Οταν μιλάει η τρόικα έχει δίκιο, γι’ αυτό και οι εντολές της πρέπει να εφαρμόζονται, γιατί είναι για το καλό σας. Αυτό είναι, σε ελεύθερη μετάφραση, το μήνυμα που εξέπεμψε δημοσίως ο Ζοζέ-Μανουέλ Μπαρόζο, καρφώνοντας κατάστηθα τον παρακαθήμενο «φίλο του» Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος πήγε ως ικέτης στις Βρυξέλλες, αναζητώντας κάποιες προπαγανδιστικά αξιοποιήσιμες δηλώσεις από τις δευτεράντζες της Ευρωένωσης, τον Μπαρόζο, τον Ρομπάι, τον Σουλτς και τον Αλμούνια, και γύρισε κυριολεκτικά με άδεια χέρια.
Το προπαγανδιστικό επιτελείο του Μαξίμου διέρρεε (και τα παπαγαλάκια αναπαρήγαγαν), ότι ο Σαμαράς θα πάει στις Βρυξέλλες και θα θέσει πολιτικό ζήτημα: στηρίξτε μας, μαζεύοντας την τρόικα, γιατί η συγκυβέρνηση κρέμεται από μια κλωστή. Προφανώς, κάποιες δηλώσεις σε μια τέτοια κατεύθυνση περίμενε, γιατί το τι θα γίνει δε θα τ’ αποφασίσουν οι υπάλληλοι, ο Μπαρόζο, ο Ρομπάι, ο Αλμούνια, αλλά οι ηγέτες των ιμπεριαλιστικών χωρών, με πρώτους τη Μέρκελ και τον Ολάντ. Ως λομπίστας πήγε ο Σαμαράς στις Βρυξέλλες, αναζητώντας κάποια δήλωση από τους μεγαλοϋπάλληλους, και όχι ως πρωθυπουργός ανεξάρτητης χώρας, που συνομιλεί ισότιμα με τους ομολόγους του.
Ο Μπαρόζο, όμως, που ολοκληρώνει τη δεύτερη θητεία του στην Κομισιόν, θέλει να πάρει άλλο πόστο από τη Μέρκελ (στην Πορτογαλία δεν υπάρχει πλέον πολιτική καριέρα γι’ αυτόν), γι’ αυτό και έφτυσε μεγαλοπρεπέστατα τον Σαμαρά. Ο άνθρωπος που έχει καταγραφεί στην ευρωπαϊκή πολιτική ιστορία ως «ο καφετζής των Αζορών» (ως πρωθυπουργός της Πορτογαλίας φιλοξένησε τους Μπους-Μπλερ που συναποφάσισαν την εισβολή στο Ιράκ) έχει την πολιτική εμπειρία για να διαλέγει συμμάχους. Χωρίς να έχει την έγκριση από τα «μεγάλα αφεντικά», δεν υπήρχε περίπτωση να κάνει ούτε ένα φραστικό δωράκι στον «αγαπητό φίλο του», όπως τον αποκαλούσε.
Από την εκτενή εισαγωγική δήλωσή του κιόλας ο Μπαρόζο, αφού είπε τα καθιερωμένα για τις θυσίες που έχει κάνει ο ελληνικός λαός και για την πρόοδο που έχει συντελεστεί, φρόντισε να χτυπήσει το καμπανάκι: «Αλλά είναι απαραίτητη περαιτέρω δουλειά για να σταθεροποιηθούν αυτές οι επιτυχίες. Η οικονομική κατάσταση είναι ακόμη εύθραστη και δεν είναι η ώρα να τραβήξουμε τα χέρια μας από τον τροχό, αλλά να σηκώσουμε τα μανίκια μας. Η δημοσιονομική σταθεροποίηση είναι φυσικά απαραίτητη. Η πλήρης εφαρμογή του προγράμματος είναι ουσιώδης αυτή τη στιγμή για να υποστηρίξει την επιστροφή της εμπιστοσύνης και προς χάριν της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας».
Ο Σαμαράς, στη δική του σύντομη δήλωση είπε τις καθιερωμένες παπάρες, χωρίς να υπαινιχτεί έστω το «όχι νέα μέτρα», που διατυμπάνιζε τις προηγούμενες μέρες η κυβερνητική προπαγάνδα. Προφανώς, είχε προειδοποιηθεί από τον Μπαρόζο να μην δοκιμάσει να κάνει κάτι τέτοιο ενώπιόν του (το περιεχόμενο των δηλώσεων συμφωνείται πάντοτε εκ των προτέρων).
Το θέμα, όμως, το σκάλισαν οι δημοσιογράφοι που δεν μάσησαν τα λόγια τους. Η πρώτη κιόλας ερώτηση προς τον Μπαρόζο ζητούσε να απαντήσει αν η Ελλάδα είναι υποχρεωμένη να πάρει πρόσθετα μέτρα, όπως περαιτέρω περικοπές μισθών και αύξηση φόρων. Ο ίδιος δημοσιογράφος ρώτησε και αν η Ελλάδα χρειάζεται ένα νέο πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας και αν αυτό σημαίνει περαιτέρω επιτροπεία και ένα νέο Μνημόνιο.
Ο Μπαρόζο καταρχάς «ντριπλάρισε» το θέμα, απαντώντας ότι περιμένουν από την τρόικα να κάνει τον έλεγχό της και να τους δώσει την πλήρη εικόνα. Δεν μπορώ σ’ αυτό το στάδιο να εικάσω ποια θα είναι τα επόμενα βήματα, είπε, αφήνοντας ανοιχτό το θέμα. Συμπλήρωσε, ακόμη, ότι δεν είναι μυστικό πως πρέπει να κοιτάξουμε πάλι τις ανάγκες χρηματοδότησης της Ελλάδας και όλα τα πιθανά κενά. Θα ξαναγυρίσουμε σ’ αυτό όταν οι ειδικοί (η τρόικα) θα έχουν κάνει την οικονομική τους ανάλυση, κατέληξε.
Δεν έμεινε, όμως, μόνο σ’ αυτό, αλλά περιέβαλε την τρόικα με απόλυτη εμπιστοσύνη, αναγορεύοντάς την στον μοναδικό κριτή και κάνοντας σκόνη την κυβερνητική προπαγάνδα περί «πολιτικής λύσης» που τάχα θα ζητούσε ο Σαμαράς. Είπε: «Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό για τους έλληνες πολίτες να καταλάβουν πως, όταν η τρόικα πηγαίνει εκεί –ακόμη και όταν μερικές φορές πηγαίνει με νέα που δεν είναι τόσο ευχάριστα– είναι εκεί για να υποστηρίξει την Ελλάδα. Το θέμα δεν είναι να γίνουμε περισσότερο ή λιγότερο ευγενικοί. Το θέμα είναι να σχεδιάσουμε μαζί με τις ελληνικές αρχές και, φυσικά, μετά να έχουμε την υποστήριξη των ευρωπαϊκών χωρών, ένα πρόγραμμα που είναι αξιόπιστο. […] Είναι άσκοπο και θα ήταν στην πράξη αντιπαραγωγικό, εάν τώρα οι ειδικοί της τρόικας πηγαίνοντας στην Αθήνα πουν "ΟΚ, τώρα όλα είναι ΟΚ, τίποτ’ άλλο δεν χρειάζεται". Οχι, γιατί ακόμα κι αν έλεγαν κάτι τέτοιο, αν δεν έλυναν το πρόβλημα της εμπιστοσύνης, η Ελλάδα θα πρέπει να πληρώσει ψηλότερο τίμημα».
Ο Σαμαράς, που πήρε αμέσως το λόγο, όχι μόνο δεν υπαινίχτηκε κάτι διαφορετικό, αλλά με τις πρώτες κιόλας λέξεις του έδειξε απόλυτη υποταγή: «Λοιπόν, θέλω να συμφωνήσω πάρα πολύ με τον πρόεδρο»! Στο τέλος, αφού είπε ότι τον ακριβή αριθμό του δημοσιονομικού κενού θα τον συμφωνήσουν με την τρόικα, ψέλλισε ότι «αυτό που πρέπει να κάνουμε δεν είναι πρόσθετα μέτρα λιτότητας, αλλά δομικές μεταρρυθμίσεις με θετική δημοσιονομική επίπτωση».
Η επόμενη ερώτηση ήρθε στο καπάκι και ήταν σαφής και «κλειστή», απευθυνόμενη καταρχάς προς τον Σαμαρά: Είναι η αίσθησή σας ότι δεν υπάρχει κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό έδαφος για πρόσθετες περικοπές επιπλέον αυτών που έχουν συμφωνηθεί, καθώς θα καταρτίζετε τον προϋπολογισμό του 2014 τον Οκτώβρη; Το συζητήσατε αυτό με τον πρόεδρο Μπαρόζο; Εννοώ για πρόσθετα δημοσιονομικά μέτρα γι’ αυτή την περίοδο και το νέο έτος, πέραν των ήδη συμφωνηθέντων; Και προς τον Μπαρόζο: Βλέπετε να υπάρχει βούληση από την Κομισιόν και ευρύτερα από τους εταίρους της Ευρωζώνης να διευκολύνουν λίγο τα πράγματα στην Ελλάδα, δίνοντάς της μια καλή λειτουργία στο δημοσιονομικό μέτωπο και εστιάζοντας, αντί γι’ αυτό, στις δομικές μεταρρυθμίσεις; Θα προετοιμαζόσασταν, επομένως, να χαλαρώσετε λίγο τα δημοσιονομικά μέτρα και να εξασφαλίσετε ότι θα δοθεί μεγαλύτερη προσοχή ωθώντας προς μερικές δομικές μεταρρυθμίσεις;
Ζεματισμένος ο Σαμαράς, αρνήθηκε να απαντήσει: «Δεν θέλω να προσθέσω τίποτα περισσότερο στα όσα είπα προηγουμένως απαντώντας στην ερώτησή σας»! Μόλις η ερώτηση έγινε «κλειστή», έπαθε αφωνία. Ο Μπαρόζο, όμως, άρχισε μια μακρόσυρτη απάντηση, στην οποία υπερασπίστηκε την ευρωπαϊκή πολιτική στις χώρες που εφαρμόζονται προγράμματα, ισχυριζόμενος ότι αυτή… δεν είναι πολιτική λιτότητας! «Είναι καρικατούρα να παρουσιάζετε τις πολιτικές της ΕΕ ως επικεντρωμένες μόνο στη δημοσιονομική σταθεροποίηση. Είναι επίσης επικεντρωμένες στις δομικές μεταρρυθμίσεις και στις επενδύσεις», είπε. Στη συνέχεια δικαιολόγησε τον εμπροσθοβαρή χαρακτήρα αυτών των προγραμμάτων ως μονόδρομο και πέταξε τη μεγάλη ατάκα: «Αυτό είναι που μερικές φορές ονομάζεται λιτότητα. Εγώ το ονομάζω αποτελεσματικότητα, όπως επίσης και κοινωνικό μέτρο»!
Παραθέσαμε μεγάλα αποσπάσματα από τις δηλώσεις Μπαρόζο-Σαμαρά, επειδή στην Ελλάδα υπήρξαν μόνο ανταποκρίσεις, κομμένες και ραμμένες κυρίως στα μέτρα της κυβερνητικής προπαγάνδας, ενώ επισήμως τα κείμενα δημοσιεύτηκαν στην ιστοσελίδα του πρωθυπουργού μόνο στα Αγγλικά. Φαίνεται καθαρά πως η γραφειοκρατία των Βρυξελλών αναγορεύει την τρόικα σε μέγα ιεροεξεταστή, μπροστά στον οποίο ο Σαμαράς και οι υπουργοί του πρέπει να στέκονται σούζα. Ο Σαμαράς πήγε για μαλλί και βγήκε κουρεμένος, αφού ο Μπαρόζο όχι μόνο δεν του έκανε μια δήλωση που να μπορεί να την εκμεταλλευτεί προπαγανδιστικά, αλλά αντίθετα φλυάρισε ακατάσχετα υπερασπιζόμενος και την πολιτική της σκληρής λιτότητας και το ρόλο της τρόικας.
Και ο Σαμαράς έσκυψε το κεφάλι και συμφώνησε με τον Μπαρόζο, ξεχνώντας αυτά που λέει στην Ελλάδα. Οτι δηλαδή «η συνταγή ήταν λάθος» και τα λάθη της υποτίθεται ότι διορθώθηκαν με το δεύτερο Μνημόνιο, επομένως αυτός είχε δίκιο που δεν ψήφισε το πρώτο Μνημόνιο. Αυτά, όμως, είναι μόνο για εσωτερική κατανάλωση στην Ελλάδα, όχι για τις Βρυξέλλες, όπου ό,τι πεις κάνει αμέσως το γύρο του κόσμου και μπορεί να εξοργίσει τη Μέρκελ και τον Σόιμπλε.
Επιστρέφοντας στην Αθήνα, πάντως, ο Σαμαράς δεν είχε κανένα πρόβλημα να ξαναρχίσει τα «όχι νέα μέτρα», παρέα με τον Βενιζέλο και τον Στουρνάρα. Θα υπάρξουν, όμως, νέα μέτρα, μετά την επιθεώρηση της τρόικας ή όχι; Το ερώτημα δεν έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί τα ήδη αποφασισμένα μέτρα αρκούν για να γίνει χειρότερος ο εφιάλτης. Οι διαθεσιμότητες-απολύσεις, η αύξηση στην τιμή των εισιτηρίων, ο ενιαίος φόρος στα ακίνητα, ακόμη και στα κατσικοχώραφα, οι νέες ανατροπές στο ασφαλιστικό, είναι μόνο μερικά από τα νέα μέτρα που θα παρουσιαστούν σαν παλιά, επειδή έχουν ήδη αποφασιστεί. Και οι «δομικές μεταρρυθμίσεις με θετική δημοσιονομική επίπτωση», για τις οποίες μίλησε ο Σαμαράς, θα είναι χάδι για τον ελληνικό λαό; Ας μην κάνουμε παιχνίδια με τις λέξεις, λοιπόν. Η βαρβαρότητα θα κρατήσει πολλά χρόνια ακόμα, το ίδιο και η σκληρή επιτροπεία των Μνημονίων.
