«Πώς μπορεί να χαρακτηριστεί ένας πρωθυπουργός που το μεσημέρι παραιτείται και το βράδυ ξεπαραιτείται; Τελειωμένος. Αυτός είναι –και επισήμως– από την περασμένη Τετάρτη ο Γ. Παπανδρέου (…) Ο Γιωργάκης θα μείνει στην ιστορία του ελληνικού κοινοβουλευτισμού ως ο πρωθυπουργός-διάλειμμα, ως ο λιγότερο μακρόβιος πρωθυπουργός της μεταπολίτευσης. Σπάει ακόμη και το ρεκόρ του Μητσοτάκη, που έμεινε στην εξουσία τρία χρόνια. Και βέβαια, έσπασε ήδη και άλλο ένα ρεκόρ, όντας ο πρώτος πρωθυπουργός στην ιστορία του ελληνικού κοινοβουλευτισμού που δηλώνει ότι παραδίδει την πρωθυπουργία, χωρίς να έχει απωλέσει τη δεδηλωμένη». Αυτά γράφαμε στο φύλλο μας της 18ης Ιούνη, απ’ αφορμή την παραίτηση και… ξεπαραίτηση Παπανδρέου σε διάστημα λίγων ωρών.
Δεν μπορούσαμε, βέβαια, να προβλέψουμε τον ακριβή τρόπο με τον οποίο ο Παπανδρέου θα έπαιρνε δρόμο, όμως πέσαμε απολύτως μέσα σε δυο εκτιμήσεις. Ο Παπανδρέου είναι τελικά ο πρωθυπουργός-διάλειμμα (μόλις που καβατζάρισε τα δυο χρόνια), ενώ η αποχώρησή του από την προεδρία γίνεται με τον πιο άθλιο και ονειδιστικό για τον ίδιο τρόπο. Αναγκάστηκε να παραιτηθεί τη στιγμή που επεχείρησε τη «μεγάλη πρωτοβουλία». Ετσι τουλάχιστον πίστευε ο ίδιος και οι στενοί του συνεργάτες, μαζί με κάποια γκεσέμια του Παπανδρεϊσμού, όπως οι Πετσάλνικος, Ρέππας, Καστανίδης, Παπουτσής (τρομάρα τους ολωνών). Ολοι μαζί κατασκεύασαν το σκάφος «Δημοψήφισμα», επιβιβάστηκαν σ’ αυτό μαζί και με τον Βενιζέλο, που παραμένει γατζωμένος στον Παπανδρέου για να πάρει το δαχτυλίδι του διαδόχου (άσχετα αν αυτό, πλέον, είναι μουντζουρωμένο) και ναυάγησαν μέσα στο λιμάνι, πριν καν προλάβουν ν’ αποπλεύσουν.
Πρέπει, πάντως, ν’ αναγνωρίσουμε στον Γιωργάκη συνέπεια ως προς μια διακήρυξή του. «Είμαστε αντιεξουσιαστές στην εξουσία», έλεγε και το ‘κανε πράξη, μπαχαλοποιώντας την κυβέρνηση, το ΠΑΣΟΚ και το πολιτικό σύστημα, λίγο πριν πάρει τον πούλο. Εδωσε πολιτική υπόσταση ακόμα και στη Μπάρμπι της ΚΟ του ΠΑΣΟΚ, την Καϊλή. Εκανε κομματάρχη ακόμα και τον Κουρουμπλή, τον άλλοτε διαγραμμένο από το ΠΑΣΟΚ επειδή συνυπέγραψε τη (ν)τροπολογία Πάχτα για το σκάνδαλο του Πόρτο Καρράς. Εφτασε στο σημείο να πάρει και μια πρωτιά ακόμη: είναι ο πρώτος πρωθυπουργός που ουσιαστικά παραιτήθηκε ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη κοινοβουλευτική διαδικασία για παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. Μια διαδικασία που ζήτησε να ολοκληρωθεί, την ίδια στιγμή που ανακοίνωνε ότι η κυβέρνησή του θα παραιτηθεί και θα πάει σε συμμαχική κυβέρνηση με άλλα κόμματα! Να τα λέει αυτά, υποστηριζόμενος από τον Βενιζέλο, ν’ ακούει τη Βάσω Παπανδρέου, σε μια ακόμα ηγετική εμφάνιση ως δημογερόντισσα του ΠΑΣΟΚ, να του λέει ότι είναι εκτός τόπου και χρόνου, ν’ ακούει βουλευτές του να του λένε ότι δεν θα δώσουν ψήφο εμπιστοσύνης και να τους α-κούει με το γνωστό ύφος του παχύδερμου που δεν καταλαβαίνει τίποτα, χωρίς ν’ αντιδρά.
Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές τα πράγματα δεν έχουν κατασταλάξει. Ο Παπανδρέου, με τη στήριξη και του Βενιζέλου, προσπαθεί να στριμώξει τον Σαμαρά και να τον βάλει σε μια διαδικασία συγκυβέρνησης, ενώ το μισό υπουργικό συμβούλιο τους είχε αναγκάσει προηγούμενα ν’ αποφασίσουν ότι η κυβέρνηση θα παραιτηθεί υπέρ μιας κυβέρνησης «εθνικής ευθύνης» (πράγμα που ο Παπανδρέου «ξέχασε» ν’ αναφέρει στη συνεδρίαση της ΚΟ του ΠΑΣΟΚ και του το υπενθύμισε η Διαμαντοπούλου). Ο Σαμαράς δεν τσίμπησε το δόλωμα. Σε μια σκληρή ομιλία του στη Βουλή, ξεκαθάρισε ότι ο ίδιος δεν ζητά συγκυβέρνηση, αλλά εκλογές. Οτι δέχεται να στηρίξει μια βραχύβια (για έξι εβδομάδες μίλησε) κυβέρνηση, η οποία θα υπογράψει τη νέα δανειακή σύμβαση και μετά θα πάει αμέσως σε εκλογές. Στο τέλος, πήρε τους βουλευτές του και έφυγε από τη Βουλή. Ετσι, όλα ή-ταν στον αέρα και την Παρασκευή το πρωί αναμενόταν νέα επεισόδια στο σίριαλ «αναζητείται λύση από την πολιτική κρίση». Πώς, όμως, φτάσαμε ως εδώ, ως το τέλος του Παπανδρέου και της κυβέρνησής του;
Εκβιασμός-μπούμερανγκ
Τα γεγονότα της 28ης Οκτώβρη υπήρξαν ο καταλύτης. Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Παπανδρέου και Βενιζέλος συνειδητοποίησαν ότι δεν μπορούν πλέον να κυβερνήσουν. Οτι δεν μπορούν να ποντάρουν στην κοινοβουλευτική τους ομάδα, τα μέλη της οποίας ούτε στις παρελάσεις δεν μπορούν να παρίστανται πλέον. Κάτι έπρεπε να κάνουν.
Το δημοψήφισμα ήταν υποτίθεται το κόλπο γκρόσο, η μεγάλη ζαριά, που θα στρίμωχνε τον Σαμαρά και μέσω του εκβιασμού του λαού θα έδινε ανάσα ζωής στην κυβέρνηση. Εμφάνιζαν το δημοψήφισμα ως δήθεν προσφυγή στο λαό, χωρίς όμως να δίνουν καμιά ακριβή περιγραφή του. Στην προσπάθειά τους να καταδημαγωγήσουν τον ελληνικό λαό, έλεγαν ότι από το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος θα κριθεί αν θα υπογραφεί ή όχι η νέα αποικιοκρατική δανειακή σύμβαση. «Ο έλληνας πολίτης μπορεί να πει όχι ανέτως, αλλά εν γνώσει των συνεπειών κάθε απάντησης», έλεγε εκβιάζοντας ωμά και απροκάλυπτα τον ελληνικό λαό ο Βενιζέλος.
Στην πραγματικότητα, είχαν την πρόθεση να υπογράψει τη σύμβαση ο υπουργός Οικονομικών, βάσει της γενικής εξουσιοδότησης που έχει, και μετά το δημοψήφισμα να έχει έναν τυπικό χαρακτήρα, κατόπιν εορτής. Γι’ αυτό και μιλούσαν για δημοψήφισμα το Γενάρη, ενώ η δανειακή σύμβαση πρέπει να υπογραφεί το Δεκέμβρη. Είναι απορίας άξιο ότι το σύνολο του αστικού Τύπου, αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, που αντέδρασαν στον εκβιασμό του δημοψηφίσματος και ζήτησαν εκλογές, «ξέχασαν» το γεγονός ότι με νομική διάταξη, που πραξικοπηματικά πέρασε η κυβέρνηση το Μάη του 2010, ο υπουργός Οικονομικών έχει εξουσιοδότηση να υπογράφει κάθε είδους δανειακές συμβάσεις, οι οποίες δεν κυρώνονται στη Βουλή, αλλά κατατίθενται απλώς για «συζήτηση και ενημέρωση».
Αυτή η ρύθμιση έγινε μέσω ενός κοινοβουλευτικού πραξικοπήματος. Με το νόμο για το Μνημόνιο (ν. 3845/2010), στο άρθρο 1 παρ. 4, παρέχεται στον υπουργό Οικονομικών η εξουσιοδότηση «να υπογράφει κάθε μνημόνιο συνεργασίας, συμφωνία ή σύμβαση δανεισμού, διμερή ή πολυμερή (…) Τα μνημόνια, οι συμφωνίες και οι συμβάσεις του προηγούμενου εδαφίου, εισάγονται στη Βουλή για κύρωση». Την επόμενη κιόλας μέρα, σε άσχετο νομοσχέδιο (σ’ αυτό που πετσόκοβε τα δώρα Πάσχα, Χριστουγέννων και το επίδομα αδείας), ο Παπακωνσταντίνου πέρασε τροπολογία με την οποία κατήργησε τη λέξη «κύρωση» και στη θέση της έβαλε τις λέξεις «συζήτηση και ενημέρωση. Ισχύουν και εκτελούνται από της υπογραφής τους». Μ’ άλλα λόγια, ο υπουργός Οικονομικών μπορεί να υπογράφει μνημόνια, συμβάσεις και δανειακές συμβάσεις, που ισχύουν αμέσως μόλις υπογραφούν απ’ αυτόν, ενώ η Βουλή απλά ενημερώνεται και συζητά κατόπιν εορτής και χωρίς να έχει κανένα δικαίωμα κύρωσης!
Ηταν φανερό, λοιπόν, τι είχαν σκοπό να κάνουν ο Παπανδρέου με τον Βενιζέλο. Να υπογράψουν τη νέα δανειακή σύμβαση, να σύρουν τη ΝΔ και μετά να κάνουν ένα δημοψήφισμα κοροϊδία. Ετσι, όμως, που ξετύλιξαν την προπαγάνδα τους, δημιούργησαν παρενέργειες που δεν είχαν προβλέψει και που οδήγησαν τελικά στην πτώση τους. Αντιδράσεις στο εσωτερικό, αντιδράσεις και από το εξωτερικό. Ολοι θεώρησαν ότι αυτό το δημαγωγικό παιχνίδι είναι παιχνίδι με τη φωτιά, γιατί βάζει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο τον λαϊκό παράγοντα στο παιχνίδι. Εκεί που μέχρι τώρα τον αντιμετώπιζαν με τα απανωτά «πακέτα» αντιλαϊκών και αντεργατικών μέτρων, ξαφνικά του ζητούσαν τη γνώμη του σε μια κρίσιμη καμπή των εξελίξεων, με κίνδυνο, αν αυτή η γνώμη δεν γίνει σεβαστή, να πυροδοτηθούν ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Ασε που στο μεταξύ πυροδοτήθηκε ένα κερδοσκοπικό παιχνίδι και πήραν φωτιά τα χρηματιστήρια.
Το τελεσίγραφο
Ο γαλλογερμανικός άξονας πήρε και πάλι την κατάσταση στα χέρια του. Μέρκελ, Σαρκοζί, Γιούνκερ, Λαγκάρντ, συνεπικουρούμενοι από τον γερμανικό και γαλλικό Τύπο, έβγαλαν στη σέντρα τον Παπανδρέου και τον κάλεσαν επειγόντως στις Κάννες, όπου θα βρίσκονταν για τη σύνοδο του G-20, ενώ στην Ελλάδα η ΚΟ του ΠΑΣΟΚ άρχισε να εμφανίζει εικόνα πλήρους αποσύνθεσης. Δεν περίμεναν την ετυμηγορία των Καννών, αλλά ουσιαστικά υπεδείκνυαν στον Παπανδρέου να παραιτηθεί υπέρ μιας κυβέρνησης «εθνικής σωτηρίας», την οποία πρώτη η Βάσω Παπανδρέου υπέδειξε.
Ούτε που καταδέχτηκαν να συζητήσουν με τον Παπανδρέου στις Κάννες οι Μέρκελ-Σαρκοζί. Τον κουβάλησαν στις Κάννες και τον άφησαν να περιμένει στον προθάλαμο της σύσκεψης που έκαναν μαζί με τη Λαγκάρντ, τον Ντράγκι, τον Μπαρόζο και τον Ρομπάι. Και όταν τελείωσαν, έστειλαν τον Μπαρόζο να του ανακοινώσει, με μορφή τελεσίγραφου, αυτά που είχαν αποφασίσει. Το μόνο που του παραχώρησαν ήταν ένα δείπνο της παρηγοριάς και μια φωτογραφία λίγο πριν σερβιριστούν τα εδέσματα, η οποία –όπως αποδείχτηκε μετά τα όσα ακολούθησαν– σε τίποτα δεν χρησίμευσε στον προπαγανδιστικό μηχανισμό του μεγάρου Μαξίμου. Μετά το δείπνο εμφανίστηκαν οι δυο τους στις κάμερες, χωρίς τον Παπανδρέου φυσικά, και επανέλαβαν με ύφος στεγνό και αυστηρό το τελεσίγραφο. Η εικόνα του Παπανδρέου, όταν έκανε αργότερα τις δικές του δηλώσεις, δηλώσεις με περιεχόμενο «άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε», ήταν η εικόνα ενός ζωντανού-νεκρού. Κι αυτή η εικόνα τα έλεγε όλα.
Το τελεσίγραφο ήταν ιταμό. Περιλάμβανε όχι μόνο το ερώτημα που θα έπρεπε να περιλαμβάνει το δημοψήφισμα, αν ο Παπανδρέου επέμενε σ’ αυτό, αλλά ακόμη και την ημερομηνία διεξαγωγής του. Ο Σαρκοζί, μάλιστα, με ιμπεριαλιστικό σαδισμό αποκάλυψε εμμέσως ότι ο Παπανδρέου είχε ήδη συμφωνήσει με τους όρους που του έθεσε το Διευθυντήριο. Αποκάλυψη που επιβεβαιώθηκε σε λίγο, όταν ο Παπανδρέου, μιλώντας στ’ Αγγλικά, επανέλαβε με άλλα λόγια αυτά που λίγο πριν είχαν ανακοινώσει ως τελεσίγραφο οι Μέρκελ-Σαρκοζί.
Τα παπαγαλάκια που διεκπεραιώνουν την προπαγάνδα του Μαξίμου ολόκληρη την Τετάρτη είχαν περάσει στα δελτία ειδήσεων των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών την «είδηση», ότι ο πρωθυπουργός αναχώρησε για τις Κάννες, προκειμένου να συμμετάσχει στη σύνοδο του G-20, όπου έχει προσκληθεί. Η ξεφτίλα του Παπανδρέου ήταν τέλεια. Στις Κάννες δεν τον υποδέχτηκε κανένας επίσημος, εκτός από έναν υπάλληλο της γαλλικής εθιμοτυπίας. Ο Σαρκοζί απαξίωσε να βγει να τον υποδεχτεί στην πόρτα, όπως επιβάλλει το πρωτόκολλο. Τον αντιμετώπισαν σαν έναν υπάλληλο υπεράκτιας κτήσης που τον φώναξαν στο «κέντρο» επειδή δεν πήγε καλά στη δουλειά που του ανέθεσαν.
Παρολαυτά, ο Παπανδρέου επέμεινε και στις Κάννες ότι θα κάνει δημοψήφισμα, που θα περιλαμβάνει το ερώτημα που υπαγόρευσαν οι Μέρκελ-Σαρκοζί («ναι ή όχι στο ευρώ;»). Ομως, μόλις το αεροπλάνο προσγειώθηκε στην Αθήνα, χαράματα, ο Βενιζέλος έσπευσε να κάνει δήλωση σύμφωνα με την οποία δεν χρειαζόταν δημοψήφισμα. Οι εξελίξεις που ακολούθησαν ήταν καταιγιστικές. Στελέχη του ΠΑΣΟΚ, μέλη της κυβέρνησης, απλοί βουλευτές τάσσονταν κατά του δημοψηφίσματος, ενώ αρκετοί δήλωναν ότι δεν θα δώσουν ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση. Ο Παπανδρέου είχε τελειώσει.
Τελευταίοι σπασμοί
Οσα ακολούθησαν ήταν οι τελευταίοι σπασμοί του ετοιμοθάνατου. Το δημοψήφισμα ακυρώθηκε και ο Παπανδρέου προσπαθούσε να πείσει ότι αυτό δεν του το υπαγόρευσαν οι Μέρκελ-Σαρκοζί, αλλά ήταν απόφαση της κυρίαρχης κυβέρνησής του! Αντί να πάει στον πρόεδρο της ΝΔ και να παραιτηθεί, προσπάθησε –ανεπιτυχώς όπως είδαμε– να σύρει τον Σαμαρά σε συγκυβέρνηση, λες και είχε απέναντί του παιδάκια και όχι την ηγεσία ενός κόμματος εξουσίας που ξέρει πώς παίζεται το παιχνίδι. Εφτασε στο σημείο ο Βενιζέλος να πει στην ΚΟ του ΠΑΣΟΚ, προκαλώντας γενική θυμηδία, ότι πήγαν με τον Παπανδρέου στις Κάννες αποφασισμένοι να μην κάνουν δημοψήφισμα αν ο Σαμαράς δήλωνε ότι θα ψηφίσει τη δανειακή σύμβαση! Δηλαδή, προσπάθησε να πείσει τους Πασόκους, ότι όλος αυτός ο σαματάς έγινε για ν’ αναγκάσουν τον Σαμαρά να δηλώσει ότι θα ψηφίσει τη δανειακή σύμβαση! Λες και δεν ήξεραν οι πάντες, ότι τουλάχιστον δυο μέρες πριν η ΝΔ είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν έχει αντίρρηση στην υπογραφή της δανειακής σύμβασης, συμπληρώνοντας δημαγωγικά ότι θέλει να έχει λυμένα τα χέρια της ως κυβέρνηση να διαπραγματευθεί τους όρους εφαρμογής της (το νέο Μνημόνιο, δηλαδή).
Εν πάση περιπτώσει, τη στιγμή που θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές μάλλον θα γνωρίζετε την τελική κατάληξη, που δεν την γνωρίζουμε εμείς το βράδυ της Πέμπτης που κλείνουμε την ύλη. Πέρα από την τύχη του Παπανδρέου, του Βενιζέλου και του ΠΑΣΟΚ, έχει κάνει την εμφάνισή του ένας νέος κίνδυνος. Αυτός που ακούει στο όνομα «εθνική ενότητα». Παρά τον άγριο ανταγωνισμό τους για την εξουσία, Παπανδρέου, Σαμαράς, Καρατζαφέρης, Μπακογιάννη, Κουβέλης συμφωνούν σ’ αυτή την κοινή βάση. Υπάρχει ο κίνδυνος, λοιπόν, πρώτα με κάποια δήθεν άχρωμη κυβέρνηση «εθνικής ανάγκης» και μετά με εκλογές που θα δώσουν σίγουρα νέα κυβέρνηση, το σύστημα να ελέγξει την πολιτική του κρίση, κλείνοντας το λαό στη φάκα της «εθνικής ενότητας».
Απάντηση σ’ αυτό δεν μπορεί να δώσουν οι εκλογές, τις οποίες με αγωνία ζητά η καθεστωτική ψευτοαριστερά. Απάντηση σ’ αυτό μπορεί να δοθεί μόνο με ένταση του ταξικού αγώνα, στην κατεύθυνση μετατροπής της πολιτικής κρίσης του συστήματος σε επαναστατική κρίση. Ενταση του ταξικού αγώνα και μέσα στη φωτιά του οικοδόμηση της πολιτικής έκφρασης της εργατικής τάξης, ενός ταξικού επαναστατικού κόμματος.
