Μπροστά στη θύελλα των αντιδράσεων που έχει προκαλέσει η δημοσιοποίηση των βασικών σημείων του σχεδίου της διαβόητης «συμφωνίας ασφάλειας» με τις ΗΠΑ, η ιρακινή κυβέρνηση αναγκάστηκε να αναδιπλωθεί και να πιέσει το Λευκό Οίκο να κάνει κάποιες ασήμαντες υποχωρήσεις, προκειμένου να περιορίσει τις αντιδράσεις και να καταφέρει να την περάσει από την πίσω πόρτα.
Το έδαφος προετοίμασε ο ιρακινός υπουργός Εξωτερικών Hoshyar Zebari, ο οποίος, ύστερα από επίσκεψή του στις ΗΠΑ στις αρχές Ιουλίου, δήλωσε ότι ο Λευκός Οίκος συμφώνησε να αφαιρέσει από το σχέδιο συμφωνίας την ασυλία για τους εργολάβους και τους μισθοφόρους των ιδιωτικών εταιριών στο Ιράκ και τον έλεγχο του ιρακινού εναέριου χώρου, υπό τον όρο ότι το Ιράκ μπορεί να εγγυηθεί την προστασία του. Στις 7 Ιουλίου, ο ιρακινός πρωθυπουργός Μαλίκι δήλωσε ότι κατέθεσε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μια «εναλλακτική» πρόταση συμφωνίας με τον τίτλο «Μνημόνιο Κατανόησης», και, για να χρυσώσει το χάπι, πρόσθεσε ότι αυτό θα περιλαμβάνει ένα χρονοδιάγραμμα αποχώρησης των αμερικάνικων στρατευμάτων από τη χώρα. Και για την αποφυγή παρερμηνειών και παρεξηγήσεων, επειδή είναι η πρώτη φορά που ο Μαλίκι μίλησε για χρονοδιάγραμμα αποχώρησης, έσπευσε σχεδόν αμέσως ο εκπρόσωπός του να διευκρινίσει ότι η αποχώρηση των αμερικάνικων στρατευμάτων θα γίνει υπό τον όρο και όταν ο ιρακινός στρατός θα είναι σε θέση να εγγυηθεί την ασφάλεια της χώρας. Ορος που βρίσκει απόλυτα σύμφωνους και τους Αμερικάνους, αρκεί φυσικά να διασφαλιστεί η συνέχιση της αμερικάνικης κατοχής με τη «συμφωνία ασφάλειας» ή με τη νέα εκδοχή της, το «Μνημόνιο Κατανόησης».
Το «Μνημόνιο Κατανόησης» δεν είναι απλά μια προπαγανδιστικη επινόηση, που δίνει την αίσθηση της προσωρινότητας και της μικρότερης δέσμευσης και εξάρτησης της χώρας, με στόχο να περιορίσει τις αντιδράσεις στη συμφωνία. Είναι πάνω απ’ όλα μια νομική φόρμουλα, που δίνει τη δυνατότητα στην ιρακινή κυβέρνηση και στο Λευκό Οίκο να παρακάμψουν το σκόπελο της βουλής και να επιταχύνουν τις διαδικασίες επικύρωσης, αφού, όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος τύπου του ιρακινού πρωθυπουργού, πρόκειται για μια συμφωνία περιορισμένης χρονικής διάρκειας, που δεν χρειάζεται να κατατεθεί και να ψηφιστεί από τη βουλή, αλλά μπορεί να επικυρωθεί μόνο από το υπουργικό συμβούλιο.
Συν τοις άλλοις, αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία δεν είναι η μορφή αλλά η ουσία, το περιεχόμενο της συμφωνίας. «θεωρητικά ένα μνημόνιο κατανόησης μπορεί να περιλαμβάνει όσα περιλαμβάνει και μια συμφωνία ασφάλειας», σύμφωνα με τον Michael Matheson, καθηγητή του Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του πανεπιστημίου Τζορτζ Ουάσιγκτον (Αssociated Press, 7/7/08). Συνεπώς η αλλαγή της μορφής της συμφωνίας δεν σημαίνει και διαφοροποίηση του περιεχομένου της. Οι υποχωρήσεις του Λευκού Οίκου (ασυλία των μισθοφόρων των ιδιωτικών εταιριών και ο έλεγχος του εναέριου χώρου του Ιράκ), τις οποίες ανακοίνωσε ο ιρακινός υπουργός Εξωτερικών, όχι μόνο δεν επιβεβαιώθηκαν από την αμερικάνικη πλευρά, αλλά και στην περίπτωση που γίνουν είναι ασήμαντες. Γιατί, η τύχη των μισθοφόρων δεν επηρεάζει την ουσία της συμφωνίας, ενώ ο ιρακινός εναέριος χώρος θα εξακολουθεί να ελέγχεται από τους Αμερικάνους, αφού το Ιράκ δεν έχει τα μέσα για να το κάνει.
Είναι φανερό ότι οι Αμερικάνοι δεν είναι διατεθειμένοι να κάνουν καμιά ουσιαστική παραχώρηση και θα επιμείνουν να περάσουν στο «Μνημόνιο Κατανόησης» όλα τα βασικά σημεία του αρχικού σχεδίου της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας, με την οποία το Ιράκ μετατρέπεται σε αμερικάνικη αποικία. Στόχος τους είναι να διατηρήσουν περισσότερες από 50 στρατιωτικές βάσεις στη χώρα και την ασυλία για τα αμερικάνικα στρατεύματα στο Ιράκ. Να διασφαλίσουν το δικαίωμα και την ελευθερία να πραγματοποιούν επιχειρήσεις εναντίον «τρομοκρατών» μέσα και έξω από το έδαφος του Ιράκ και να συλλαμβάνουν ιρακινούς χωρίς να ενημερώνουν τις ιρακινές αρχές. Κατά πόσο θα τα καταφέρουν, εξαρτάται από τις αντιδράσεις του ιρακινού λαού που θα προκαλέσει το «Μνημόνιο Κατανόησης».
