Η πιο αηδιαστική λέξη στο πολιτικό λεξιλόγιο, μόδα των τελευταίων ετών, δάνειο εξ Εσπερίας, είναι η λέξη «αφήγηση» ή «αφήγημα». Ακόμη και επιστημονικά επεξεργασμένες θεωρίες (ο μαρξισμός φερειπείν) αποκαλούνται «αφηγήματα». Βολεύει, βλέπετε, να σχετικοποιούνται τα πάντα. Οπου βασιλεύει ο απόλυτος ρελατιβισμός, βασιλεύει η αστική ιδεολογία. Υπάρχει, όμως, τουλάχιστον μια περίπτωση που η λέξη «αφήγημα» βρίσκει τη δικαίωσή της. Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, άτυπος ηγέτης της «Αριστερής Πλατφόρμας» του ΣΥΡΙΖΑ και ήδη υπερ-υπουργός Περιβάλλοντος κτλ. αποτελεί την προσωποποίηση του αφηγητή. Αυτού που οι Αγγλοι ονομάζουν story teller, ενώ στην Ανατολή επιβιώνει ακόμη ως «παραμυθάς». Είναι ο άνθρωπος που διηγείται με γοητευτικό τρόπο ιστορίες.
Ο Λαφαζάνης μιλά ακόμη και ως υπουργός για τη… σοσιαλιστική προοπτική που πρεσβεύει ο ΣΥΡΙΖΑ: «Η κυβέρνησή μας θα πρέπει να έχει ως αμετάθετο στόχο τη ριζική αλλαγή του συστήματος και ένα νέο παραγωγικό και κοινωνικό πρότυπο ανάπτυξης που θα είναι ταυτόχρονα αποδοτικό και δίκαιο και θα έχει ως προοπτική ένα σύγχρονο και βιώσιμο σοσιαλισμό». Ο Λαφαζάνης είναι ηρωικός. Δε διστάζει ακόμη και ως υπουργός να μιλήσει για «γερμανική και βαθιά συντηρητικο-νεοφιλελεύθερη Ευρώπη» και για «γερμανοκατασκευασμένο νόμισμα», να καταγγείλει «τα νεοφιλελεύθερα νεοαποικιακά κέντρα που κυριαρχούν στην ΕΕ και το ΔΝΤ» και «δεν ζητάνε από την Ελλάδα συμφωνία, αλλά υποταγή και παράδοση» και να σαλπίσει αντεπίθεση, ώστε η Ελλάδα να «μπορέσει να απειλήσει πραγματικά και σε βάθος τα πιο ζωτικά και θεμελιώδη οικονομικά, πολιτικά και γεωστρατηγικά συμφέροντά τους»*.
Ολ’ αυτά αντιμετωπίζονται από το αστικό μιντιακό σύστημα ως εξόχως γραφικά. Δεν υπάρχει περίπτωση να διαβάσεις κακή κουβέντα για τον Λαφαζάνη. Ακόμη και εκείνοι που καταγράφουν τη διαφωνία τους με την «αφήγησή» του, θεωρούν υποχρέωσή τους να εξάρουν την εντιμότητά του, αλλά και την κομματικότητά του. Ο Λαφαζάνης δεν πρόκειται να ρίξει την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, λένε με νόημα. Ο Λαφαζάνης και η «αφήγησή» του θεωρούνται στοιχείο του συστήματος εξουσίας. Αλλιώς, θα είχαν πέσει πάνω του να τον καταξεσκίσουν. Αρκετοί σημειώνουν με νόημα ότι η «αφήγηση» του Λαφαζάνη, όπως εκτίθεται δημόσια, με την ιδιότητα του υπουργού πλέον, βοηθά τον Τσίπρα στη διαπραγμάτευση που (προσπαθεί να) κάνει, διότι έναντι των «εταίρων» μπορεί να επικαλείται τα εσωκομματικά προβλήματα που αντιμετωπίζει και τον κίνδυνο η κυβέρνησή του ν’ αντιμετωπίσει μια ανταρσία από τ’ αριστερά και να πέσει, δημιουργώντας στην ΕΕ μεγαλύτερα προβλήματα.
Οι ιμπεριαλιστές, βέβαια, δεν είναι πρωτάρηδες στην πόκα, για να «φάνε» τέτοιες μπλόφες. Και δε νομίζουμε πως και η «παιδική χαρά» του Μαξίμου είναι τόσο αφελής ώστε να πιστεύει πως η επίκληση της λαφαζάνειας «αφήγησης» μπορεί να λειτουργήσει ως μπλόφα έναντι των ευρωπαίων ιμπεριαλιστών, πείθοντάς τους να χαλαρώσουν την πίεση πάνω στη συγκυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου. Ο μόνος χώρος στον οποίο μπορεί να είναι αποτελεσματική η «αφήγηση» του Λαφαζάνη είναι το κομματικό ακροατήριο του ΣΥΡΙΖΑ, στο οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως βάλσαμο, αποσβαίνοντας κραδασμούς και εξισορροπώντας φυγόκεντρες τάσεις.
Για να λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους, περισσότερο ως ιδεολογία συνενοχής λειτουργεί η «αφήγηση» του Λαφαζάνη («μένουμε στο κόμμα και αγωνιζόμαστε για να τ’ αλλάξουμε από τα μέσα»), παρά ως αποπροσανατολισμός. Διότι η εξουσία είναι «γλυκιά» και μαζί με το βασιλικό ποτίζει και τη γλάστρα. Ο Λαφαζάνης έγινε υπουργός, οι υπόλοιποι βολεύονται στον κρατικό μηχανισμό, όπως γίνεται με τα στελέχη κάθε αστικού κόμματος (ειδικά εκείνων που δεν είχαν ξαναγευτεί εξουσία και «γιαλίζει το μάτι» των στελεχών τους). Αλλιώς, θα έθεταν στον «παραμυθά» μερικά απλά ερωτήματα. Οπως: Υπάρχει περίπτωση αυτή η κυβέρνηση να ανοίξει το δρόμο για το σοσιαλισμό; Αφού οι δανειστές είναι αποικιοκράτες, γιατί η κυβέρνηση διαπραγματεύεται μαζί τους; Γιατί έσπευσες να πάρεις υπουργικό θώκο, υπ’ αυτές τις συνθήκες, και δεν έμεινες εκτός κυβέρνησης για να μη θεωρείσαι συνένοχος;
Η αμετροέπεια στις «αφηγήσεις» οδηγεί καμιά φορά στη γελοιοποίηση. Αυτό δεν το πήρε υπόψη του ο Λαφαζάνης και ήδη αυτή τη στιγμή έχει γελοιοποιηθεί. Τον προστατεύει, βέβαια, το αστικό μιντιακό σύστημα (για τους λόγους που αναφέραμε παραπάνω), αλλά όποιος έχει μάτια βλέπει.
Αναφερόμαστε στην υπόθεση με τον ρωσοτουρκικό αγωγό Turkish Stream, ο οποίος θα αποκτούσε και ελληνικό βραχίονα, τον Hellenic Stream, μέσω του οποίου η Νότια και Κεντρική Ευρώπη θα κατακλυζόταν από ρωσικό φυσικό αέριο και η Ελλάδα θα μετατρεπόταν σε σημαντικό ενεργειακό κόμβο, εξασφαλίζοντας δουλειές και έσοδα στη φάση της κατασκευής, φτηνό αέριο για επιχειρήσεις και νοικοκυριά στην Ελλάδα και κρατικά έσοδα από τέλη διέλευσης, στο διηνεκές. Κι όχι μόνον αυτό, αλλά οι Ρώσοι θα έδιναν άμεσα και μπροστάντζα ύψους 3 έως 5 δισ. ευρώ, έτσι που η κυβέρνηση να μπορέσει να υψώσει το μεσαίο δάχτυλο στους κυνικούς αποικιοκράτες της ΕΕ και του ΔΝΤ και να τους βάλει τα δυο πόδια σ’ ένα παπούτσι.
Αυτή ήταν η «αφήγηση» που παρουσίασε σε σωρεία συνεντεύξεών του ο Λαφαζάνης, μετά την «ιστορική» (δικός του ο χαρακτηρισμός) συμφωνία που ο ίδιος προετοίμασε και ο Τσίπρας υπέγραψε στη Μόσχα. Βέβαια, άφηνε και κάποιο παραθυράκι ανοιχτό για μη υλοποίηση της συμφωνίας και μη καταβολή της μπροστάντζας, όμως αυτό μόνο οι πολύ προσεκτικοί μπορούσαν να το δουν. Οι υπόλοιποι καταλάβαιναν ότι το πολύ σε δυο βδομάδες έρχεται ο Μόσκοβος να βγάλει από το λαιμό της Ελλάδας τη θηλιά που της πέρασαν οι αποικιοκράτες. «Και βεβαίως, αυτό δεν μπορεί παρά να εκτιμηθεί από τις ευρωπαϊκές χώρες και να εκτιμηθεί ενόψει των διαπραγματεύσεων με ένα γόνιμο τρόπο προκειμένου να βρεθούν διέξοδοι για τη χώρα μας και στα δημοσιονομικά προβλήματα», έλεγε με νόημα ο Λαφαζάνης στο κομματικό ραδιόφωνο μεγαλοπαρασκευιάτικα (ένας παραμυθάς της πολιτικής ασορτί με το χριστιανικό παραμύθι).
Τις απαντήσεις τις γνωρίζουμε ήδη. Εκπρόσωπος του Πούτιν δήλωσε, με τον πιο επίσημο τρόπο, ότι καμιά προκαταβολή δεν πρόκειται να δοθεί στην Ελλάδα. Και ο «πολύς» Αλεξέι Μίλερ της Gazprom ήρθε στην Αθήνα για να συναντηθεί με Τσίπρα και Λαφαζάνη και να τους «προσφέρει» όχι την υπογραφή συμφωνίας για τον αγωγό, αλλά τη δημιουργία ομάδας εργασίας που θα μελετήσει το θέμα. Ετσι, ο Hellenic Stream μετατράπηκε σε Greek Strip (από το στριπ τιζ). Και ο «παραμυθάς» ξεφτιλίστηκε. Αν ασκούσε το επάγγελμα σε καφενέ της Δαμασκού, θα του πετούσαν χουρμάδες, αλλά εδώ ο αστικός Τύπος τον προστάτευσε πάλι.
Στις δηλώσεις που έκανε στην Αθήνα ο Μίλερ απαντούσε στην ΕΕ και απευθυνόταν στην Κομισιόν και όχι στην ελληνική κυβέρνηση. Λογικό από την πλευρά ενός υψηλόβαθμου μάνατζερ του ρωσικού ιμπεριαλισμού. Το παζάρι για τους αγωγούς δε θα γίνει με τον Λαφαζάνη και τον Τσίπρα, αλλά με τη γερμανική κυβέρνηση, η οποία είναι συνεταίρος με τους Ρώσους στον Nord Stream και κάνει το δικό της παιχνίδι. Μέχρι στιγμής έχουν ναυαγήσει δυο ρωσικά ενεργειακά σχέδια που περιλάμβαναν και την Ελλάδα. Το ένα ήταν ο περιβόητος αγωγός Μπουργκάς-Ανεξανδρούπολη, που βρισκόταν υπό διαπραγμάτευση επί είκοσι χρόνια κι όταν φάνηκε ότι πάει να γίνει, οι Αμερικανοί τον ματαίωσαν, πρώτα μέσω της κυβέρνησης Μπορίσοφ και μετά μέσω της κυβέρνησης Παπανδρέου. Το δεύτερο ήταν ο South Stream, έργο πολύ μεγαλύτερο από τον υπό μελέτη Turkish Stream, την κατασκευή του οποίου ματαίωσαν οι ίδιοι οι Ρώσοι, μετά από σκληρά παζάρια με το Βερολίνο και τις Βρυξέλλες.
Δεν υπάρχει περίπτωση, λοιπόν, να γίνει οποιοδήποτε μεγάλο ενεργειακό έργο με τη συμμετοχή της Ρωσίας στον ευρωπαϊκό Νότο, αν οι Ρώσοι δεν φτάσουν σε συμφωνία με τους Γερμανούς. Τα ηρωικά του Λαφαζάνη («γιατί, λοιπόν, υπάρχουν αντιδράσεις για την Ελλάδα, η οποία επιχειρεί μια συμφωνία για τη διέλευση του ρώσικου αγωγού και δεν υπάρχουν αντιδράσεις για τη Γερμανία, η οποία μάλιστα θέλει να μονοπωλήσει τη ροή του ρώσικου φυσικού αερίου στην Ευρώπη, διεκδικώντας να διευρυνθεί ο αγωγός της Βαλτικής, προκειμένου να μη γίνει ο Νότιος Διάδρομος;») ήταν μόνο για εσωτερική κατανάλωση. Και μάλιστα για κατανάλωση με κοντινή ημερομηνία λήξης, αφού κράτησαν μόνο δυο βδομάδες.
Ο South Stream ακυρώθηκε από τους Ρώσους, γιατί το απαίτησαν οι Γερμανοί (με τους οποίους κάνουν ενεργειακές μπίζνες). O Turkish Stream, αν γίνει, θα αφορά την τροφοδοσία της τουρκικής αγοράς. Ο Hellenic Stream δεν υπάρχει περίπτωση να κατασκευαστεί, αν δεν υπάρξει προηγουμένως γενικότερη γερμανο-ρωσική συμφωνία. Και βέβαια, μια ιμπεριαλιστική δύναμη σαν τη Ρωσία, δε θα έδινε προκαταβολή (και μάλιστα τέτοιου ύψους) για ένα έργο που ακόμη δεν ξέρει αν θα γίνει. Ούτε θα έμπαινε σφήνα στο παζάρι της Ελλάδας με τους ευρωπαίους ιμπεριαλιστές, προκαλώντας προβλήματα στις δικές της σχέσεις μ’ αυτούς. Το κοροϊδιλίκι του Λαφαζάνη κράτησε πολύ λίγο, όμως ως κοροϊδιλίκι πρέπει να αξιολογηθεί από τον ελληνικό λαό.
Πέτρος Γιώτης
ΥΓ. «Δεν πρόκειται να υπάρξει η παραμικρή ιδιωτικοποίηση στη χώρα». Δήλωση του Λαφαζάνη σε συνέντευξη στη Real Νews της περασμένης Κυριακής. Την ίδια μέρα, στο Παρίσι, όπου μεταφέρθηκε το παζάρι με την τρόικα, συμφωνούνταν να προχωρήσουν οι τρεις πρώτες ιδιωτικοποιήσεις: ΟΛΠ, 14 περιφερειακά αεροδρόμια, ΟΔΙΕ!
* Τα αποσπάσματα είναι από πρόσφατες συνεντεύξεις του Λαφαζάνη.
