«Ο κ. Μητσοτάκης, με τον εργασιακό του νόμο, έδωσε δώρο στις μεγάλες εταιρίες – πλατφόρμες, τη δυνατότητα να μετατρέψουν τους εργαζόμενούς τους από μισθωτούς σε αυτοαπασχολούμενους (…) η κυβέρνηση μπροστά στον πανικό της και τη γενική κατακραυγή ισχυρίζεται ψευδώς ότι δεν ευθύνεται ο νόμος της για αυτή την αθλιότητα (…) Φέρνουμε νομοθετική ρύθμιση που διασφαλίζει ότι οι διανομείς θα είναι κανονικοί εργαζόμενοι». Δήλωση Τσίπρα, 22.9.2021.
Μήπως θυμάστε πότε ήρθε η Wolt στην Ελλάδα; Να σας βοηθήσουμε εμείς. Η Wolt άρχισε να λειτουργεί στη χώρα μας τον Γενάρη του 2019. Επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ δηλαδή. Και όπως είναι γνωστό, η Wolt δεν έχει ούτε έναν εργαζόμενο με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας. Από την πρώτη στιγμή δουλεύει με «συνεργάτες». Με εργάτες που παρέχουν εξαρτημένη εργασία, αλλά θεωρούνται… επιχειρηματίες. Με δικά τους… μέσα παραγωγής: δίκυκλο, ρούχα δουλειάς, εταιρικό γιλέκο, εταιρικό κουτί (ναι, ακόμα και το γιλέκο και το κουτί με το λογότυπο της εταιρίας το πληρώνουν). Καταθέτουν κι ένα μικρό κεφάλαιο ως εγγύηση για τη συνεργασία της… ατομικής τους επιχείρησης με τη Wolt. Αυτό το σύστημα ζήλεψε η e-food και προσπάθησε να το γενικεύσει στους δικούς της εργάτες.
Επομένως, ο Τσίπρας λέει ψέματα. Η δυνατότητα αυτή υπήρχε και επί των ημερών της κυβέρνησής του, χωρίς ουδείς συριζαίος να ενοχλείται.
Αυτό βέβαια δε δικαιώνει την κυβέρνηση Μητσοτάκη και τον Χατζηδάκη που αντέδρασε και πάλι με τη γνωστή υστερία που παθαίνει όταν φοβάται. Μαζεύτηκαν πολλά και η εικόνα του macho (τρομάρα του!) υπουργού που προσπαθεί να φιλοτεχνήσει για τον εαυτό του έχει κουρελιαστεί, αφήνοντας να φανεί το σκληρό και ανάλγητο πρόσωπο ενός επαγγελματία νεοφιλελεύθερου.
Κάθε μέρα κι ένα δελτίο Τύπου. Στις 20 Σεπτέμβρη έκανε ρεκόρ, στέλνοντας τρία δελτία Τύπου για το ίδιο θέμα. Αρκεί να παραθέσουμε τους τίτλους για να καταλάβετε σε τι κατάσταση υστερίας βρίσκεται: «Αυτά είναι τα νέα δικαιώματα των εργαζομένων στα delivery – Ελεγχοι από το ΣΕΠΕ για το σεβασμό τους», «Κ. Χατζηδάκης: Ψευδολογία η σύνδεση αθέμιτων πρακτικών μιας εταιρείας με τις προβλέψεις του νόμου – Ενισχύθηκαν τα δικαιώματα των εργαζομένων στις συνεργατικές πλατφόρμες με τον εργασιακό νόμο», «ΠΡΙΝ και ΜΕΤΑ τον νόμο για την Προστασία της Εργασίας – Τα νέα δικαιώματα των εργαζομένων στις πλατφόρμες μετά το νόμο 4808/2021», «Τα αποτελέσματα των ελέγχων του ΣΕΠΕ στους κλάδους delivery και courier (2020-2021) – Το πλήθος των ελέγχων, οι παραβάσεις και τα πρόστιμα», «Κ. Χατζηδάκης: Προκαλώ να μου φέρουν μια λέξη από το νόμο για την Προστασία της Εργασίας που περιορίζει την προστασία των εργαζομένων στα delivery – Συνεντεύξεις του υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων», «Κ. Χατζηδάκης: Οι 500 νέες θέσεις μισθωτής εργασίας από διεθνή αλυσίδα διανομής φαγητού η καλύτερη απάντηση στους μυθοπλάστες του ΣΥΡΙΖΑ».
Ο κουτοπόνηρος Χατζηδάκης από τη μια έδειχνε δήθεν ευαισθησία για τα δικαιώματα των εργατών-κούριερ και από την άλλη κάλυπτε πλήρως το καθεστώς μετατροπής τους από εργάτες που προσφέρουν εξαρτημένη εργασία σε «ελεύθερους επαγγελματίες – συνεργάτες». Ελεγε: «Υπήρχε νομοθεσία – και επί Τσίπρα – που επέτρεπε είτε να είσαι μισθωτός σε αυτές τις δουλειές είτε να είσαι ελεύθερος συνεργάτης. Αυτό δεν το αλλάξαμε. Ετσι γίνεται σε όλη την Ευρώπη, με την εξαίρεση της Ισπανίας. Υπάρχουν εργαζόμενοι που θέλουν να είναι μισθωτοί σε αυτές τις επιχειρήσεις, για τους δικούς τους λόγους, και άλλοι που θέλουν να είναι ελεύθεροι συνεργάτες, επίσης για τους δικούς τους λόγους. Τους έχω συναντήσει και μου τα έχουν εξηγήσει οι ίδιοι»! Και διένειμε κείμενα που του έφτιαχναν οι συνεργάτες του, παρουσιάζοντας τι γίνεται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, για να δικαιολογήσει ότι καλώς υπάρχουν «αυταπασχολούμενοι» και στην Ελλάδα.
Με την ίδια κουτοπονηριά έλεγε ότι ο νόμος του θεωρεί αθέμιτη πρακτική «τη μετατροπή των συμβάσεων εξαρτημένης εργασίας σε συμβάσεις ελεύθερων επαγγελματιών». Στην e-food, όμως, η νομική δικαιολογία ήταν έτοιμη: δεν κάνουμε μετατροπή σύμβασης, αλλά σου λέμε πως όταν τελειώσει η σύμβασή σου δε θα ανανεωθεί, αλλά έχεις τη δυνατότητα να γίνεις… συνεργάτης-ελεύθερος επαγγελματίας. Οι καπιταλιστές είναι καλυμμένοι ακόμα και στην πιο ακραία αυθαιρεσία.
Δεν είναι τυχαίο ότι η πρώτη αντίδραση της e-food και του Χατζηδάκη ταυτίζονταν. «Αποδοκιμάζουμε τη χθεσινή λανθασμένη επικοινωνία καθώς δεν εκφράζει τη φιλοσοφία και την κουλτούρα της εταιρείας» ανακοίνωσε η e-food. Για «εσφαλμένη και ατυχή επικοινωνία συνεργατικής πλατφόρμας με υπαλλήλους της» μίλησε ο Χατζηδάκης. Τα… μεγάλα πνεύματα συναντήθηκαν.
Η λύση δόθηκε με έναν… παράδοξο τρόπο. Λόγω της φύσης της συγκεκριμένης δουλειάς, οι πρώτες καταγγελίες των εργατών συνάντησαν ένα ευρύ κίνημα έμπρακτης αλληλεγγύης, που εκδηλώθηκε με ένα απλό «κλικ» απενεργοποίησης της συγκεκριμένης πλατφόρμας. Δε χρειάστηκε οι αλληλέγγυοι να κατέβουν στο δρόμο. Οι υπεύθυνοι της εταιρίας αναστατώθηκαν βλέποντας τη θέση τους να κατρακυλάει στο rating των μηχανών αναζήτησης. Οι δημοσιογράφοι της ραδιοτηλεόρασης κατάλαβαν αμέσως ότι εδώ «υπάρχει θέμα». Σκαρφάλωσαν αμέσως στα κάγκελα, δείχνοντας κι αυτοί την… αλληλεγγύη τους «στα παιδιά με τα μηχανάκια». Αυτά τα σκυλιά του καπιταλισμού ξέρουν καλά πότε να σταθούν «απέναντι» με όλα τα όπλα του γκεμπελισμού στη φαρέτρα τους και πότε να «αγκαλιάσουν στοργικά» μια διαμαρτυρία για να ενσωματώσουν το μήνυμά της.
Οι εργάτες-κούριερ έκαναν μοτοπορείες. Με πολύ κόσμο. Και με τον κόσμο από τα πεζοδρόμια να τους χειροκροτεί. Πόσες φορές δεν έχουν κάνει πορείες και μοτοπορείες εργάτες που απεργούν για το δίκιο τους;
Η εταιρία τα μέτρησε και έκανε κωλοτούμπα. «Κάναμε αυτό που έχουμε ως υποχρέωση, γιατί είμαστε μια εταιρεία ανθρωποκεντρική», ανακοίνωσε. Και συμπλήρωσε: «Πολλές από τις κριτικές που ακούσαμε μας βοήθησαν στη λήψη των αποφάσεων που θα ανοίξουν το δρόμο για την περαιτέρω βελτίωση των υπηρεσιών μας με μεγαλύτερη επένδυση στους ανθρώπους μας. Ακόμα και στις πιο ακραίες φωνές επιχειρήσαμε να βρούμε τα σημεία που θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε».
Κλασική περίπτωση καπιταλιστικής επιχείρησης που υφίσταται ήττα και προσπαθεί να μετατρέψει την ήττα σε επιχειρηματικό πλεονέκτημα, με αηδίες περί «ανθρωποκεντρισμού» και «διαλόγου». Ανακοίνωσε ότι θα μετατρέψει όλες τις συμβάσεις των διανομέων της σε αορίστου χρόνου, με αναγνώριση της προϋπηρεσίας (μέχρι τώρα οι συμβάσεις δεν ήταν με την e-food αλλά με παρένθετη «δουλεμπορική» εταιρία).
Νίκη; Ασφαλώς ναι. Αυτό δε χρειάζεται να το συζητήσουμε. Ομως, πρέπει να βάλουμε αυτήν τη νίκη στο σωστό της πλαίσιο. Να δούμε τις συνθήκες υπό τις οποίες επιτεύχθηκε (τις περιγράψαμε παραπάνω) και να συνειδητοποιήσουμε ότι δεν προσφέρεται για πανηγυρισμούς με αναγωγές στο εργατικό κίνημα συνολικά. Δεν μπορεί κάθε αγώνας να κερδίσει μ’ αυτόν τον τρόπο. Να μην κάνουμε την εξαίρεση κανόνα.
Από την άλλη, να μη διαφύγει της προσοχής μας το γεγονός ότι το νομοθετικό πλαίσιο παραμένει άθιχτο. Και δεν πρόκειται ν’ αλλάξει, όσες προτάσεις νόμου κι αν καταθέσει ο Περισσός, όσες σπεκουλαδόρικες τροπολογίες κι αν καταθέσει ο ΣΥΡΙΖΑ. Οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες επιτρέπουν στην κυβέρνηση να παρακάμψει κάθε νομοθετική πρωτοβουλία από πλευράς αντιπολίτευσης, που αναγνωρίζεται μόνο στα λόγια από τον Κανονισμό της Βουλής. Αλλωστε, ειδικά ο ΣΥΡΙΖΑ, δεν έχει καμιά όρεξη ν’ αλλάξει το αντεργατικό θεσμικό πλαίσιο. Πολιτική σπέκουλα κάνει. Αισχρή, όπως το συνηθίζουν αυτοί οι πολιτικοί απατεώνες. Αν ήθελε ν’ αλλάξει το αντεργατικό θεσμικό πλαίσιο θα το είχε κάνει όταν ήταν κυβέρνηση.
Πρέπει, ακόμη, να σημειώσουμε ότι δεν είναι μόνο οι συμβάσεις «ελεύθερου επαγγελματία-συνεργάτη» που εφαρμόζουν οι περιβόητες πλατφόρμες. Το «δουλεμπόριο» με τις εταιρίες ενοικίασης εργατών έχει πάρει εφιαλτικές διαστάσεις. Ακόμα και στις βιομηχανίες υπάρχουν τμήματα που δουλεύουν με «εργολαβικούς». Οι λεγόμενες «ελαστικές» σχέσεις εργασίας απλώνονται σαν καρκίνωμα σε κάθε τομέα της καπιταλιστικής οικονομίας.
Ακόμα και για τους εργάτες της e-food η νίκη είναι προσωρινή. Οι καπιταλιστές το φυσάνε και δεν κρυώνει και θα προσπαθήσουν να πάρουν τη ρεβάνς. Δε θα είναι η πρώτη φορά. Αυτό δε μειώνει τη σημασία της νίκης, δείχνει όμως τον μερικό και προσωρινό χαρακτήρα της (έτσι είναι όλες οι κατακτήσεις της εργατικής τάξης μέσα στον καπιταλισμό).
Ενόψει όσων ειπώθηκαν παραπάνω, οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών πρέπει να γίνουν αφορμή για να σκεφτούμε γενικότερα πάνω στην ανάγκη ταξικής ανασυγκρότησης του εργατικού κινήματος, που είναι μια διαδικασία βασανιστική, γιατί οι συσχετισμοί είναι ακόμα εξαιρετικά δυσμενείς για την εργατική τάξη. Ας αφήσουμε τους ξέφρενους πανηγυρισμούς σε όσους αναζητούν μονίμως αυτοδικαίωση, ας αφήσουμε τη σπέκουλα στον ΣΥΡΙΖΑ και στους πουλημένους εργατοπατέρες της ΓΣΕΕ (που έβαλαν μπροστά τα εργατικά κέντρα που ελέγχουν, να στείλουν ανοιχτή επιστολή στον πρωθυπουργό) και ας επικεντρωθούμε στη συνεχή και συστηματική δουλειά, στη «δουλειά του μυρμηγκιού» με στόχο την ταξική ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος.
