Κατά τη διάρκεια των πανεπιστημιακών μου χρόνων, συμμετείχα σε μια θεατρική ομάδα με το όνομα «Η Ομάδα των Επιστρεφόντων». Είχαμε θεατρική δραστηριότητα και εγώ έπαιζα ως ηθοποιός. Ισως πολλοί να απορούν πώς ένας άνθρωπος που έφτασε να γίνει στρατιωτικός είχε αρχικά θεατρική δραστηριότητα και ασχολούνταν με την υποκριτική. Ομως ο άνθρωπος παραμένει άνθρωπος μέχρι τέλους, έχει τις απόψεις του, τις ιδέες του και ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
Μοχάμεντ αλ-Ντέιφ
Eνα μεγάλης ιστορικής σημασίας ντοκουμέντο παρουσίασε πριν από δύο εβδομάδες ο παλαιστίνιος (από τη Γάζα) δημοσιογράφος Τάμερ αλ-Μισχάλ, στο πλαίσιο της σειράς ντοκιμαντέρ «Κάτω από την κορυφή του παγόβουνου» που ετοιμάζει και προβάλλονται από το αραβικό Αλ-Τζαζίρα. Μια βιογραφία του Μοχάμεντ αλ-Ντέιφ, του θρυλικού αρχηγού των Ταξιαρχιών Ιζ ελ-Ντιν αλ-Κασάμ, που έπεσε μάρτυρας στη διάρκεια του τελευταίου πολέμου γενοκτονίας-αντίστασης στη Λωρίδα της Γάζας.
Οπως είχαμε δεσμευτεί, η ταινία υποτιτλίστηκε στα ελληνικά και θα παιχτεί την επόμενη Παρασκευή (20 Νοέμβρη) στην Κόντρα. Θα ακολουθήσει συζήτηση με θέμα: Από τις πέτρες της Ιντιφάντα στον Κατακλυσμό του Αλ-Ακσα.
Η ζωή και η δράση του Μοχάμεντ αλ-Ντέιφ έχει την αυταξία της, καθώς αναφέρεται σε μια σημαντική προσωπικότητα της Παλαιστινιακής Αντίστασης. Εχει, όμως, και ευρύτερη σημασία, καθώς ο αλ-Ντέιφ δεν υπήρξε κάποιο πρόσωπο που έδρασε αυτόνομα, αλλά κινήθηκε οργανωμένα στο πλαίσιο της Χαμάς και στη συνέχεια των Ταξιαρχιών Ιζ αλ-Ντιν αλ-Κασάμ, διατρέχοντας όλα τα στάδια: αγωνιστής του πετροπόλεμου της Ιντιφάντα – πολιτικός κρατούμενος – ένοπλος μαχητής – διοικητής ομάδας των Αλ-Κασάμ – μέλος της στρατιωτικής ηγεσίας – διοικητής του Επιτελείου των Αλ-Κασάμ.
Η προσωπική ιστορία του αλ-Ντέιφ είναι ταυτόχρονα η ιστορία της Παλαιστινιακής Αντίστασης τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες και ιδιαίτερα μετά το Οσλο, όταν τη σημαία του ένοπλου αγώνα ξανασήκωσαν οι ισλαμικές πολιτικές δυνάμεις. Ο αλ-Ντέιφ, ως ιστορική προσωπικότητα, είχε καθοριστική συμβολή στην αναβάθμιση του ένοπλου αγώνα, ώστε να μπορέσει να φτάσει σε επιχειρήσεις όπως το «Ξίφος της Ιερουσαλήμ», τον Μάη του 2021, και να κορυφωθεί με την επιχείρηση «Κατακλυσμός του Αλ-Ακσα», στις 7 Οκτώβρη του 2023, και την αποτελεσματική αντιμετώπιση του σιωναζιστικού στρατού στον δίχρονο πόλεμο γενοκτονίας/αντίστασης που ακολούθησε.
Ο αλ-Ντέιφ υπήρξε γέννημα της Αντίστασης και στη συνέχεια ηγέτης με καθοριστική συμβολή στη ραγδαία εξέλιξη και αναβάθμισή της, σε μια ακόμα διαλεκτική σχέση αλληλοτροφοδότησης ανάμεσα στο συλλογικό και στις εξαιρετικές προσωπικότητες. Γι’ αυτό και είναι τόσο σημαντικό αυτό το ντοκιμαντέρ, που αποκαλύπτει για πρώτη φορά στοιχεία που μέχρι τώρα ανήκαν στη σφαίρα του μύθου.
Σε μεγάλο μέρος του ντοκιμαντέρ ο Ντέιφ αυτοβιογραφείται. Διηγείται on camera (η διήγηση έχει γυριστεί σε διάφορες φάσεις της ζωής του, ξεκινώντας πριν από πολλά χρόνια μέχρι σχετικά πρόσφατα) τη ζωή του, από τα φοιτητικά χρόνια και την αγάπη του για το θέατρο, μέχρι την ένταξή του στις Ταξιαρχίες αλ-Κασάμ και τη συνεργασία του με θρύλους της Αντίστασης, μεταξύ των οποίων εξέχουσα θέση κατέχει ο «μηχανικός» Γιάχια Αγιάς.
Ο Μοχάμεντ Ντέιφ, γνωστός με το επαναστατικό ψευδώνυμο Αμπού Χάλεντ, παρέμεινε μία από τις πιο μυστηριώδεις και επιδραστικές προσωπικότητες στην ιστορία της παλαιστινιακής αντίστασης. Η πορεία του διήρκεσε περισσότερες από τρεις δεκαετίες, κατά τη διάρκεια των οποίων επέζησε από επτά ισραηλινές απόπειρες δολοφονίας.
Μέσα από αποκλειστικές και σπάνιες βιντεοσκοπημένες καταγραφές του Μοχάμεντ Ντέιφ, το ντοκιμαντέρ αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της ζωής του, καθώς και της πορείας του στον τομέα της ασφάλειας και των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Καταγράφει τις συναντήσεις και τις μετακινήσεις του σε διάστημα άνω των είκοσι ετών, μέχρι και τον ρόλο του στην ηγεσία των Ταξιαρχιών Αλ-Κασάμ κατά τη διάρκεια του τελευταίου πολέμου στη Γάζα.
Για πρώτη φορά, το ντοκιμαντέρ παρουσιάζει πλάνα από συσκέψεις της στρατιωτικής ηγεσίας των Ταξιαρχιών Αλ-Κασάμ, καθώς και απόρρητα έγγραφα που αποκαλύπτουν το παρασκήνιο της λήψης αποφάσεων σχετικά με την επιχείρηση «Κατακλυσμός του Αλ-Άκσα», στις 7 Οκτώβρη του 2023, αλλά και τις διαβουλεύσεις των ηγετών του Κινήματος Χαμάς κατά τους μήνες που προηγήθηκαν της επιχείρησης.
Παράλληλα, το ντοκιμαντέρ παρακολουθεί την πορεία των ισραηλινών διώξεων εναντίον του Μοχάμεντ Ντέιφ και παρουσιάζει μαρτυρίες και νέες πληροφορίες για καθοριστικούς σταθμούς της ζωής του, μέχρι τον θάνατό του ως μάρτυρα, έπειτα από δεκαετίες καταδίωξης.
Είναι χαρακτηριστικές οι ενότητες του ντοκιμαντέρ: Ντέιφ: Μια μυστική και θρυλική προσωπικότητα — Ο Ντέιφ συστήνεται μπροστά στην κάμερα — Μια επιχείρηση που σχεδίασε ο ίδιος ο Ντέιφ και εκτέλεσε ο Τζαμίλ Ουάντι — Ονόματα που συνδέθηκαν με επιχειρήσεις τις οποίες πραγματοποίησε ο Ντέιφ — Νότια της Ιερουσαλήμ: Μια περιοχή αντίστασης που επιλέγει ο Ντέιφ — Ο μάρτυρας Γιάχια Αγιάς — Η σφαγή στο Τέμενος Ιμπραχίμι: Ο Ντέιφ σχεδιάζει την απάντηση — Ο Τζιχάντ Γιαγμούρ αφηγείται την επιχείρηση αιχμαλωσίας ενός ισραηλινού στρατιώτη — Η μεταφορά του μάρτυρα Γιάχια Αγιάς στη Λωρίδα της Γάζας: Ποιος ήταν ο ρόλος του Ντέιφ; — Η αποτυχία της απόπειρας δολοφονίας του Χάλεντ Μισάλ: Ποιες ήταν οι συνέπειες; — Ο Ντέιφ αναλαμβάνει την ηγεσία των Ταξιαρχιών Αλ-Κασάμ: Ποιοτική αλλαγή και επιθέσεις κατά της ισραηλινής κατοχής — Εκλογές του 2006: Η Χαμάς κερδίζει τις εκλογές και σχηματίζει την παλαιστινιακή κυβέρνηση — Η δολοφονία του μάρτυρα Άχμαντ αλ-Τζάμπαρι — Ιδιαίτερα πλάνα με τον Γιάχια αλ-Σινουάρ, τον Ισμαήλ Χανίγια και τον Μοχάμεντ Ντέιφ — Μια τηλεφωνική συνομιλία στην οποία ο αλ-Σινουάρ έκλαψε — Μια άκρως απόρρητη σύσκεψη αποκαλύπτεται για πρώτη φορά — Ο καθορισμός της ώρας μηδέν: 7 Οκτώβρη — Μοχάμεντ Ντέιφ: Η διαχείριση του πολέμου στη Γάζα.
Το ντοκιμαντέρ προκάλεσε μεγάλη αίσθηση σε όλη την περιοχή της Δυτικής Ασίας. Οι Παλαιστίνιοι και οι Αραβες είδαν για πρώτη φορά τόσο πολλές εικόνες από ένα θρύλο της Αντίστασης, για τον οποίο συνηθίζουν να φωνάζουν στις διαδηλώσεις τους: «Είμαστε οι άνδρες σου Μοχάμεντ Ντέιφ» και «Βάλε το σπαθί πάνω στο σπαθί, ω Μοχάμεντ Ντέιφ». Οι σιωνιστές διαπίστωσαν με λύσσα ότι δεν ήξεραν τίποτα για τον άνθρωπο που από ένα παιδί που πετούσε πέτρες έφτασε να γίνει αυτός που καθοδήγησε τη μετατροπή των Ταξιαρχιών αλ-Κασάμ σε τακτικό στρατό.
Εβρισκαν κάτι φωτογραφίες του, που αποδεικνύεται πως ήταν αυτές που ο ίδιος τους άφηνε, για να τους παραπλανήσει. Τον παρουσίαζαν ως τυφλό και καθηλωμένο σε αναπηρικό αμαξίδιο. Και τον βλέπουν όρθιο, ηγετικό και αποφασιστικό. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά μαθαίνουν με έκπληξη ότι είχε αυτοβιογραφηθεί on camera πριν από πολλά χρόνια κι αυτοί δεν βρήκαν ούτε δευτερόλεπτο υλικού, παρά τους ρουφιάνους και μολονότι ισοπέδωσαν τη Γάζα.
Δε θα ασχοληθούμε με τα δημοσιεύματα και τα σχόλια στο σιωνιστικό Τύπο. Θα παραθέσουμε μόνο τις απόψεις δύο παλαιστίνιων αναλυτών.
Ο Δρ. Ιγιάντ αλ-Καρά πολιτικός αναλυτής από τη Λωρίδα της Γάζας έγραψε:
Η ταινία «Αλ Ντέιφ» (Ο Επισκέπτης): Ενα μήνυμα σαράντα ετών και η απόφαση για τον Κατακλυσμό
Αυτό που μετέδωσε το Al Jazeera στην ταινία «Αλ Ντέιφ», στο πλαίσιο της εκπομπής «Κάτω από την κορυφή του παγόβουνου», δεν ήταν απλώς μια αποκάλυψη στοιχείων από τη ζωή του Μοχάμεντ Ντέιφ, αλλά η παρουσίαση μιας σαφούς πολιτικής και ιστορικής αφήγησης. Το βασικό της μήνυμα ήταν ότι η Επιχείρηση «Κατακλυσμός του Αλ-Άκσα» δεν αποτέλεσε μια αυθόρμητη απόφαση ή ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά ήρθε ως αποτέλεσμα τεσσάρων δεκαετιών αντιστασιακής δράσης και μέσα σε ένα πλαίσιο εθνικών ζητημάτων που παρέμεναν σταθερά στην κορυφή των προτεραιοτήτων.
Η ταινία μετέφερε πέντε βασικά μηνύματα:
1. Σαράντα χρόνια αντιστασιακής δράσης: Η πορεία του Μοχάμεντ Ντέιφ συνδέθηκε με την εξέλιξη της σύγχρονης παλαιστινιακής αντιστασιακής δράσης, καθώς και με τη συσσώρευση εμπειριών και δυνατοτήτων κατά τη διάρκεια τεσσάρων δεκαετιών.
2. Ενότητα της Γάζας και της Δυτικής Όχθης: Η ταινία ανέδειξε την ενότητα της υπόθεσης και της αντιστασιακής δράσης, καθώς και τη διασύνδεση των δύο περιοχών, παρά τις προσπάθειες γεωγραφικού και πολιτικού διαχωρισμού τους.
3. Κεντρική θέση των εθνικών ζητημάτων: Η Ιερουσαλήμ, το τέμενος Αλ-Άκσα, οι κρατούμενοι και οι εποικισμοί παρέμειναν στην κορυφή των προτεραιοτήτων, από την αντιμετώπιση των εποικισμών στη Γάζα έως την αντίσταση στην επέκτασή τους στη Δυτική Όχθη.
4. Συσσώρευση προσπαθειών και προετοιμασίας: Η ταινία παρουσίασε μια μακρά πορεία σχεδιασμού, εργασίας και ανάπτυξης δυνατοτήτων, υπογραμμίζοντας, μέσα από την αφήγησή της, ότι όσα συνέβησαν δεν ήταν αποτέλεσμα μιας στιγμιαίας συγκυρίας.
5. Συλλογικός χαρακτήρας της απόφασης για τον Κατακλυσμό: Η ταινία παρουσίασε την απόφαση ως αποτέλεσμα διαβουλεύσεων, εκτιμήσεων και συλλογικής προετοιμασίας και όχι ως μια ατομική ή παρορμητική απόφαση.
Το σημαντικότερο μήνυμα: Η ταινία δεν παρουσίασε τον Μοχάμεντ Ντέιφ ως μια προσωπικότητα αποκομμένη από την ιστορία του παλαιστινιακού ζητήματος, αλλά ως μέρος μιας μακράς διαδρομής, στην οποία η προσωπική του εμπειρία συνδέεται με τις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις.
Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι η ταινία επιχείρησε να μετατοπίσει τη συζήτηση από το ερώτημα «Τι συνέβη στις 7 Οκτώβρη;» σε ένα βαθύτερο ερώτημα: «Ποια ιστορικά και πολιτικά συμφραζόμενα οδήγησαν στη λήψη αυτής της απόφασης;».
Πρόκειται για μια αφήγηση σαράντα ετών, και η κατανόηση του Κατακλυσμού ξεκινά από τη μελέτη όσων προηγήθηκαν και όχι από την απομόνωσή του από την ιστορία της σύγκρουσης και του παλαιστινιακού ζητήματος.
Ο αναλυτής στρατηγικής Σαΐντ Ζιάντ:
Πολλά συναισθήματα και σκέψεις προκάλεσε το επεισόδιο της εκπομπής «Κάτω από την Κορυφή του Παγόβουνου»:
Η απόφαση για την επιχείρηση «Κατακλυσμός του Αλ-Άκσα» δεν ήταν μια ατομική απόφαση που έλαβαν αποκλειστικά ο Γιάχια αλ-Σινουάρ και ο αδελφός του, ούτε μια απόφαση που προέκυψε από έναν στενό ηγετικό κύκλο, όπως υποστήριζαν ορισμένοι μέσα από αντιπαραθέσεις και αλληλοκατηγορίες. Αντίθετα, ήταν μια συλλογική απόφαση, στην οποία συμμετείχαν όλα ανεξαιρέτως τα μέλη του στρατιωτικού συμβουλίου στη Λωρίδα της Γάζας.
Η απόφαση δεν αποσκοπούσε στην επιδίωξη προσωπικής δόξας, στην επίτευξη μιας αμιγώς στρατιωτικής νίκης ή στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στη Λωρίδα της Γάζας. Αντίθετα, αποτέλεσε αναπόφευκτη απάντηση στους σοβαρούς κινδύνους και στις επανειλημμένες παραβιάσεις σε βάρος του ευλογημένου τεμένους Αλ-Άκσα, καθώς και στην κλιμάκωση των σοβαρών επιθέσεων κατά των κρατουμένων και των απάνθρωπων συνθηκών κράτησής τους.
Η απόφαση δεν ήταν αποτέλεσμα μιας στιγμιαίας συναισθηματικής φόρτισης ή ενός παροδικού θυμού. Αντίθετα, προέκυψε από ένα καλά μελετημένο στρατηγικό σχέδιο, το οποίο συζητήθηκε και προετοιμάστηκε επί σειρά πολλών ετών, σε άμεση συνάρτηση με τη συνεχιζόμενη παραβίαση και προσβολή του Αλ-Άκσα και των ιερών τόπων.
Η επιχείρηση βασίστηκε σε ακριβείς και μελετημένους υπολογισμούς των κινδύνων. Απόδειξη αυτού αποτελεί το γεγονός ότι οι τέσσερις βασικοί ηγέτες (Γιάχια αλ-Σινουάρ, Μοχάμεντ Ντέιφ, Μαρουάν Ίσα και Μοχάμεντ αλ-Σινουάρ) είχαν διαφορετικές εκτιμήσεις. Η υψηλότερη εκτίμηση πιθανότητας που δόθηκε ήταν 70%, ενώ άλλες προσωπικότητες, όπως ο Μοχάμεντ αλ-Σινουάρ, δεν προσδιόρισαν συγκεκριμένο ποσοστό και ζήτησαν να υπάρχει ετοιμότητα, χωρίς να ορίσουν αυστηρή ημερομηνία.
Ο βασικός στόχος του σχεδίου ήταν η «εξουδετέρωση της Μεραρχίας της Γάζας», ενώ δευτερεύων στόχος ήταν η «αιχμαλωσία στρατιωτών για ανταλλαγή». Αυτό αντανακλά υψηλό επίπεδο σχεδιαστικής πειθαρχίας, ενώ η μεταγενέστερη διεύρυνση της έκτασης της επιχείρησης αποδίδεται στην κατάρρευση του επιχειρησιακού μηχανισμού του Ισραήλ επί του πεδίου και στην ανεξέλεγκτη, μη προγραμματισμένη εξέλιξη των γεγονότων κατά τις πρώτες ώρες της εφαρμογής της.
Η αποφασιστικότητα των υπευθύνων για τη λήψη της απόφασης να ακυρώσουν πλήρως την επιχείρηση —και όχι απλώς να την αναβάλουν— ήταν μεγάλη, σε περίπτωση που σταματούσαν οι «ισραηλινές» παραβιάσεις σε βάρος του Αλ-Άκσα και των κρατουμένων.
Μια τελευταία παρατήρηση: όταν οι σιωνιστές μπήκαν στη Βηρυτό το 1982 και κατέλαβαν, μετά από άγριο βομβαρδισμό, την έδρα της PLO, έκλεψαν όλο το μιντιακό αρχείο που φυλασσόταν εκεί: φιλμ, κασέτες βίντεο, εφημερίδες, περιοδικά, έγγραφα. Εκλεψαν το υλικό και άρχισαν να το στρεβλώνουν και να το εντάσσουν στο αφήγημά τους, για να δείξουν πως είναι οι ιστορικοί «ιδιοκτήτες» της Παλαιστίνης. Εδώ και χρόνια, παλαιστίνιοι διανοούμενοι και καλλιτέχνες προσπαθούν να ξαναπάρουν τμήματα αυτού του υλικού (συχνά αγοράζοντάς τα από σιωνιστές) για να στηρίξουν μια προσπάθεια επανοικειοποίησης της ιστορικής μνήμης του λαού τους.
Η Χαμάς πήρε, προφανώς, το μάθημα από την παλιά ήττα των Παλαιστίνιων σ’ αυτόν τον τομέα και φροντίζει να παράγει υλικό που στοιχειοθετεί τις διάφορες φάσεις της παλαιστινιακής ιστορίας τα τελευταία 30-40 χρόνια. Και ταυτόχρονα να φυλάσσει αυτό το υλικό ως κόρη οφθαλμού, για να είναι διαθέσιμο στον παλαιστινιακό λαό και στον ιστορικό του μέλλοντος. Της αξίζει έπαινος (και) γι’ αυτό.
