόντα χωρίς χημικά κατάλοιπα.
Ο ΟΠΟΓΕΠ συνεχίζει ακόμη και σήμερα να κάνει το ίδιο λανσάρισμα της λεγόμενης βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας από την ιστοσελίδα του, λες και δεν συνέβη τίποτα όλ’ αυτά τα χρόνια. Αυτό το λανσάρισμα αγγίζει τα όρια της απάτης, γιατί ακόμα και με το βασικό κανονισμό 2092/91 επιτράπηκε η χρήση χημικών προϊόντων σε πολλές περιπτώσεις και θεσπίστηκαν πολλές παρεκκλίσεις. Στη συνέχεια, με τις διαδοχικές τροποποιήσεις του κανονισμού αυτού, διευρύνθηκε η χρήση χημικών προϊόντων. Στο νέο δε κανονισμό, τον 834/2007, η κατάσταση έγινε δραματική. Αγγίζει τα όρια της απάτης, γιατί επιπλέον δεν γίνεται κανένας ουσιαστικός έλεγχος ακόμη και από τον ίδιο τον ΟΠΕΓΕΠ, που κάνει σαν να μη συμβαίνει τίποτα και εμμέσως πλην σαφώς ανάβει το πράσινο φως στους ιδιωτικούς πιστοποιητικούς οργανισμούς και στους ελεγχόμενους καπιταλιστές, εμπόρους και παραγωγούς, να δρουν απροκάλυπτα και να παρουσιάζουν τα προϊόντα της συμβατικής γεωργίας ως βιολογικά που δεν περιέχουν χημικά κατάλοιπα.
Σε πρόσφατο άρθρο μας για το μπάχαλο που επικρατεί στο σύστημα του λεγόμενου βιολογικού τρόπου παραγωγής αγροτικών προϊόντων και τροφίμων αποκαλύψαμε το φούσκωμα που γίνεται στα καλλιεργηθέντα στρέμματα με το λεγόμενο βιολογικό τρόπο παραγωγής. Συγκεκριμένα, στην ιστοσελίδα της Διεύθυνσης Βιολογικής Γεωργίας αναγράφεται ότι καλλιεργήθηκαν 1,7 εκατ. στρέμματα, ενώ στο Δ’ ΚΠΣ του υπουργείου Γεωργίας μπαίνει ο στόχος να καλλιεργηθούν 1 εκατ. στρέμματα το 2012. Αναφέραμε αυτά τα στοιχεία σε υπηρεσιακούς παράγοντες του υπουργείου Γεωργίας και τους ζητήσαμε να μας δώσουν εξηγήσεις για την τεράστια απόκλιση. Ομολόγησαν ότι αυτοί έδωσαν στοιχεία στους συντάκτες και με αστεία επιχειρήματα προσπάθησαν να δικαιολογήσουν τα αδικαιολόγητα. Κάποια στιγμή κοιτάχτηκαν στα μάτια με ένα βλέμμα αμηχανίας, σαν να αναρωτιόνταν «πώς μας πήρε χαμπάρι ο μπαγάσας;».
Πώς εξηγούμε αυτή την απόκλιση; Απλά, φούσκωσαν τα στοιχεία στην ιστοσελίδα, γιατί απευθύνονται στο εσωτερικό της χώρας και θέλουν να δημιουργήσουν την αίσθηση ότι είναι πετυχημένη η νεοδημοκρατική πολιτική στο βιολογικό τομέα. Ζητήσαμε να μας εξηγήσουν, γιατί στην ιστοσελίδα της Διεύθυνσης Βιολογικής Γεωργίας δεν δημοσιεύονται στοιχεία για τις παραχθείσες ποσότητες αγροτικών προϊόντων, τη στιγμή μάλιστα που στην ισχύουσα ΚΥΑ 245090/2006 υπάρχουν διατάξεις σύμφωνα με τις οποίες οι καπιταλιστές είναι υποχρεωμένοι να δίνουν στοιχεία στους ιδιωτικούς πιστοποιητικούς οργανισμούς κι αυτοί με τη σειρά τους είναι υποχρεωμένοι να τα δίνουν στον ΟΠΕΓΕΠ. Αρχικά μας επέπληξαν ότι δεν διαβάσαμε καλά την ΚΥΑ, στη συνέχεια μας είπαν ότι δεν παραδίνουν μαθήματα (!) και ότι βρίσκονται σε συζητήσεις με υπηρεσίες της ΕΣΥΕ να αναλάβουν τη δουλειά της συγκέντρωσης των στοιχείων της παραγωγής, όπως κάνουν και με την συμβατική γεωργική παραγωγή.
Δε νομίζουμε ότι οι υπηρεσιακοί παράγοντες δεν γνώριζαν τις διατάξεις της ΚΥΑ 245090/2006 και την απόφαση 336650/22/12/2006 του Α. Κοντού. Απλά, μας διηγήθηκαν αυτό το παραμυθάκι για να δικαιολογήσουν την πρακτική τους να μη κάνουν ουσιαστικούς ελέγχους, παρά την ρητή πρόβλεψη των αποφάσεων αυτών. Προγενέστερα, άλλος υπηρεσιακός παράγοντας δικαιολόγησε την έλλειψη αυτών των στοιχείων με την αδυναμία των ιδιωτικών πιστοποιητικών οργανισμών να επεξεργαστούν τα στατιστικά στοιχεία που υπάρχουν στα αρχεία τους. Αφήσαμε τους υπηρεσιακούς παράγοντες να λένε αυτά τα ευτράπελα, ενώ γνωρίζαμε τις συγκεκριμένες διατάξεις, γιατί θέλαμε να δούμε με ποια επιχειρήματα θα δικαιολογούσαν την έλλειψη τόσο σημαντικών στοιχείων, όπως είναι η παραγωγή των προϊόντων που λανσάρονται ως βιολογικά. Παραθέτουμε τις διατάξεις της ΚΥΑ:
«3.1α: Ταυτοποιεί το όνομα και τη διεύθυνση του επιχειρηματία, το είδος των προϊόντων καθώς και την παραγόμενη ποσότητα αυτών για τη συγκεκριμένη παραγωγική περίοδο.
6.3.5: Διαβιβάζουν στον ΟΠΕΓΕΠ, μέχρι 31 Ιανουαρίου εκάστου έτους σε εφαρμογή της παρ. 8(β) του άρθρου 9 του “Κανονισμού”, τα κάτωθι στοιχεία που αφορούν το προηγούμενο έτος:
…
γ) κατάσταση πιστοποιημένων προϊόντων (είδος, έκταση, ποσότητες, περιοχή)».
Με άλλη διάταξη διαβιβάζονται όλα αυτά τα στοιχεία από τον ΟΠΕΓΕΠ στη Διεύθυνση Βιολογικής Γεωργίας. Τέλος, σύμφωνα με το παράρτημα IV της απόφασης του Α. Κοντού, οι επιχειρηματίες είναι υποχρεωμένοι να δίνουν τα στατιστικά στοιχεία για τις παραγωγές.
Από το 2003 τουλάχιστον η ΔΗΩ έχει πιστοποιήσει αλλαντικά των εταιριών ΝΙΚΑΣ ΑΒΕΕ και CRETA FARM AE ως βιολογικά, ενώ χρησιμοποιούν Νιτρώδη και Φωσφορικά άλατα. Μέχρι την 1η Δεκέμβρη του 2007, που άρχισε να ισχύει ο κανονισμός 780/2006, απαγορευόταν από την κοινοτική νομοθεσία η χρήση ως προσθετικών των Νιτρωδών και Νιτρικών. Την πιστοποίηση αυτή καθώς και τα πρότυπα που είχε βγάλει η ΔΗΩ όφειλε να τα στείλει στον ΟΠΕΓΕΠ, τόσο βάσει της ΚΥΑ που είχε βγει επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ, όσο και βάσει της ισχύουσας ΚΥΑ. Ούτε αυτές οι πιστοποιήσεις και τα πρότυπα στάλθηκαν (ούτε και ζητήθηκαν από τον ΟΠΕΓΕΠ), ούτε κανένα άλλο πρότυπο και πιστοποίηση. Ρωτήσαμε υπηρεσιακό παράγοντα του ΟΠΕΓΕΠ, γιατί δεν ζήτησαν τις πιστοποιήσεις και τα πρότυπα των Ιδιωτικών Πιστοποιητικών Οργανισμών και μας απάντησε ότι θα απαιτούνταν μεγάλος χώρος στα γραφεία για να βάλουν τις πιστοποιήσεις και τα πρότυπα και γι’ αυτό δεν το έκαναν! Τέτοια ηλίθια και συνάμα προκλητική απάντηση δεν την περιμέναμε. Μέχρι το τέλος του Νοέμβρη του 2003 ο ΟΠΕΓΕΠ δεν είχε ελέγξει ποτέ τη ΔΗΩ, η οποία δήλωνε προκλητικά ότι αρνείται οποιοδήποτε έλεγχο από τον ΟΠΕΓΕΠ. Ακόμη, ο πρώην υπουργός Γεωργίας δεν τόλμησε να βάλει λουκέτο στη ΔΗΩ που πιστοποίησε τα αλλαντικά των συγκεκριμένων εταιριών ως βιολογικά.
Το ΔΣ του ΟΠΕΓΕΠ συγκρότησε ομάδα εργασίας για να αποφανθεί για τη χρήση του νιτρώδους νατρίου (Ε 250), του νιτρικού καλίου (Ε252) και των πολυφωσφορικών αλάτων (Ε450 και Ε 452). Μετά από πολλές συζητήσεις και συνεδριάσεις της ομάδας εργασίας, η πλειοψηφία της τάχθηκε κατά της χρήσης τους. Παραθέτουμε τα βασικά αποσπάσματα του σκεπτικού της πρότασης της πλειοψηφίας:
«1. Το πλαίσιο που θέτει η κοινοτική νομοθεσία για την παραγωγή προϊόντων βιολογικής γεωργίας θεσπίζει την γενική αρχή απαγόρευσης χρήσης χημικών προσθέτων (νιτρικών, νιτρωδών, φωσφορικών κλπ) κατά την παραγωγική διαδικασία. Η υιοθέτηση της χρήσης των προσθέτων αυτών κατά την παρασκευή οποιωνδήποτε προϊόντων έρχεται ως εκ τούτου σε αντίθεση με τον ορισμό και την φιλοσοφία της βιολογικής γεωργίας.
2. Οι διεθνείς οργανισμοί όπως ο Codex Alimentarius και η IFOAM αρνήθηκαν να συμπεριλάβουν στη λίστα προσθέτων τη χρήση νιτρωδών και νιτρικών για την παραγωγή βιολογικών προϊόντων.
4. Είναι δυνατή η παραγωγή μεταποιημένων ζωικών προϊόντων βιολογικής γεωργίας με βάση το κρέας χωρίς τη χρήση των προσθέτων αυτών. Τα προϊόντα αυτά θα έχουν χαρακτηριστικά σαφώς διαφορετικά από τα συμβατικά ως προς το χρώμα, το χρόνο διατηρησημότητας, ή συνθήκες συντήρησης, γεγονός που μπορεί να αποτελέσει πλεονέκτημα στην στρατηγική προώθησης προς την αγορά.
5. Η κατανάλωση των ανωτέρω προσθέτων μέσω των προϊόντων με βάση το κρέας, υπό ορισμένες προϋποθέσεις είναι δυνατόν να προκαλέσει προβλήματα στη δημόσια υγεία μέσα από την παραγωγή νιτροζαμινών οι οποίες είναι γονιδιοτοξικές καρκινογόνες ενώσεις…
6. Οσον αφορά τη χρήση των πολυφωσφορικών αλάτων Ε450 και Ε452 τα μέλη της επιτροπής… τάχθηκαν κατά της χρήσης τους στην παρασκευή μεταποιημένων ζωικών προϊόντων βιολογικής γεωργίας με βάση το κρέας λόγω του ότι τα πρόσθετα αυτά δεν περιλαμβάνονται στον πίνακα πρότασης της επιτροπής της ΕΕ αλλά και λόγω του ότι κατά κανόνα χρησιμοποιούνται για την παρασκευή συμβατικών προϊόντων με χαμηλή ποιότητα πρώτης ύλης και ως εκ τούτου δεν είναι τεχνολογικά αναγκαία για την παραγωγή υψηλής ποιότητας προϊόντων, όπως είναι τα βιολογικά προϊόντα».
Αυτές τις θέσεις το ΔΣ του ΟΠΕΓΕΠ τις έβαλε στη μπάντα και δεν πήρε κανένα μέτρο ούτε σε βάρος της ΔΗΩ ούτε των δύο εταιριών. Οι εταιρίες συνεχίζουν να παράγουν και να πουλούν αυτά τα προϊόντα σαν να μην συμβαίνει τίποτα.
Στις 26 Μάη του 2006 εγκρίθηκε ο κανονισμός 780, που άρχισε να εφαρμόζεται από την 1η Δεκέμβρη, με τον οποίο επιτράπηκε μόνο η χρήση των προσθέτων του νιτρώδους νατρίου (Ε250) και του νιτρικού καλίου (Ε252). Ομως, σύμφωνα μ’ αυτό τον κανονισμό, αν η αρμόδια αρχή πειθόταν ότι υπάρχει εναλλακτική μέθοδος παραγωγής, τότε δεν θα επιτρέπονταν η χρήση των Ε250 και Ε252. Η πλειοψηφία της ομάδας εργασίας, όπως προαναφέραμε, υπέδειξε εναλλακτικό τρόπο παραγωγής βιολογικών αλλαντικών, χωρίς τη χρήση των Ε250 και Ε252. Ομως, η αρμόδια αρχή, η Διεύθυνση Βιολογικής Γεωργίας, δε θέλησε να εφαρμόσει αυτή τη διάταξη του κανονισμού, μολονότι μπορούσε να το κάνει και μολονότι η πλειοψηφία της ομάδας εργασίας υποδείκνυε την ύπαρξη εναλλακτικής μεθόδου παραγωγής χωρίς τη χρήση των δύο Ε.
Σύμφωνα με το άρθρο 14 του κανονισμού 2082/91, υπάρχει μια επιτροπή η οποία συμβουλεύει την Κομισιόν όταν πρόκειται να γίνουν αλλαγές στα παραρτήματα του κανονισμού. Για να γίνουν οι όποιες αλλαγές πρέπει στην επιτροπή να συγκεντρωθεί η απαραίτητη πλειοψηφία. Στην επιτροπή αυτή παίρνει μέρος ένας υπάλληλος της Διεύθυνσης Βιολογικής Γεωργίας. Από το κλίμα που επικρατεί στη Διεύθυνση αυτή δεν υπήρχε περίπτωση να δοθεί σοβαρή μάχη για να μην περάσει η διάταξη για τη χρήση των δύο Ε. Ούτε υπάρχει περίπτωση να εφαρμοστεί η διάταξη για εναλλακτική παραγωγή χωρίς τη χρήση των δύο Ε. Ζητήσαμε από υπηρεσιακό παράγοντα να μας εξηγήσει για ποιο λόγο δεν έκαναν χρήση αυτής της διάταξης και μας απάντησε ότι δεν υπάρχει εναλλακτικός τρόπος παραγωγής, σύμφωνα με ένα καθηγητή στον οποίο προσέφυγαν για να τους εκφράσει την επιστημονική του γνώμη.
Και οι δύο εταιρίες που παράγουν τα λεγόμενα βιολογικά αλλαντικά χρησιμοποιούν τα φωσφορικά άλατα, των οποίων τη χρήση απαγορεύει ο κανονισμός 780/2006, χωρίς όμως και να αναφέρουν τα Ε. Ας σημειωθεί ότι στα συμβατικά αλλαντικά απαγορεύεται η χρήση όλων των φωσφορικών, εκτός από ένα! Αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, ότι τα αλλαντικά αυτά είναι χειρότερης ποιότητας ακόμα και από τα συμβατικά. Επισημάναμε σε υπηρεσιακό παράγοντα την ύπαρξη των φωσφορικών αλάτων στα αλλαντικά της ΝΙΚΑΣ και της CRETAFARM και αντί να μας απαντήσει ότι θα το ψάξουν και θα δουν τι θα κάνουν, είχε έτοιμη την απάντηση: μόλις εξαντληθούν οι παρτίδες που παρήχθησαν πριν την 1η Δεκέμβρη, θα σταματήσει η χρήση τους! Ηταν μια απάντηση εκ του προχείρου με την οποία ήθελε να δικαιολογήσει τη μόνιμη απραξία των ελεγκτικών μηχανισμών.
Σύμφωνα με την ΚΥΑ 245090/2006, προβλέπεται η συγκρότηση δύο Επιτροπών Παρατυπιών και Παραβάσεων (πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας). Αυτές οι επιτροπές συγκροτήθηκαν τον Ιούνη του 2006 και συνέβη το περίεργο η κ. Ε. Σκαρέτζου-Χρόνη να είναι αναπληρωτής πρόεδρος και στις δύο επιτροπές, όταν αυτές πρέπει να είναι ανεξάρτητες η μία από την άλλη. Δεν είναι, λοιπόν, οι επιτροπές αυτές ευάλωτες, όπως και οι αποφάσεις τους; Μήπως σκόπιμα έγινε αυτή η συγκρότηση για να προσβάλλονται όλες οι μη αρεστές αποφάσεις;
Γεράσιμος Λιόντος
