Συνεχίζοντας την αποκάλυψη βασικών πτυχών της κυοφορούμενης νέας αντιασφαλιστικής ανατροπής, παρουσιάζουμε σήμερα το σχέδιο για τη δημιουργία ασφαλιστικού ταμείου των εργαζόμενων στο Δημόσιο, που θα αποτελέσει τη βάση για το συνεχές «ξετίναγμα» των ασφαλιστικών τους δικαιωμάτων.
Το σχέδιο αυτό παρουσιάστηκε στην ΑΔΕΔΥ το Μάη του 2003 από τον τότε υπουργό Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης Κ. Σκανδαλίδη. Εχουμε στα χέρια μας δυο έγγραφα του Σκανδαλίδη, χωρίς σφραγίδες και υπογραφές (είναι αυτό που ονομάζουν non paper). Το πρώτο έχει ημερομηνία 8.5.2003 (το βλέπετε στη φωτογραφία) και σε μια σελίδα περιέγραφε τη βασική φιλοσοφία της πρότασης για τη δημιουργία «Οργανισμού Ασφάλισης και Συνταξιοδότησης Δημοσίων Υπαλλήλων». Το δεύτερο έγγραφο έχει ημερομηνία 21.5.2003 και αναπτύσσει ακόμα περισσότερο την πρόταση.
Ο ανεπίσημος χαρακτήρας που έχουν αυτά τα έγγραφα αποκαλύπτει ενοχή. Ο Σκανδαλίδης, ένα χρόνο μετά την ψήφιση του νόμου Ρέππα-Χριστοδουλάκη, δεν ήθελε να ανοίξει μέτωπο (ήταν και στα μαύρα του τα χάλια τότε το ΠΑΣΟΚ), αλλά να ξεκινήσει ένα παρασκηνιακό παζάρι με τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία της ΑΔΕΔΥ, να κάνει μαζί της μια συναλλαγή, χωρίς εντάσεις και δημόσιες αντιπαραθέσεις. Η συνδικαλιστική γραφειοκρατία από τη μεριά της έδειξε μπέσα. Οχι μόνο δεν κατήγγειλε την πρόταση Σκανδαλίδη αλλά δεν αποκάλυψε καν την ύπαρξή της. Ετσι, οι δημόσιοι υπάλληλοι (πλην της μειοψηφίας που διαβάζει «Κόντρα») έχουν μαύρα μεσάνυχτα γι’ αυτό το ζήτημα.
Γιατί επανερχόμαστε σ’ αυτό το ζήτημα, που η κυβέρνηση της ΝΔ δεν έχει ανακινήσει; Γιατί εκτιμούμε πως είναι ένα από τα κομβικά σημεία της αντιασφαλιστικής μεταρρύθμισης. Η κατάργηση του καθεστώτος «ασφάλισης στον εργοδότη» και η δημιουργία αυτοτελούς Ταμείου Ασφάλισης για τους δημόσιους υπαλλήλους είναι η βάση για να μπουν για πολλά χρόνια στην κλίνη του Προκρούστη τα ασφαλιστικά δικαιώματα των δημόσιων υπαλλήλων. Ενας τέτοιος χειρισμός έχει και δημοσιονομική σημασία. Αν σκεφτούμε την ελλειμματικότητα του κρατικού προϋπολογισμού θα κατανοήσουμε πόσο σημαντικό είναι για το κράτος να ξεφορτωθεί ένα τμήμα της δαπάνης για τις ασφαλιστικές παροχές των υπαλλήλων και συνταξιούχων του.
Η «ασφάλιση στον εργοδότη» είναι η πιο καθαρή και συμφέρουσα στον εργαζόμενο ασφάλιση. Ο εργοδότης παρακρατά κάποιες ασφαλιστικές εισφορές και έχει την αποκλειστική ευθύνη για την καταβολή των ασφαλιστικών παροχών (σε είδος ή χρήμα). Ετσι, η κοινωνική ασφάλιση εμφανίζεται ως ένα δεύτερο τμήμα μισθού. Αυτό, όμως, δεν συμφέρει πλέον τους εργοδότες, γι’ αυτό και καταβάλλουν προσπάθειες να σπάσει αυτή η μορφή ασφάλισης όπου υπήρχε. Πρώτα, διαλύθηκε το σχετικό καθεστώς που ίσχυε στη ΔΕΗ και δημιουργήθηκε ανεξάρτητο Ταμείο, το οποίο τώρα είναι υπό συγχώνευση στο ΙΚΑ (η κυβέρνηση της ΝΔ θα επιλέξει τον κατάλληλο χρόνο). Τις προάλλες διαλύθηκαν τα ανάλογα συστήματα που ίσχυαν στις τράπεζες.
Ουσιαστικά έχει μείνει μόνο η ασφάλιση των δημοσίων υπαλλήλων, που εργοδότης τυχαίνει να είναι το ίδιο το κράτος. Επί πολλά χρόνια οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν πλήρωναν ασφαλιστικές εισφορές. Στην ουσία πλήρωναν, αλλά κάποια στιγμή στο παρελθόν το κράτος έκανε συμφωνία να μη πάρουν αυξήσεις στους μισθούς και να μη πληρώνουν ασφαλιστικές εισφορές. Ηταν, δηλαδή, μια διευκόλυνση στον κρατικό προϋπολογισμό. Ηρθε, όμως, η περίοδος των συνεχών αντιασφαλιστικών ανατροπών και το κράτος αθέτησε την υπογραφή του στις παλιές συμφωνίες και επέβαλε και πάλι ασφαλιστικές εισφορές. Ομως, το σύστημα εξακολουθεί να παραμένει «ασφάλιση στον εργοδότη» για την κύρια σύνταξη. Το κράτος παίρνει τις εισφορές, τις εκμεταλλεύεται όπως το συμφέρει και έχει την υποχρέωση να καταβάλλει τις συντάξεις.
Οποιος δεν είναι εξοικειωμένος με τη λειτουργία των ασφαλιστικών συστημάτων μπορεί να αναρωτηθεί: αφού το κράτος και πάλι θα πληρώνει τις συντάξεις, τότε γιατί να θέλει να δημιουργήσει ανεξάρτητο Ταμείο; Για να προσθέσει μια ακόμα γραφειοκρατική υπηρεσία στην καμπούρα του;
Η απάντηση είναι καταρχάς απλή: με τη δημιουργία ανεξάρτητου Ταμείου το κράτος ξεφορτώνεται την ευθύνη καταβολής σε κάθε περίπτωση των συντάξεων και τη μεταβιβάζει στο Ταμείο. Το ύψος των συντάξεων και οι άλλες ασφαλιστικές παροχές τίθενται πλέον στην Προκρούστεια κλίνη των ετήσιων ισολογισμών ενός Ταμείου. Αν το Ταμείο εμφανίζει έλλειμμα, το κράτος μπορεί να το καλύψει για ένα-δυο χρόνια, στη συνέχεια, όμως, θα παρέμβει πετσοκόβοντας τις παροχές, ώστε να αποκατασταθεί η ισολογιστική ισορροπία του Ταμείου.
Η πρόταση Σκανδαλίδη ήταν σαφέστατη: δημιουργείται ένα ενιαίο Ταμείο το οποίο θα είναι υπεύθυνο για όλες τις μορφές ασφαλιστικής κάλυψης των δημόσιων υπαλλήλων (κύρια και επικουρική σύνταξη και ασφάλιση υγείας). Τα έσοδα αυτού του Ταμείου θα είναι οι εισφορές, δηλαδή 6,67% των εργαζόμενων και 13,33% του εργοδότη, συν 10% κρατική επιχορήγηση. Πρόκειται για το γνωστό σχήμα της τριμερούς χρηματοδότησης, το οποίο έχει μετατρέψει σε φετίχ η συνδικαλιστική γραφειοκρατία. Ακόμα, έσοδα του Ταμείου θα είναι τα έσοδα από την κινητή και ακίνητη περιουσία των υφιστάμενων ταμείων επικουρικής ασφάλισης και πρόνοιας των δημοσίων υπαλλήλων, στα δικαιώματα και τις απαιτήσεις των οποίων το νέο Ταμείο θα υπεισέλθει ως καθολικός διάδοχος.
Οποιος είναι έστω και λίγο υποψιασμένος δεν χρειάζεται να διαβάσει τίποτ’ άλλο. Θέτει αμέσως το απλό ερώτημα. Δεδομένου ότι τα επικουρικά ταμεία έχουν κάποια αποθεματικά (κινητή και ακίνητη περιουσία), που θα μεταφερθούν στο νέο Ταμείο, για την κύρια σύνταξη τί αποθεματικά θα διατεθούν στο νέο Ταμείο; Η απάντηση είναι πεντακάθαρη: ούτε δεκάρα τσακιστή. Δηλαδή, το κράτος εκμεταλλεύτηκε επί δεκαετίες τις ασφαλιστικές εισφορές, σε αντάλλαγμα της πληρωμής των κάθε είδους παροχών, και τώρα θεωρεί πως στη διάρκεια όλων αυτών των δεκαετιών δεν υπήρξε καμιά αποθεματοποίηση! Η επικουρική ασφάλιση πραγματοποίησε αποθεματοποίηση, η κύρια όμως όχι, επειδή δεν υπήρχε κανένας λογαριασμός που να αποτυπώνει τη σχέση εισφορών – παροχών κάθε χρόνο.
Οπως καταλαβαίνετε, το Ταμείο που θα προκύψει δεν πρόκειται να είναι πλεονασματικό παρά μόνο για ελάχιστα χρόνια (μια τριετία, ίσως και πολλά να λέμε). Θα κρατήσει γι’ αυτά τα λίγα χρόνια, επειδή θα «φάει» τα αποθεματικά των επικουρικών ταμείων, τα οποία χρόνια εποφθαλμιά το κράτος. Αμέσως μετά θα ενεργοποιηθεί η ρήτρα που υπάρχει στο σχέδιο Σκανδαλίδη: σύνταξη ανά τριετία αναλογιστικών μελετών, προκειμένου να γνωρίζει το Ταμείο την εν γένει πορεία των ασφαλιστικών και οικονομικών μεγεθών του για το μέλλον. Τι θα βγάλει μια τέτοια αναλογιστική μελέτη δεν χρειάζεται να σας το πούμε εμείς. Το καταλαβαίνετε πολύ καλά, ακόμα και αν δεν έχετε ιδέα για το πώς λειτουργεί ένα ασφαλιστικό Ταμείο. Αν δεν έχεις αποθεματοποιήσει τα πλεονάσματα προηγούμενων ετών, πώς να αντιμετωπίσεις μια περίοδο που η αναλογιστική σχέση ασφαλισμένων προς συνταξιούχους χειροτερεύει; Για το ότι χειροτερεύει δεν φταίνε, βέβαια, οι συνταξιούχοι που ζουν περισσότερα χρόνια. Φταίει το αστικό κράτος που μειώνει συνεχώς το επίπεδο της απασχόλησης στο δημόσιο.
Πάνε κάμποσα χρόνια από τότε που η κυβέρνηση Μητσοτάκη διακήρυξε το δόγμα «1 πρόσληψη για κάθε 2 αποχωρήσεις». Η κυβέρνηση Σημίτη το έκανε αυτό το δόγμα «1 πρόσληψη για κάθε 5 αποχωρήσεις». Ξέρετε τί σημαίνει αυτό από αναλογιστική άποψη; Ενώ προστίθενται 5 συνταξιούχοι, μόνο ένας νέος ασφαλισμένος πληρώνει εισφορές. Οταν η ασφάλιση είναι «ασφάλιση στον εργοδότη», δεν υπάρχει καμιά επίπτωση για εργαζόμενους και συνταξιούχους (επίπτωση υπάρχει μόνο στο επίπεδο της ανεργίας, αλλά ας μην ασχοληθούμε μ’ αυτό). Οταν, όμως, η ασφάλιση οργανώνεται μέσα σ’ ένα ανεξάρτητο Ταμείο, η χειροτέρευση της αναλογιστικής σχέσης ασφαλισμένων/συνταξιούχων σημαίνει ότι το ταμείο αρχίζει και συσσωρεύει ελλείμματα. Τί θα πει τότε το κράτος; Θα νίψει τα χέρια του: εγώ πληρώνω εισφορά ως εργοδότης, πληρώνω και κρατική επιχορήγηση, στο πλαίσιο της τριμερούς χρηματοδότησης που τα ίδια τα συνδικάτα σας έχουν ζητήσει. Μη ζητάτε, λοιπόν, να πληρώνω και για τα ελλείμματα, που προκαλούνται επειδή εσείς παίρνετε μεγάλες συντάξεις και βγαίνετε νωρίς στη σύνταξη.
Είναι νομίζουμε μεγάλη πεπονόφλουδα η δημιουργία ανεξάρτητου «Οργανισμού Ασφάλισης και Συνταξιοδότησης» Δημοσίων Υπαλλήλων». Η συνδικαλιστική γραφειοκρατία δεν πρόκειται να την αντιμετωπίσει ως τέτοια. Η συγκάλυψη του σχεδίου Σκανδαλίδη αλλά και η εν γένει πολιτεία της μας δίνουν το δικαίωμα να το ισχυριστούμε. Αν μάλιστα η κυβέρνηση (η σημερινή ή η αυριανή) της πετάξει το ξεροκόμματο της «συνδιαχείρισης», θα τρέξει να κάνει… εποικοδομητικές προτάσεις στο… διάλογο. Ξέρετε τί σημαίνουν για τους γραφειοκράτες συνδικαλιστές μερικά πόστα σε ένα ταμείο που διαχειρίζεται δισεκατομμύρια; Ας το έχουν, λοιπόν, από τώρα υπόψη τους αυτό το ζήτημα οι δημόσιοι υπάλληλοι, για να διαμορφώσουν την άμυνά τους. Να υπερασπίσουν την «ασφάλιση στον εργοδότη» ως αδιαπραγμάτευτη κατάκτησή τους και από εκεί και πέρα να διαμορφώσουν τις ασφαλιστικές διεκδικήσεις τους.
