Εσπασε και το ρεκόρ αποχής σε βουλευτικές εκλογές, που είχε σημειωθεί τον Σεπτέμβρη του 2015, μετά την υπογραφή του τρίτου Μνημόνιου από τους Τσιπροκαμμένους. Το γεγονός, ανεξάρτητα από την ερμηνεία του, πρέπει να σημειωθεί.
Οπως επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι το αύξηση της αποχής μέσα σ’ ένα μήνα είναι τεράστια. Δεν μπορεί να συγκριθεί, για παράδειγμα, με την αύξηση της αποχής μεταξύ Ιούνη και Μάη 2012. Τον Ιούνη του 2012 ψήφισαν 260.020 ψηφοφόροι λιγότεροι σε σχέση με τον Μάη του 2012. Αντίθετα, τον Ιούνη του 2023 ψήφισαν 794.899 ψηφοφόροι σε σχέση με τον Μάη του 2023. Μιλάμε για τριπλασιασμό των ψηφοφόρων που επέλεξαν την αποχή μέσα σε ένα μήνα.
Το πρώτο (και εύκολο) συμπέρασμα που μπορούμε να βγάλουμε είναι πως αυτοί οι ψηφοφόροι δεν… συγκινήθηκαν από τα κηρύγματα περί κρισιμότητας των εκλογών, όπως και αν τα επένδυε η προπαγάνδα κάθε αστικού κόμματος. Κι αυτό έχει διακομματικό χαρακτήρα, όπως θα δούμε αναλυτικά παρακάτω. Οποιες κι αν είναι οι διαφορές που καθόρισαν τη συμπεριφορά των ψηφοφόρων, ανάλογα με το κόμμα, όλες οι συμπεριφορές δείχνουν απαξίωση του αστικού κοινοβουλευτικού συστήματος. Δεν πιστεύουν ότι από τους συσχετισμούς του μπορεί να βελτιωθεί η ζωή τους.
Και να σταματήσει το παραμύθι ότι «προτίμησαν να πάνε για μπάνιο». Το μπάνιο δεν εμποδίζει τον ψηφοφόρο να ψηφίσει. Πρακτικά, δεν υπάρχει δίλημμα «ψήφος ή μπάνιο». Να συζητήσουμε για ψηφοφόρους της επαρχίας, που δεν θέλησαν να μπουν για δεύτερη φορά στα έξοδα; Πέραν του ότι τα εκλογικά επιτελεία (ιδιαίτερα των αστικών κομμάτων εξουσίας) φροντίζουν να μεταφέρουν τους ψηφοφόρους με πούλμαν, η τεράστια αύξηση της αποχής, που δεν έχει εμφανιστεί άλλη φορά (π.χ. το 2012, όπως είδαμε) οφείλεται και σε άλλους παράγοντες, πέραν των εξόδων. Οταν η ΝΔ παίρνει τριακόσιες χιλιάδες λιγότερες ψήφους, δεν είναι τα έξοδα. Είναι η απροθυμία των ψηφοφόρων.
Κι όμως, όπως γίνεται πάντοτε σ’ αυτές τις περιπτώσεις, το φαινόμενο της εκρηκτικής αύξησης της αποχής δεν συζητήθηκε στα χθεσινοβραδινά τηλεοπτικά πάνελ. Πέταγαν καμιά κουβέντα και πήγαιναν παρακάτω. Κι ας ήταν αυτό το πιο σημαντικό νέο στοιχείο αυτών των εκλογών.
Πάντοτε το θέμα της αποχής κάνει «τζιζ». Τι να πουν; Να διαλύσουν το παραμύθι του σοβαρού Μητσοτάκη που τον εμπιστεύτηκαν και πάλι οι πολίτες; Πώς θα κόλλαγε αυτό το παραμύθι με το πραγματικό γεγονός ότι η ΝΔ πήρε 296.087 ψήφους λιγότερες σε σχέση με τις 21 Μάη; Η ΝΔ στις 25 Ιούνη έχασε το 12,30% των ψήφων που είχε πάρει στις 21 Μάη! Πήρε 140.000 ψήφους λιγότερες απ’ αυτές που είχε πάρει τον Ιούλη του 2019. Κι όμως, μόλις βγήκε το exit poll, στελέχη της ΝΔ δήλωναν με θράσος ότι το κόμμα τους αύξησε για τρίτη φορά τις ψήφους του!
Αποχή ρεκόρ
Οπως έχουμε δείξει, η πραγματική αποχή είναι σημαντικά μικρότερη από την εμφανιζόμενη, γιατί στους εκλογικούς καταλόγους είναι γραμμένοι γύρω στα 2 εκατομμύρια πολίτες παραπάνω απ’ αυτούς που θα έπρεπε να είναι.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ
Πόση είναι η πραγματική αποχή;
Οι χτεσινές εκλογές (όπως και αυτές της 21ης Μάη) έγιναν με βάση την απογραφή του 2021.
Ο νόμιμος πληθυσμός το 2021 ήταν 9.716.889, μειωμένος κατά 187.397 άτομα (1,89%) σε σχέση με το 2011.
Απ’ αυτούς πρέπει να αφαιρέσουμε τις ηλικίες 0-16 (φέτος ψήφισαν και οι 17ρηδες). Επειδή η ΕΛΣΤΑΤ δεν έχει ακόμη δώσει στοιχεία για την ηλικιακή διάρθρωση του πληθυσμού της απογραφής 2021, θα πάρουμε αναγκαστικά τα δεδομένα του 2011, μειώνοντας τους αριθμούς κατά 1,89% (όσο η γενική μείωση του νόμιμου πληθυσμού).
Οι 10-14 ετών είναι (1.569.014 Χ 98,11% =) 1.539.360 άτομα. Οι 15-19 ετών είναι (553.276 Χ 98.11% =) 542.819 άτομα. Απ’ αυτούς δεν έχουν δικαίωμα ψήφου τα 2/5 (15-16 ετών), ήτοι (542.819 Χ 2/5 =) 217.127 άτομα.
Επομένως, οι εγγεγραμμένοι στις εκλογές του 2019 θα έπρεπε να είναι, κατά προσέγγιση, (9.716.889 – 1.539.360 – 217.127 =) 7.960.402 άτομα.
Οι εγγεγραμμένοι στις εκλογές της 21ης Μάη εμφανίστηκαν να είναι 9.919.115. Ενα μήνα αργότερα, στις 26 Ιούνη, εμφανίζονται 9.969.098 εγγεγραμμένοι. Αλλο… μυστήριο αυτό! Πώς προστέθηκαν 50.000 εγγεγραμμένοι μέσα σε μερικές εβδομάδες; Σε κάθε περίπτωση, μιλάμε για μια διαφορά από τους πραγματικούς εν δυνάμει ψηφοφόρους που πλησιάζει τα 2 εκατομμύρια (όπως και το 2019)!
Στις εκλογές της 25ης Ιούνη του 2023 ψήφισαν 5.266.404 άτομα (λείπουν 66 εκλογικά τμήματα). Με αναγωγή στον αριθμό εκείνων που θα έπρεπε να είναι εγγεγραμμένοι και στρογγυλοποίηση στο ακέραιο, έχουμε μια ποσοστιαία συμμετοχή (5.266.404 / 7.960.402 Χ 100 =) 66%. Αντίστοιχα, η αποχή ήταν 34%.
Το επίσημο αποτέλεσμα στην ιστοσελίδα του υπουργείου Εσωτερικών αναφέρει συμμετοχή 52,82% και επομένως αποχή 47,18%. Μιλάμε για μεγάλη απόκλιση από την πραγματικότητα (της τάξης του 13%)!
Σε κάθε περίπτωση, όμως, η πραγματική αποχή της τάξης του 34% (έναντι 24% στις 21 Μάη) είναι αποχή ρεκόρ για ελληνικές κοινοβουλευτικές εκλογές.
Απώλειες για όλους πλην φασιστοακροδεξιάς
Ενα τμήμα της αποχής προέρχεται από τα άκυρα-λευκά της 21ης Μάη, που μειώθηκαν κατά 99.830. Ομως οι υπόλοιπες 695.069 ψήφοι που «χάθηκαν» μεταξύ 21 Μάη και 26 Ιούνη είναι καθαρή νέα αποχή. Ας δούμε και τις απώλειες των κομμάτων:
- Η ΝΔ έχασε 296.087 ψήφους (το 12,30% της δύναμής της στις 21 Μάη).
- Ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε 255.729 ψήφους (το 21,59% της δύναμής της στις 21 Μάη).
- Το ΠΑΣΟΚΙΝΑΛ έχασε 59.137 ψήφους (το 8,75% της δύναμής της στις 21 Μάη).
- Το ΚΚΕ έχασε 26.188 ψήφους (το 6,14% της δύναμής της στις 21 Μάη).
- Ο Βελόπουλος έχασε 31.179 ψήφους (το 11,89% της δύναμής της στις 21 Μάη).
- Το ΜέΡΑ25 έχασε 25.579 ψήφους (το 16,49% της δύναμής της στις 21 Μάη). Οι δακρύβρεχτες εκκλήσεις για ενίσχυση του ΜέΡΑ25 ώστε να μπει στη Βουλή, δεν έπιασαν τόπο. Οχι μόνο δεν ενισχύθηκε για να μπει στη Βουλή, αλλά το εγκατέλειψε και ένας στους έξι ψηφοφόρους του τον Μάη!
- Η Κωνσταντοπούλου έχασε 5.424 ψήφους (το 3,18% της δύναμής της στις 21 Μάη). Παρά το «σπρώξιμο» που είχε από το σύνολο των αστικών ΜΜΕ, το πρόταγμα «ας μπει κι αυτή στη Βουλή για να στριμώξει τον Μητσοτάκη» δεν φαίνεται να λειτούργησε. Αν δεν υπήρχε η μεγάλη αύξηση της αποχής, η Κωνσταντοπούλου δε θα έμπαινε στη Βουλή ούτε τώρα.
- Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ έχασε 15.801 ψήφους (το 49,75% της δύναμής της στις 21 Μάη)!
- Το ΚΚΕ(μ-λ) έχασε 3.301 ψήφους (το 25,90% της δύναμής του στις 21 Μάη), ενώ το Μ-Λ ΚΚΕ κέρδισε 375 ψήφους (αύξηση 9,56% σε σχέση με τις 21 Μάη), προφανώς γιατί πήρε μόνο έναν «σκληρό πυρήνα» ψηφοφόρων.
- Η ΝΙΚΗ αύξησε τις ψήφους της κατά 19.802 (+11,49% σε σχέση με τις 21 Μάη).
- Οι Κασιδιαραίοι μάζεψαν όλες τις νεοναζιστικιές ψήφους που είχαν διασκορπιστεί από εδώ και από εκεί (ή στην αποχή) στις 21 Μάη, συγκέντρωσαν 241.631 ψήφους και μπήκαν στη Βουλή (θα έμπαιναν ακόμα και αν αν δεν είχε αυξηθεί η αποχή). Στα ναζιστοφασισταριά και στην υποκρισία των αστικών κομμάτων και των αστικών ΜΜΕ θα αναφερθούμε αναλυτικά σε άλλο άρθρο.
Οταν, λοιπόν, δούμε το εκλογικό αποτέλεσμα στις πραγματικές του διαστάσεις, με το άλμα στο ποσοστό της αποχής να το σφραγίζει, θα δούμε ότι τα συμπεράσματα είναι διαφορετικά απ’ αυτά που τσαμπουνάνε τα αστικά ΜΜΕ για να ωραιοποιήσουν τον Μητσοτάκη.
Ναι, ο Μητσοτάκης νίκησε. Οταν, όμως, έχασε τριακόσιες χιλιάδες ψήφους μέσα σ’ ένα μήνα, δεν μπορεί να μιλήσει κανείς για θρίαμβο. Αν δεν είχε βαρέσει διάλυση ο ΣΥΡΙΖΑ, το παιχνίδι με τους αριθμούς δε θα μπορούσε να λειτουργήσει εξίσου αποπροσανατολιστικά.
Θα θυμίσουμε αυτά που γράψαμε μετά τις εκλογές της 21ης Μάη:
«Θα ήταν παράλογο να υποστηρίξει κανείς πως η εκλογική νίκη της ΝΔ και του Μητσοτάκη αποτελούν δικαίωση της πολιτικής τους. Εκτός αν δεχτούμε ότι το θανατικό της πανδημίας και το νέο κύμα φτωχοποίησης χαροποίησε τον ελληνικό λαό που έπαθε γενική παράκρουση. Τότε τι συνέβη; Κυριάρχησε ο φόβος για τα χειρότερα. Και δεν υπάρχει χειρότερη μορφή συντηρητικοποίησης από την κυριαρχία του φόβου. Ποιος εκπροσωπούσε το φόβο για τα χειρότερα; Ο ΣΥΡΙΖΑ, φυσικά. Γι’ αυτό και υπέστη συντριβή, χάνοντας ψήφους και από τ’ αριστερά και από τα δεξιά. Κυρίως από τα δεξιά».
Με δεδομένο το πολιτικό τοπίο μετά τις 21 Μάη, εκατοντάδες χιλιάδες ψηφοφόροι επέλεξαν να απόσχουν. Το 37% απ’ αυτούς είχε ψηφίσει ΝΔ τον Μάη. Δεν μετακινήθηκε σε κάποιο άλλο κόμμα, έκανε αποχή. Για ποια αποδοχή της πολιτικής Μητσοτάκη μπορεί να γίνεται λόγος; Αυτή η διαρροή ψηφοφόρων σημαίνει ότι δεν τον είχαν ψηφίσει με… φανατισμό. Ας αναρωτηθούμε πόσοι ψήφισαν και τώρα ΝΔ, εξακολουθώντας να φοβούνται τα χειρότερα και όχι επειδή εγκρίνουν την πολιτική της.
Τον ΣΥΡΙΖΑ θα τον βγάλουμε από την εξίσωση, γιατί βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση. Κανένας δεν μπορεί να πει πόσες από τις αθλιότητες που διέπραξε στην τελευταία προεκλογική περίοδο μέτρησαν. Πόσο μέτρησε, για παράδειγμα, η αθλιότητα της «χαμένης ψήφου» και η εμφάνιση του Τσίπρα ως μεσσία (κάθε ψήφος που πάει σε άλλο αριστερό κόμμα είναι ψήφος στον Μητσοτάκη, έλεγε ο ίδιος ο Τσίπρας και όχι μόνο τα συριζοτρόλ του Διαδίκτυου).
Το μόνο βέβαιο, όμως, είναι πως η σιχασιά για τον ΣΥΡΙΖΑ δεν οδήγησε σε ψήφο σε άλλα αριστερά κόμματα. Στην αποχή διοχετεύτηκε κυρίως, καθώς και τα άλλα κόμματα έχασαν ψήφους. Και είναι πραγματικά ντροπή να στήνει πανηγύρια το ΚΚΕ και να μιλάει ο Κουτσούμπας για ενίσχυση της δύναμης του κόμματός του, όταν έχασε το 6,14% της δύναμής του (περίπου 26.200 ψήφους). Και τι να πούμε για την ΑΝΤΑΡΣΥΑ που έχασε τον ένα στους δύο ψηφοφόρους της ή για το ΚΚΕ (μ-λ) που έχασε έναν στους τέσσερις ψηφοφόρους του.
Αν μη τι άλλο, αποδείχτηκε για μια ακόμη φορά ότι ο λεγόμενος αριστερός κόσμος δεν θεωρεί την αποχή έγκλημα ή απολίτικη στάση, όπως «τσαμπουνάνε» τα κομματικά επιτελεία. Ο κόσμος που ψηφίζει αριστερά σχήματα, σε όλο το φάσμα τους, είναι κατά τεκμήριο το πιο πολιτικοποιημένο τμήμα των ψηφοφόρων. Εκατοντάδες χιλιάδες αριστεροί ψηφοφόροι έκαναν αποχή, αγνοώντας τις εκκλήσεις των κομματικών επιτελείων και δείχνοντας περιφρόνηση στην οπορτουνιστική θεωρία πως η ενίσχυση στις κοινοβουλευτικές εκλογές σημαίνει και… ενίσχυση των αγώνων.
H μεγάλη εικόνα δεν επιτρέπει πανηγύρια, παρά την αύξηση της αποχής. Η μεγάλη εικόνα εξακολουθεί να δείχνει τη συντηρητική στροφή του εκλογικού σώματος, αποτέλεσμα της διάψευσης των προσδοκιών για αλλαγή μέσω των εκλογών τα προηγούμενα χρόνια, πάνω στο ίδιο φόντο της κοινωνικής άπνοιας.
Ο Μητσοτάκης, έχοντας εξασφαλίσει την αυτοδυναμία με το μπόνους των 50 εδρών στο πρώτο κόμμα (πήρε όσες έδρες είχε πάρει και το 2019), θεωρεί το εκλογικό αποτέλεσμα σαν λευκή επιταγή. Φάνηκε καθαρά αυτό από την πρώτη δήλωση που έκανε το βράδυ της Κυριακής. Κι επειδή τα πράγματα τα επόμενα χρόνια θα γίνουν πιο… στριμόκωλα για την εργαζόμενη κοινωνική πλειοψηφία, με σκληρότερη λιτότητα, ο πέλεκυς θα πέσει πιο βαρύς.
Η ψήφος δεν άλλαξε τίποτα, για μια ακόμα φορά. Αντίθετα, κατέστησε πιο σαφή, πιο ευδιάκριτη την αχρηστία της. Η αύξηση της αποχής προσφέρει ένα χαμόγελο αισιοδοξίας, καθώς οχτακόσιες χιλιάδες άνθρωποι δεν παγιδεύτηκαν στα κάθε είδους ψευτοδιλήμματα. Ως εκεί. Είναι σημαντική η αύξηση της αποχής, όμως αν μείνει απλώς αποχή, δε θα οδηγήσει πουθενά.
Από εδώ και πέρα όλα θα κριθούν «στο δρόμο». Εκεί που οι κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί δεν παίζουν κανένα ρόλο. Η εργατική τάξη, η εργαζόμενη κοινωνία γενικότερα, η νεολαία, ή θα αναμετρηθούν με την αστική τάξη, το κράτος της και το πολιτικό της προσωπικό, διεκδικώντας τα δικαιώματά τους, ή θα τα δουν να συρρικνώνονται.
