Ο θεσμός του σχολικού τροχονόμου είναι ακόμη μια μορφή εξευτελιστικά αμειβόμενης και ανασφάλιστης εργασίας που βαφτίζεται «εθελοντισμός», υποκρύπτοντας το καθεστώς σχέσεων εξαρτημένης εργασίας.
Πατάει πάνω στην έγνοια των γονιών των μαθητών για την ασφαλή προσέλευση και αναχώρηση των παιδιών τους από το σχολείο και αντλεί τους «εθελοντές» κυρίως από τη δεξαμενή των μη εργαζόμενων μητέρων (είναι αυτές που μένοντας κοντά στο σχολείο μπορούν να ανταποκριθούν στο διακεκομμένο ωράριο -ώρα προσέλευσης και αναχώρησης των μαθητών από το σχολείο), που πασχίζουν και με τον τρόπο αυτό να ενισχύσουν το χαμηλό οικογενειακό εισόδημα.
Σύμφωνα με το νόμο 2696/1999 «Κύρωση Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας» (άρθρο 45, παράγραφοι 3 και 4) και την ΚΥΑ 2515/5/2013-στ΄15/15-9-1997, οι σχολικοί τροχονόμοι «ορίζονται από το διευθυντή του σχολείου, μπορεί να προέρχονται είτε από το προσωπικό του σχολείου είτε να προτείνονται από τον οικείο σύλλογο γονέων και κηδεμόνων και εξοπλίζονται με μέριμνα του οικείου σχολείου».
Καταβάλλεται δε σε αυτούς που δεν ανήκουν στο προσωπικό του σχολείου ή του οικείου δήμου, (παρ. 45 του άρθρου 14 του Ν. 2817/00, ΦΕΚ-78 Α’) «από τις σχολικές επιτροπές αποζημίωση για την κάλυψη των εξόδων κίνησής τους. Η αποζημίωση βαρύνει τους κεντρικούς αυτοτελείς πόρους που αποδίδονται στους Ο.Τ.Α. από τον τακτικό προϋπολογισμό.
β) Το ύψος, οι ειδικότερες προϋποθέσεις και η διαδικασία καταβολής, καθώς και κάθε σχετική λεπτομέρεια, καθορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, Οικονομικών και Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων”).
Το εξευτελιστικό ποσό της «αποζημίωσης», που καλύπτεται κάτω από το πρόσχημα «των εξόδων μετακίνησης», ανέρχεται στο δυσθεώρητο ποσό των 176 ευρώ μηνιαίως (!) και μειώνεται αναλογικά, όταν δεν προσφέρονται υπηρεσίες όλες τις ημέρες λειτουργίας του σχολείου. Π.χ. τους μήνες Σεπτεμβρίο και Ιούνιο η κατ’ αναλογία αποζημίωση ανέρχεται στα ποσό των 120,00 και 88,00 ευρώ αντίστοιχα, εφόσον τα ποσά αυτά δοθούν από σχετική επιχορήγηση του υπουργείου Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης (εγκύκλιος αριθμ. Φ 111/564 /Γ1/598/25-06-1999 υφυπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων – της παραγρ. 45 του άρθρου 14 του Ν. 2817/14-03-2000 – της αριθμ. 47455/30-08-2007 ΚΥΑ/ ΦΕΚ 1734/2007 τεύχος Β’).
Οι σύγχρονοι αυτοί δούλοι δε, «δεν ασφαλίζονται σε κανέναν ασφαλιστικό φορέα, δεν έχουν καμία ασφαλιστική κάλυψη ούτε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε περίοδο ατυχήματος».
Η περίπτωση των σχολικών τροχονόμων δεν είναι η μοναδική περίπτωση κλοπής της εργασίας, που καλύπτεται με τον όρο «εθελοντισμός» Είναι πλέον ευρέως διαδεδομένο, ειδικά τα τελευταία χρόνια της τεράστιας οικονομικής κρίσης, ότι σε εργασίες ή δομές που έχουν κοινωνική αναφορά, το αστικό κράτος να χρησιμοποιεί τον λεγόμενο «εθελοντισμό» για να καλύψει υπαρκτές ανάγκες με μηδενικό ή εξευτελιστικό κόστος.
