Εκλογές σε δυο βδομάδες και -για να είμαστε ειλικρινείς- ευτυχώς, για να τελειώσει μια ώρα γρηγορότερα αυτό το πολιτικό πανηγύρι του καπιταλισμού και ν’ αρχίσουμε να συζητάμε για την ουσία. Ενα από τα δυο μεγάλα κόμματα εξουσίας θα τις κερδίσει και κατά πάσα πιθανότητα θα σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση, έστω και με ισχνή πλειοψηφία. Αν δεν έχει πλειοψηφία, υπάρχουν σύμμαχοι για να του τη δώσουν. Αν δε γίνει αυτό, υπάρχει το γερμανικό παράδειγμα (αλήθεια, θυμάται κανείς ότι η ιμπεριαλιστική Γερμανία κυβερνάται σταθερότατα από μια αρμονική συνεργασία των δύο «προαιώνιων εχθρών»;). Κι αν δεν γίνει κι αυτό, υπάρχουν νέες εκλογές. Στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα, λένε οι αστοί. Και έχουν δίκιο, υπό την προϋπόθεση ότι ο λαός μένει στο περιθώριο και ενεργεί ως τσούρμο ψηφοφόρων που επιλέγει ποιοι θα διαχειριστούν τα συμφέροντα του κεφάλαιου.
Είναι σχιζοφρενικό να επιλέγεις ποιοι θα σε τσακίσουν, αλλά αυτή η σχιζοφρένεια είναι η πεμπτουσία της αστικής δημοκρατίας. Οταν τα πράγματα αρχίζουν να τοποθετούνται σε λογική (δηλαδή ταξική) βάση, τότε τα θεμέλια της αστικής δημοκρατίας αρχίζουν να τρίζουν. Τότε αρχίζουν να διαμορφώνονται όροι εξέλιξης της πολιτικής κρίσης σε επαναστατική κρίση. Θα μας πουν, βέβαια, οι… καλπολάγνοι επαναστάτες (άλλη «αντίφαση εν τοις όροις» αυτή), ότι αυτά δεν είναι του παρόντος, αλλά του μέλλοντος. Θα τους απαντήσουμε με τους γνωστούς στίχους του Μαγιακόφσκι για το μέλλον που ποτέ δεν έρχεται μόνο του, αλλά χρειάζεται να βάλεις πλάτη, χρειάζεται να προετοιμάσεις τους όρους του στο παρόν.
Δικομματισμό, βέβαια, δεν ψηφίζουμε εμείς οι αριστεροί (αν και δεν είναι τόσο μακρινή η εποχή που οι «πούροι» του Περισσού μιλούσαν για το «άθροισμα των δημοκρατικών δυνάμεων», προσθέτοντας τα δικά τους «κουκιά», μ’ αυτά του ΠΑΣΟΚ). Πρέπει, όμως, (μας λένε) να ψηφίσουμε κάποιο αριστερό κόμμα. Η Αλέκα Παπαρήγα, γενική γραμματέας και ιδεολογικός εγκέφαλος του Περισσού, μας είπε με απλά κατανοητά λόγια γιατί πρέπει να ψηφίσουμε ΚΚΕ, σε συνέντευξή της στις 28 Αυγούστου:
«Το αστικό πολιτικό σύστημα με τις πλάτες του ΝΑΤΟ και της ΕΕ έχει λύσεις. Ο λαός πρέπει να κάνει την επόμενη κυβέρνηση και την επόμενη αξιωματική αντιπολίτευση να τρέμουν. Δυστυχώς, απ’ αυτήν την εκλογική μάχη δεν μπορεί να βγει λαϊκή κυβέρνηση και δεν είναι εύκολο στις παρούσες συνθήκες, αλλά μπορεί να ανοίξει μια πόρτα που να βλέπει στο βάθος ο λαός τη λαϊκή κυβέρνηση. Ο λαός δεν πρέπει να παραιτηθεί από τα δικαιώματά του και προπάντων δεν πρέπει να υποτιμήσει τη δύναμη που έχει. Ο αντίπαλος δεν είναι τόσο ισχυρός όσο φαίνεται. Ο λαός πρέπει να αποκαλύψει και να βγάλει στην επιφάνεια όλη τη δύναμη που έχει, όσο μπορεί στις 16 Σεπτέμβρη και ακόμα περισσότερο στην πορεία.
Εμείς δεν πετάμε στα σύννεφα, να λέμε ότι ο δικομματισμός πνέει τα λοίσθια. Τα λένε αυτοί που είναι έτοιμοι να του δώσουν ανάσα ζωής με κυβερνητικές συμπράξεις. Ο δικομματισμός πρέπει να δεχτεί πλήγμα και να είναι αδύναμος. Αυτό είναι το κυριότερο και το ρεαλιστικό. Δεν είναι τι θέλουμε. Εμείς θέλαμε μια λαϊκή κυβέρνηση, δεν είναι εύκολο, αλλά αυτό που μπορεί να γίνει είναι – το ξαναλέμε – μια αδύναμη κυβέρνηση, μια αδύναμη αξιωματική αντιπολίτευση, ισχυρό ΚΚΕ και ένα κίνημα ανερχόμενο, στην πορεία πλειοψηφικό, που αναμετράται με επιτυχία και επιτυγχάνει μια λαϊκή κυβέρνηση» (Ριζοσπάστης, 29/8).
Πολύ καθαρή και πολύ παραστατική η περιγραφή: Ξεχάστε εκείνα τα παλαιομαρξιστικά περί επαναστάσεων, με τις οποίες η εργατική τάξη και η πλειοψηφία των εργαζόμενων τάξεων κατακτά και κρατά την εξουσία «με λόγχες και με κανόνια», όπως έλεγε ο πολεμοχαρής Ενγκελς και επαναλάμβανε ο ακόμα πιο πολεμοχαρής Λένιν. Το θέμα είναι να πετύχουμε κάποια στιγμή μια «λαϊκή κυβέρνηση». Πώς θα γίνει αυτό; Ψηφίζοντας, φυσικά. Σε τούτες τις εκλογές θ’ ανοίξουμε μια πόρτα, ώστε να βλέπουμε τη «λαϊκή κυβέρνηση» που την έχουν φυλακίσει οι κακοί στο βάθος ενός σκοτεινού λαβύρινθου. Σιγά-σιγά, ψηφίζοντας και δίνοντας στο ΚΚΕ και τους συμμάχους του (ποιους συμμάχους, αλήθεια, τώρα που την έκανε και το ΔΗΚΚΙ κατά ΣΥΡΙΖΑ μεριά;) όλο και μεγαλύτερα ποσοστά, θα προχωρούμε στο λαβύρινθο, θ’ ανοίγουμε συνεχώς πόρτες και κάποια στιγμή θα βρούμε και θ’ απελευθερώσουμε τη «λαϊκή κυβέρνηση». Οπως γίνεται στα «war games», απ’ όπου φαίνεται να δανείστηκε το παράδειγμά της η κ. Παπαρήγα.
Βέβαια, αυτή η… επαναστατική στρατηγική και τακτική δεν είναι καινούργια. Δεν μπορεί να διεκδικήσει το copyright ο Περισσός. Αυτό το έχουν κατοχυρώσει ο Μπερνστάιν, ο Κάουτσκι, ο Σάιντεμαν και τινές άλλοι, κάπου στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Ονομάστηκε ρεφορμισμός αυτή η στρατηγική-τακτική και οι φορείς της οπορτουνιστές, ρεφορμιστές, αποστάτες και άλλα τέτοια εύηχα. Είπαμε, όμως, αυτά είναι παλαιοκομμουνιστικά. Ισχυαν… άλλες εποχές, όχι τώρα.
Ως αριστεροί, λοιπόν, δεν έχουμε λόγο να ψηφίσουμε ΚΚΕ. Μας μπερδεύει, όμως, κάπως ο ΣΥΡΙΖΑ, που έχει σαφέστατα πιο δεξιά γραμμή από τον Περισσό, όμως στις γραμμές του συνωστίζονται κάμποσες οργανώσεις που βρίσκονται αριστερά του Περισσού. Το ερώτημα πλέον είναι αν βρίσκονται ή βρίσκονταν. Διότι, όπως λέει μια λαϊκή παροιμία, «μ’ όποιον δάσκαλο καθήσεις τέτοια γράμματα θα μάθεις» ή, όπως λέει μια άλλη, «δείξε μου το φίλο σου να σου πω ποιος είσαι». Εν πάση περιπτώσει, θα παρακαλούσαμε τους (στο παρελθόν τουλάχιστον) ακροαριστερούς του ΣΥΡΙΖΑ να μας διευκρινίσουν τι ακριβώς εννοούσε στις 29 Αυγούστου ο πρόεδρός τους Αλέκος Αλαβάνος, όταν δήλωνε ότι οι μονοκομματικές κυβερνήσεις παραλαμβάνουν χάος και παραδίδουν χάος και πως ήρθε η ώρα για κυβερνήσεις συνεργασίας. Επίσης, να μας πουν ποια είναι η θέση του ΣΥΡΙΖΑ για την Ευρωένωση. Να τους ψηφίσουμε, πάντως, αποκλείεται. Και μόνο στη σκέψη ότι ψηφίζεις ΚΟΕ και βγαίνει βουλευτής ο Παπαγιαννάκης ανατριχιάζουμε.
Υπάρχει, όμως, και ένας αστερισμός μικρότερων οργανώσεων και κομμάτων της Αριστεράς (ριζοσπαστικής, επαναστατικής, εξωκοινοβουλευτικής ή όπως αλλιώς αυτοπροσδιορίζονται), που συμμετέχουν στις εκλογές αυτόνομα ή συνεργατικά και που επίσης ζητούν την αριστερή ψήφο μας. Ειλικρινά, δεν έχουμε καταλάβει για ποιο ακριβώς λόγο μας τη ζητούν. Τουλάχιστον ο Περισσός και ο ΣΥΡΙΖΑ λένε κάτι συγκεκριμένο: ψηφίστε μας για ν’ αλλάξουν οι πολιτικοί συσχετισμοί και να ξεκινήσει έτσι μια διαδικασία αλλαγής πολιτικής. Οι της ριζοσπαστικής κ.λπ. Αριστεράς δε λένε τέτοιο πράγμα. Ζητούν εκλογική καταγραφή μιας απόφασης γι’ αγώνα; Ζητούν αποστολή αγωνιστικών μηνυμάτων μέσω της κάλπης; Αν δεν απαντήσουν στο ερώτημα: γιατί όλα τούτα πρέπει να καταγραφούν μέσω μιας ψήφου και όχι μέσω της αποχής (ή έστω του άκυρου), δικαιούμαστε να υποστηρίξουμε ότι το μόνο που επιδιώκεται είναι η στήριξη πολιτικά ετοιμόρροπων «μαγαζιών», που δεν θέλουν και δεν μπορούν να βγουν από την πολιτική ρουτίνα της αστικής δημοκρατίας και των «αντιπροσωπευτικών» της θεσμών. Που δεν θέλουν και δεν μπορούν να χαράξουν μια πολιτική τακτική πλήρους ρήξης με την αστική δημοκρατία και τους θεσμούς της, αλλά τσαλαβουτούν στα λασπόνερα που καλύπτουν το περιθώριο του συστήματος. Που δεν έχουν διδαχτεί τίποτα από το παρελθόν, το οποίο μας προσφέρει αφειδώς παραδείγματα συγκέντρωσης μερικών δεκάδων χιλιάδων ψήφων, που δεν σηματοδότησαν απολύτως τίποτα σε επίπεδο κοινωνικού κινήματος.
Η πρωτοφανής καταστροφή των τελευταίων ημερών του Αυγούστου ενεπλάκη στην προεκλογική περίοδο. Ειδικά στις πυρόπληκτες περιοχές ακούστηκαν κραυγές για μαζική αποχή και άκυρο. Σίγουρα πρόκειται για μια πρωτόλεια αντίδραση, συναισθηματικά φορτισμένη. Ταυτόχρονα, όμως, είναι και μια υγιής αντίδραση. Δεν έχει φασιστικά χαρακτηριστικά, όπως δεν έχει και επαναστατικά χαρακτηριστικά. Δείχνει, όμως, μια αποστροφή προς το πολιτικό σκηνικό, ένα μπούχτισμα, μια αγανάκτηση. Περιέχει μια βάση για την ανάπτυξη της επαναστατικής ζύμωσης. Η βάση είναι η εμπειρία και η αυθόρμητη διάθεση. Η επαναστατική ζύμωση πρέπει να προσθέσει τη γνώση. Να βρεθεί στο ίδιο μήκος κύματος με την αυθόρμητη αυτή διάθεση, να γενικεύσει όχι μόνο τη συγκεκριμένη εμπειρία αλλά όλες τις εμπειρίες που έχει κάθε εργαζόμενος και κάθε νέος και να δείξει το δρόμο για να βαθύνει η ρήξη με το σύστημα, τους θεσμούς και τους μηχανισμούς του.
Ο Περισσός είναι η πρώτη πολιτική δύναμη που έπιασε το μήνυμα αυτής της αυθόρμητης λαϊκής τάσης και με προσεκτικό τρόπο εκστρατεύει εναντίον της. ««Απευθυνόμαστε σε όλους εκείνους που, λόγω της δίκαιης αγανάκτησης, κάτω από τη συγκινησιακή φόρτιση των ημερών, δηλώνουν ότι οι εκλογές δεν έχουν ενδιαφέρον. Αυτή η εκτίμηση, που ελπίζουμε ότι είναι προσωρινή, βολεύει πολύ τόσο τη ΝΔ όσο και το ΠΑΣΟΚ, που προτιμούν ένα λευκό και άκυρο, την αποχή από μια ψήφο – σαφή καταδίκη τους», έλεγε η Παπαρήγα στη συνέντευξη που προαναφέρθηκε. Αρθρογράφος του «Ριζοσπάστη» το χόντραινε πιο πολύ την ίδια μέρα: «Οσοι από την οργή τους κινούμενοι μιλούν για αποχή από τις εκλογές ή ότι θα ρίξουν στην κάλπη λευκό ή άκυρο, νομίζοντας πως θα τιμωρήσουν ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, τους υπαίτιους και αυτής της καταστροφής, πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι μια τέτοια επιλογή δεν τους θίγει ούτε κατ’ ελάχιστο, απεναντίας τους ευνοεί. Αυτή η επιλογή δεν οδηγεί πουθενά. Δεν ανοίγει κανένα δρόμο. Επιτρέπει στη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ να συνεχίσουν την εμπρηστική τους πολιτική. Γιατί αποχή, λευκό ή άκυρο, όσο και αν φαίνεται πως εκφράζει διαμαρτυρία, αυτή η διαμαρτυρία είναι τυφλή… Η πραγματική ψήφος – χαστούκι στο δικομματισμό και στα συμφέροντα που εκπροσωπεί και εξυπηρετεί, για να είναι η μόνη που ανταποκρίνεται ακόμα και σ’ αυτό το στοιχειώδες ένστικτο επιβίωσης των ανθρώπων του μόχθου, πρέπει να εκφραστεί με ενίσχυση των ψηφοδελτίων του ΚΚΕ. Είναι η μόνη χρήσιμη επιλογή. Για το παρόν και το μέλλον».
Ετσι, χωρίς τσίπα, χωρίς ντροπή. Λες και άμα βγάλει περισσότερους βουλευτές ο Περισσός θ’ αλλάξουν τα πράγματα για τους εργαζόμενους. Και είναι διπλή πρόκληση να λέγονται αυτά από ένα κόμμα που όταν οι ψηφοφόροι του έδωσαν το μεγαλύτερο ποσοστό που συγκέντρωσε μεταπολιτευτικά, έσπευσε να μπει σε δυο διαδοχικές αστικές κυβερνήσεις, την πρώτη μόνο με τη ΝΔ του Μητσοτάκη και στη δεύτερη μαζί και με το ΠΑΣΟΚ του Α. Παπανδρέου, τον οποίο -τι ειρωνία!- λίγο πριν είχε παραπέμψει σε ειδικό δικαστήριο ως απατεώνα και δωρολήπτη!
Δεν έχουμε δει αναλυτικά τη φιλολογία των διάφορων σχηματισμών της «άλλης» Αριστεράς που συμμετέχουν στις εκλογές. Ελπίζουμε να μη δούμε ανάλογες προσεγγίσεις, που αν υπάρξουν θα είναι (εκτός των άλλων και) γελοίες. Αν μη τι άλλο, ο Περισσός είναι ένα κοινοβουλευτικό κόμμα, ενώ αυτοί οι σχηματισμοί δεν φιλοδοξούν να εκλέξουν βουλευτή (πιστεύουμε ότι έχουν αίσθηση της πραγματικότητας). Επομένως, αν υποστηρίξουν ότι η ψήφος σ’ αυτούς είναι μεγαλύτερης βαρύτητας από την αποχή ή το άκυρο, απλώς θα γελοιοποιηθούν.
Η δική μας πολιτική πρόταση είναι η ΑΠΟΧΗ. Ετσι απλά και χωρίς τυμπανοκρουσίες. Είναι το πιο ισχυρό αντικοινοβουλευτικό μήνυμα που μπορεί να στείλει κανένας. Αν αυτό το μήνυμα «συναντηθεί» με την αυθόρμητη διαμαρτυρία εργαζόμενων και νέων, ιδιαίτερα μετά τα τελευταία γεγονότα, ακόμα καλύτερα. Δεν θα το «πιστώσουμε» στη δική μας δράση. Απλώς θα μετρήσουμε με μεγαλύτερη αυστηρότητα τις αδυναμίες μας, που δεν μας επιτρέπουν να «συναντηθούμε» ουσιαστικά με τις αυθόρμητες τάσεις που συγκυριακά αναπτύσσονται μέσα στο λαό.
Το ζητούμενο σήμερα είναι να χαραχτεί μια διακριτή διαχωριστική γραμμή με τους θεσμούς της αστικής δημοκρατίας. Οι εκλογές είναι μόνο μια στιγμή. Η στάση σ’ αυτές είναι μια ελάσσων πολιτική στάση, γιατί ελάσσων είναι η ίδια η σημασία των εκλογών. Το μείζον είναι να ακουστεί όσο πιο δυνατά γίνεται το μήνυμα: «τα προβλήματα δεν λύνονται με ψηφοφορίες, αλλά με αγώνες». Να αρχίσουν να διαμορφώνονται (όχι μέσω των εκλογών, αλλά και με τη στάση στις εκλογές) όροι ταξικής ανασύνταξης.
Πέτρος Γιώτης
