Πάνω από μισό τρισ. ευρώ (για την ακρίβεια 529,5 δισ.) μοίρασε την περασμένη Τετάρτη η ΕΚΤ σε 800 ευρωπαϊκές τράπεζες, με τη μορφή τριετών δανείων με προνομιακό επιτόκιο 1%. Μαζί με τα ανάλογα δάνεια, ύψους 489 δισ. ευρώ, που μοίρασε στις 21 του περασμένου Δεκέμβρη σε 523 τράπεζες, το συνολικό ποσό ξεπέρασε το 1 τρισ. ευρώ. Ποσό σχεδόν πέντε φορές μεγαλύτερο απ’ αυτό που θα πάρει το ελληνικό κράτος με τα δύο πακέτα «στήριξης» και με επιτόκιο τέσσερις φορές μικρότερο.
Ο πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι, μετά το πρώτο πακέτο προς τις τράπεζες, είχε «συστήσει» με δηλώσεις του στις τράπεζες να διοχετεύσουν τα κεφάλαια που πήραν μ’ αυτά τα χαμηλότοκα δάνεια σε πιστώσεις προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, ώστε να τονωθεί η ανάπτυξη των ευρωπαϊκών οικονομιών. Τρίχες κατσαρές, μετά συγχωρήσεως. Η «σύσταση» Ντράγκι έχει τόση αξία όση είχαν και οι «δεσμεύ-σεις» των Παπανδρέου-Παπακωνσταντίνου, ότι τα αλλεπάλληλα πακέτα κρατικών εγγυήσεων που έδιναν στις ελληνικές τράπεζες, για να τα ενεχειριάζουν στην ΕΚΤ και να δανείζονται με χαμηλό επιτόκιο, δίνονταν υπό τον όρο ότι τα κεφάλαια που θα δανείζονται θα διοχετεύονται στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.
Τι έγινε με τις ελληνικές τράπεζες το γνωρίζουμε ήδη. Τι θα γίνει με τις ευρωπαϊκές μπορούμε να το αντιληφθού-με, αν δούμε την προς τα κάτω αναθεώρηση της πρόβλεψης της Κομισιόν για το ΑΕΠ της ΕΕ (βλέπε στην κορυφή της σελίδας). Οταν η πρόβλεψη λέει πως το ΑΕΠ θα παραμείνει στάσιμο σε επίπεδο ΕΕ, ενώ θα πέσει σε επίπεδο Ευρωζώνης, δεν χρειαζόμαστε άλλο μάρτυρα για να καταλάβουμε ότι ο πακτωλός του ενός τρισ. που πήραν οι τράπεζες από την ΕΚΤ δεν πρόκειται να πέσει στη λεγόμενη πραγματική οικονομία.
Πού θα πάνε τότε τόσα κεφάλαια; Θα κερδοσκοπήσουν με τα κρατικά χρέη. Εκεί υπάρχουν τα ψηλά επιτόκια και οι σίγουρες αποδόσεις. Μ’ άλλα λόγια, η ΕΚΤ δανείζει με προκλητικά ευνοϊκούς όρους τις τράπεζες, για να μπορέσουν αυτές να δανείσουν τα κράτη, με επιτόκιο από ψηλότερο έως τοκογλυφικό αποκομίζοντας υπερκέρδη. Και γιατί δεν δανείζει απευθείας η ΕΚΤ τα κράτη; Γιατί η ΕΚΤ (όπως και τα κράτη) δουλεύουν για τα συμφέροντα των τραπεζιτών. Γι’ αυτό και βλέπουμε το φαινομενικά παράδοξο, η ΕΚΤ να δανείζει με ευνοϊκούς όρους τράπεζες και όχι κράτη.
Ενας τόσο ευρύς δανεισμός συνιστά πρόκληση, αν αναλογιστούμε ότι λίγες μέρες πριν το δεύτερο πακέτο προς τις τράπεζες, ο Ντράγκι εμφανίστηκε να διακηρύσσει το τέλος του «ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου», σε συνέντευξή του στη Wall Street Journal. Ηταν τόσο προκλητικές οι δηλώσεις του που ενοχλήθηκαν ακόμα και συντηρητικά οικονομικά έντυπα. «Υπό το φως τέτοιων δηλώσεων, πως περιμένει να εκτονώσει την αυξανόμενη και έντονη κριτική για τα μέτρα που θυσιάζουν τον πληθυσμό προκειμένου να σώσουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα;» έγραψε η γαλλική La Tribune. Αν αναλογιστεί κανείς τι αντιλαϊκά μέτρα πάρθηκαν στην Ελλάδα ακριβώς την ίδια περίοδο, μπορεί να καταλάβει πως δεν έχουμε να κάνουμε με κάποιες «νεοφιλελεύθερες δογματικές εμμονές», όπως αρκετοί αρέσκονται να υποστηρίζουν, αλλά με μια ενιαία στρατηγική του κεφάλαιου, την οποία ορισμένοι όπως ο Ντράγκι εξωτερικεύουν με απόλυτο κυνισμό.
«Ο τραπεζίτης της Ευρώπης μιλά με σκληρά λόγια», ήταν ο αποκαλυπτικός τίτλος με τον οποίο η WSJ παρουσίασε τις δηλώσεις Ντράγκι. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ δήλωσε ότι το κοινωνικό μοντέλο της Ευρώπης «έχει ήδη φύγει», φέρνοντας σαν παράδειγμα την ανεργία των νέων στην Ισπανία που έχει ξεπεράσει το 50% και καλώντας σε μεταρρυθμίσεις για τη δημιουργία θέσεων εργασίας για τους νέους. «Γνωρίζετε ότι υπήρχε μία εποχή, όπου ο οικονομολόγος Ρούντι Ντόρνμπους συνήθιζε να λέει ότι οι Ευρωπαίοι είναι τόσο πλούσιοι, ώστε μπορούν να αντέχουν να πληρώνουν οποιονδήποτε για να μην εργάζεται. Αυτό πέρασε», πρόσθεσε ο τραπεζίτης, σημειώνοντας ότι μόνο τα συνεχή οικονομικά σοκ θα αναγκάσουν τα κράτη να προχωρήσουν σε διαρθρωτικές αλλαγές στις αγορές εργασίας τους και σε άλλες πτυχές των οικονομιών τους. «Δεν υπάρχει εφικτή εναλλακτική σχέση μεταξύ των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και των δημοσιονομικών μέτρων λιτότητας», κατέληξε ο Ντράγκι, προσθέτοντας ότι «η υποχώρηση από τους δημοσιονομικούς στόχους θα προκαλέσει μια άμεση αντίδραση από την αγορά, ωθώντας τα σπρεντς των επιτοκίων υψηλότερα». Η «αγορά» είναι αυτή που ο ίδιος της προσέφερε 1 τρισ. ευρώ για να κάνει τα κερδοσκοπικά της παιχνίδια.
Δηλώσεις όπως αυτές του Ντράγκι διαλύουν και τα τελευταία νέφη αμφιβολίας σχετικά με τις προοπτικές των ευρωπαϊκών καπιταλιστικών κρατών και τις δυνατότητες εναλλακτικών πολιτικών στο πλαίσιο του καπιταλισμού. Τέτοιες δυνατότητες υπάρχουν μόνο στα μυαλά κάποιων ρεφορμιστών πολιτικών απατεώνων, που έχουν αναλάβει εργολαβικά το έργο του κυματοθραύστη της επαναστατικής οργάνωσης των εργατών.
