Πόσο κόστισε η επιχείρηση «διάσωσης» των ευρωπαϊκών τραπεζών; 3,77 τρισεκατομμύρια ευρώ! Ποσό μεγαλύτερο από το ΑΕΠ της Γερμανίας! Η αποκάλυψη έγινε από το πρακτορείο Bloomberg, στο οποίο διέρρευσε έγγραφο με ημερομηνία 26 Μάη, που ετοιμάστηκε από ομάδα στελεχών της Κομισιόν και της ΕΚΤ.
Στο μεταξύ τα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου για τις τράπεζες σε ολόκληρη την ΕΕ διέψευσαν τους φόβους για καταγραφή ζημιών ή έστω πολύ χαμηλής κερδοφορίας. Στην Ελλάδα, οι τέσσερις μεγαλύτεροι τραπεζικοί «παίκτες» (Εθνική, Alpha, Eurobank, Πειραιώς) δημοσιοποίησαν αποτελέσματα τριμήνου με συνολικά κέρδη 530 εκατομμύρια ευρώ, μολονότι ενσωμάτωσαν επισφάλειες 730 εκατ. ευρώ. Δηλαδή, και στις συνθήκες της κρίσης, τα τραπεζικά κέρδη σημειώνουν μεγάλη αύξηση.
Τα κέρδη αυτά συγκεντρώθηκαν χάρη στην αμέριστη βοήθεια που πρόσφερε σε όλες τις τράπεζες της ευρωζώνης η ΕΚΤ. Οι τράπεζες δανείζονται από την ΕΚΤ με χαμηλά επιτόκια (σήμερα το επιτόκιο παρέμβασης της ΕΚΤ έχει πέσει στο 1%) και αλλάζουν την πολιτική τους, κλείνοντας τις στρόφιγγες των δανείων προς τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις και ανοίγοντας τις στρόφιγγες των δανείων προς το κράτος. Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας δεν αφήνουν αμφιβολία: Οι ελληνικές τράπεζες μείωσαν το συνολικά υπόλοιπο των δανείων τους σε ιδιώτες και επιχειρήσεις από τα 217,2 δισ. ευρώ, που ήταν το Δεκέμβρη του 2008, στα 209,5 δισ. ευρώ στο τέλος του Μάρτη. Ταυτόχρονα, την ίδια περίοδο, αύξησαν τις τοποθετήσεις τους σε κρατικά χρεόγραφα, που είναι ασφαλή και με τεράστιες αποδόσεις, από 24,2 δισ. ευρώ σε 35,3 δισ. ευρώ. Η (καθόλου) πλάκα είναι πως οι τραπεζίτες δανείζονταν από την ΕΚΤ με ενέχυρο τα κρατικά χρεόγραφα. Δηλαδή, δανείζονταν με χαμηλό επιτόκιο από την ΕΚΤ, βάζοντας ενέχυρο κρατικά χρεόγραφα, και στη συνέχεια ξαναδάνειζαν με πολύ ψηλότερο επιτόκιο το ελληνικό δημόσιο.
Βέβαια, αυτή η βουτιά στα κέρδη της κρίσης περιέχει και κινδύνους. Η ΕΚΤ «ανοίχτηκε» πάρα πολύ τους τελευταίους μήνες και ήδη οι τραπεζίτες της Φρανκφούρτης προειδοποιούν πως η κάνουλα θ’ αρχίσει να κλείνει, γιατί φοβούνται «υπερθέρμανση» και αναζωπύρωση του πληθωρισμού. Ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας της Γερμανίας, που ασκεί καθοριστική επιρροή στην πολιτική της ΕΚΤ, προειδοποίησε προ ημερών: «Ο πιστωτικός τομέας πρέπει να αρθεί στο ύψος των ευθυνών του και να μην γίνει εξαρτημένος από τις χρηματοδοτήσεις που παρέχει η ΕΚΤ». Οι ελληνικές τράπεζες ανοίχτηκαν υπέρ το δέον τους τελευταίους μήνες και εκφράζονται φόβοι ότι, επειδή η «ύφεση» στην ελληνική οικονομία έρχεται με καθυστέρηση και μάλλον θα κρατήσει περισσότερο απ’ όσο στις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες της ΕΕ, δεν θα προλάβουν να μειώσουν σε «φυσιολογικά» επίπεδα το δανεισμό τους από την ΕΚΤ και τα χρέη τους προς την ΕΚΤ θα γίνουν «τοξικά», αφού δε θα μπορούν να ανακυκλώσουν τα δάνειά τους λόγω αύξησης των επιτοκίων παρέμβασης και μείωσης της ρευστότητας από την ΕΚΤ.
Γιατί ν’ ανησυχούν, όμως, οι έλληνες τραπεζίτες; Το κράτος είναι εδώ και θα τους βοηθήσει να αποφύγουν το σκόπελο. Το ΔΝΤ, στην πρόσφατη έκθεση του για την ελληνική οικονομία, σημείωνε πως οι κρατικές αρχές πρέπει μονίμως να επαγρυπνούν για να αντιμετωπίσουν (με τεράστιες ενέσεις ρευστότητας) το ενδεχόμενο ενός συστημικού κινδύνου για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Οι τραπεζίτες σοδειάζουν συνεχώς κέρδη και αδιαφορούν για κάθε συνέπεια, γιατί έχουν τις γερές πλάτες του αστικού κράτους. Και βέβαια, προκειμένου να στηριχθούν εκ νέου οι τράπεζες, το δημόσιο θα στραγγίξει τα ταμεία του. Κάθε διαθέσιμος πόρος θα διοχετευθεί για τη στήριξη των τραπεζιτών, που ήδη γράφουν στα παλιά τους τα παπούτσια τους όρους που υποτίθεται ότι τους έβαλαν.
