Τη Δευτέρα (αύριο) θα γίνει συζήτηση στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή νομοσχέδιου του υπουργείου Πολιτισμού με τον ψευδεπίγραφο τίτλο: «Κύρωση της Συμφωνίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης της Αθήνας, του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης και του Ινστιτούτου Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού του Ντελαγουέρ, σχετικά με την επιστροφή στην Ελλάδα, ιδιωτικής συλλογής εκατόν εξήντα μίας (161) αρχαιοτήτων του Κυκλαδικού Πολιτισμού, ευρισκόμενης στη Νέα Υόρκη και την έκθεση αυτής στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης».
Ο τίτλος είναι ψευδεπίγραφος γιατί δεν πρόκειται για επαναπατρισμό αρχαιοτήτων αλλά για νομιμοποίηση της αρχαιοκαπηλίας. Γι’ αυτό και όλα έγιναν εν κρυπτώ και παραβύστω. Χωρίς να γνωρίζουν τίποτα οι αρμόδιες υπηρεσία του υπουργείου Πολιτισμού, η Μενδώνη διαπραγματεύθηκε μια συμφωνία με το ιδιωτικό Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, το ιδιωτικό Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης και κάποιο Ινστιτούτο Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού του Ντελαγουέρ των ΗΠΑ, την υπέγραψε στις 21 Ιούλη, στις 30 Αυγούστου την «πέρασε» από το υπουργικό συμβούλιο και την ερχόμενη εβδομάδα θέλει να την επικυρώσει με νόμο, με fast track διαδικασία.
Επαναλαμβάνουμε: οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού δεν είχαν ιδέα, δεν κλήθηκαν να εισηγηθούν, καμιά συζήτηση δεν έγινε στην επιστημονική κοινότητα. Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων πληροφορήθηκε τα καθέκαστα από την ανακοίνωση του υπουργικού συμβούλιου στις 30 Αυγούστου και εξέδωσε αμέσως ανακοίνωση καταγγελίας, χωρίς ακόμη να έχει δει τη συμφωνία που υπέγραψε η Μενδώνη.
SEA_1Το νομοσχέδιο της κυβέρνησης μπορείτε να το βρείτε εδώ. Να πούμε με λίγα λόγια περί τίνος πρόκειται.
Ενας αμερικανός καπιταλιστής, που το Forbes τον συγκαταλέγει στην πρώτη εκατοντάδα των πιο πλούσιων Αμερικανών, ο Λέοναρντ Στερν, έχει στην κατοχή του (τουλάχιστον) 161 αρχαιότητες του κυκλαδικού πολιτισμού. Τέτοιες αρχαιότητες υπάρχουν μόνο στην Ελλάδα, επομένως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αποτελούν προϊόν αρχαιοκαπηλίας.
Το ιδιωτικό Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (ιδιοκτησίας του Ιδρύματος Νικ. Π. Γουλανδρή), στήνει στην πολιτεία του Ντελαγουέρ των ΗΠΑ ένα «μη κερδοσκοπικό νομικό πρόσωπο» με το όνομα «Ινστιτούτο Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού» (HACI), το οποίο εκπροσωπήθηκε στο αλισβερίσι με τη Μενδώνη από τον Πέτρο Ιωάννη Γουλανδρή. Οπως ρητά αναφέρεται, το HACI έχει συσταθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία του Ντελαγουέρ, ενώ ο πρόεδρος και η πλειοψηφία των μελών του ΔΣ του διορίζονται από το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (άρα, το ελληνικό κράτος δεν έχει καμιά επιρροή).
Ο Στερν αποφάσισε να βγάλει τις κυκλαδικές αρχαιότητες από τη σαλονάρα του και να τις δωρίσει στο HACI, που –όπως σημειώνεται- υπόκειται σε αφορολόγητο καθεστώς. Ομως, τα «δωρηθέντα» δεν θα εκτίθενται στην Ελλάδα, σε κάποιο κρατικό μουσείο (π.χ. στο κρατικό Μουσείο Κυκλαδικού Πολιτισμού που δημιουργείται στο κάστρο της Νάξου), αλλά στο -ιδιωτικού δικαίου- Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης (ΜΕΤ).
Το ΜΕΤ θα στέλνει 15 κομμάτια που θα εκτίθενται στην Ελλάδα (όχι σε κρατικό μουσείο αλλά στο ιδιωτικό Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης), υπό τον όρο ότι από την Ελλάδα (από όλα τα μουσεία) θα στέλνονται ισάριθμα και ίσης αξίας κυκλαδικά αντικείμενα για να εκτίθενται στο ΜΕΤ!
Τα πρώτα 25 χρόνια θα έρθουν στην Ελλάδα –σε δόσεις- τα μισά (60) από τα εκθέματα της αρχαιοκαπηλίας, υπό τον όρο ότι ισάριθμα και ίσης αξίας ευρήματα θα σταλούν από τα ελληνικά μουσεία στο ΜΕΤ. Η συμφωνία μπορεί να παραταθεί για άλλα 25 χρόνια, σύνολο 50 δηλαδή! Αν η ελληνική κυβέρνηση δεν θελήσει να την ανανεώσει και ζητήσει να επιστραφούν στην Ελλάδα οι 161 κυκλαδικές αρχαιότητες, τότε θα πρέπει να στείλει ισάριθμες και ίσης αξίας κυκλαδικές αρχαιότητες για να τις εκθέτει το ΜΕΤ μέχρι το 2073.
Αν οι αρχαιότητες έρθουν ποτέ στην Ελλάδα, θα εκτίθενται στο Μουσείο του Ιδρύματος Γουλανδρή και όχι στο Μουσείο Κυκλαδικού Πολιτισμού ή άλλο κρατικό αρχαιολογικό μουσείο. Είναι απίθανο, όμως, να επιστρέψουν, γιατί ο Στερν έκανε τη δωρεά στο HACI, που διέπεται από τη νομοθεσία του Ντελαγουέρ. Τυχαία νομίζετε ότι το έστησε το ίδρυμα Γουλανδρή εκεί;
Τι έχουμε εδώ; Πλήρη νομιμοποίηση της αρχαιοκαπηλίας. Οι δισεκατομμυριούχοι αγοραστές κλεμμένων αρχαιοτήτων βαφτίζονται «δωρητές» και το όνομά τους θα γραφεί με χρυσά γράμματα (οποιαδήποτε ομοιότητα με τη Συλλογή Μητσοτάκη δεν είναι συμπτωματική – θυμίζουμε ότι και σ’ αυτό το τεράστιο σκάνδαλο έχει ανάμιξη και το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης των Γουλανδρήσων).
Τι έπρεπε να κάνει η ελληνική κυβέρνηση; Αντί να παρίσταται ως εγγυητής σε μια συμφωνία ιδιωτών καπιταλιστών με αντικείμενο πολύτιμες αρχαιότητες, που αποτελούν προϊόντα λαθρανασκαφής και αρχαιοκαπηλίας, όφειλε να εφαρμόσει το νόμο αμέσως μόλις πληροφορήθηκε την ύπαρξη της «συλλογής Στερν».
Οταν εφαρμόζεται ο νόμος, τότε υπάρχει περίπτωση να επαναπατριστούν αρχαιότητες, όπως έγινε αρκετές φορές τα τελευταία χρόνια, μετά από συνεργασία των αρμόδιων ελληνικών υπηρεσιών με τις αρχές άλλων χωρών (το ίδιο έχουν κάνει και άλλες χώρες, όπως π.χ. η Ιταλία και η Αίγυπτος). Ο νόμος επιβάλλει την αντιδικία με τους κατόχους αρχαιοτήτων που είναι προϊόν αρχαιοκαπηλίας και όχι την υπογραφή συμφωνιών σαν την κατάπτυστη συμφωνία της Μενδώνη, με εντολή Μητσοτάκη προφανώς.
Με την αντιδικία επαναπατρίστηκαν στην Ελλάδα ένα άγαλμα κόρης, μια επιτύμβια στήλη με εγχάρακτη παράσταση πολεμιστή, ένα χρυσό στεφάνι ανθισμένης μυρτιάς από τη Μακεδονία και ένα αρχαϊκό αναθηματικό ανάγλυφο από τη Θάσο με παράσταση θεότητας και λατρευτών, από το μουσείο J.P. Getty. Ετσι επαναπατρίστηκαν ένα τμήμα αττικής επιτύμβιας στήλης που συνενώνεται με αρχαίο στο Μουσείο Βραυρώνος και ένας χάλκινος καλυκωτός κρατήρας από τη Μακεδονία, που ανήκαν στη «συλλογή Shelby-White». Ετσι επαναπατρίστηκε μία αττική επιτύμβια μαρμάρινη λήκυθος με σκηνή δεξίωσης, από τη συλλογή του ελβετού αρχαιοπώλη J.D. Cahn (τα στοιχεία τα πήραμε από το Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων).
Το σπουδαιότερο: με αντιδικία και συνεργασία με τις αμερικάνικες αρχές επαναπατρίστηκαν στην Ελλάδα 47 αρχαιότητες από τη «συλλογή Στάινχαρντ». Τον Γενάρη του 2018, η εισαγγελία της Νέας Υόρκης έκανε «ντου» στο σπίτι-γραφείο του δισεκατομμυριούχου ραντιέρη Μάικλ Στάινχαρτ στο Μανχάταν και βρήκε ολόκληρο αρχαιολογικό θησαυρό. Από αυτόν τον θησαυρό 47 ήταν αρχαιότητες κλεμμένες από την Ελλάδα, που επαναπατρίστηκαν πρόσφατα, τον Δεκέμβρη του 2021, με το υπουργείο Πολιτισμού να ανακοινώνει ότι «επαναπατρίζονται 47 κλεμμένες αρχαιότητες από τη συλλογή Στάινχαρτ Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν μία μινωική λάρνακα, ένας κορμός κούρου, μία χάλκινη προτομή γρύπα, κυκλαδικά αγγεία, ειδώλια και χάλκινα ξίφη» και τη Μενδώνη να δηλώνει: «Ευχαριστώ τις αρμόδιες Αμερικανικές Αρχές, τα στελέχη τους, και ιδιαίτερα τον Εισαγγελέα κ. Matthew Bogdanos, καθώς και τα αρμόδια στελέχη του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, τα οποία συνέδραμαν στο εγχείρημα της τεκμηρίωσης και της ανάκτησης των παρανόμως εξαχθέντων από την Ελλάδα αρχαιοτήτων, που περιλαμβάνονταν στην Συλλογή Steinhardt». Στην ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού αναφερόταν ακόμη: «Το αποτέλεσμα δικαιώνει απολύτως την προσπάθεια των Υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού. Τα αρχαία κινητά μνημεία που τεκμηριώθηκαν και επιστρέφουν λοιπόν στην Ελλάδα, προέρχονται από τη Στερεά Ελλάδα, την Κρήτη, τις Κυκλάδες (Πάρο, Νάξο), τη Σάμο και τη Ρόδο».
Γιατί δεν γίνεται και με τη «συλλογή Στερν» ό,τι έγινε και με τη «συλλογή Στάινχαρντ»; ‘Η μήπως η συμφωνία που υπέγραψε η Μενδώνη με τα «μαγαζιά» του Ιδρύματος Γουλανδρή και το ΜΕΤ, έγινε για να προστατευτεί ο Στερν, επειδή κάποιος εισαγγελέας της Νέας Υόρκης πλησίαζε και σ’ αυτόν; Απάντηση, φυσικά, δε θα πάρουμε, αλλά δεν είμαστε και ηλίθιοι για να μην καταλαβαίνουμε.
Αρκεί να σημειώσουμε πως οι διοικούντες το ΜΕΤ της Νέας Υόρκης, προτού εκθέσουν τις 161 αρχαιότητες του «δωρητή» Στερν, θα έπρεπε να ερευνήσουν την προέλευσή τους, ρωτώντας τις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες. Και βέβαια, οι έλληνες αρχαιολόγοι θα πιστοποιούσαν ότι πρόκειται για προϊόντα αρχαιοκαπηλίας. Ετσι, βρέθηκε η λύση του… ερωτικού τριγώνου. Ο Στερν απευθύνθηκε στο ΜΕΤ, το ΜΕΤ απευθύνθηκε στο ιδιωτικό Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης του Ιδρύματος Γουλανδρή, βρήκαν τη λύση… αγαπησιάρικα και η Μενδώνη (με εντολή Μητσοτάκη) τους κράτησε το φανάρι.
Πουθενά στη συμφωνία που υπέγραψε η Μενδώνη δεν αναφέρεται η προέλευση των 161 κυκλαδικών αρχαιοτήτων! Πού τα βρήκε ο Στερν; Από ποιους τα αγόρασε; Τίποτε απολύτως. Ποιος θα ελέγξει την προέλευσή τους; Κανένας! Κι αν οι έλληνες αρχαιολόγοι αποδείξουν ότι πρόκειται για προϊόντα λαθρανασκαφής, όπως απέδειξαν για τις 47 αρχαιότητες της «συλλογής Στάινχαρντ»; Τον καιρό τους θα χάσουν. Η συμφωνία νομιμοποιεί τα πάντα και είμαστε σίγουροι ότι ο Στερν θα γίνει δεκτός στην Ελλάδα ως… μέγας ευεργέτης του πολιτισμού, όταν έρθουν τα πρώτα 15 κομμάτια για να εκτεθούν στο μουσείο του Ιδρύματος Γουλανδρή (αφού προηγουμένως φύγουν ισάριθμα και ίσης αξίας ευρήματα από τα ελληνικά μουσεία για τη Νέα Υόρκη).
Ετσι δεν έγινε με τη Συλλογή Μητσοτάκη; Οι Μητσοτάκηδες επιβεβαίωσαν ότι τα αρχαία της συλλογής τους προέρχονταν από λαθρανασκαφή στα Αστερούσια και ο ποινικός φάκελος που είχε ανοίξει στο Εφετείο Χανίων αρχειοθετήθηκε. Ετσι πρέπει να γίνεται στο εξής! Στην Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, που συνοδεύει το νομοσχέδιο κύρωσης της συμφωνίας, διαβάζουμε ότι μακροπρόθεσμοι στόχοι της νομοθετικής παρέμβασης είναι:
«Η πρόβλεψη διαδικασίας και τρόπου, που ενθαρρύνει και προτρέπει και άλλους συλλέκτες ελληνικών αρχαιοτήτων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, να προβαίνουν σε αντίστοιχες κινήσεις, οι οποίες οδηγούν σε επαναπατρισμούς αρχαιοτήτων, η ύπαρξη των οποίων δεν είναι καν γνωστή στις αρμόδιες ελληνικές αρχές, άμεσα και οικειοθελώς, χωρίς τα μειονεκτήματα μιας δικαστικής αντιδικίας, όπως είναι ο χρόνος, το κόστος, η αμφίβολη έκβαση, οι δυσχέρειες της αποδεικτικής διαδικασίας, οι αμφισβητήσεις ως προς την αρμοδιότητα του δικαστηρίου [ελληνικού ή της αλλοδαπής], οι αντιδικίες ως προς το εφαρμοστέο δίκαιο [ελληνικός νόμος “Περί Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς“ ή αλλοδαπή νομοθεσία], η παραμονή των αρχαιοτήτων για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα σε αποθήκευση στο αλλοδαπό κράτος, μέχρι να εκδοθεί τελική δικαστική κρίση, μετά από εξάντληση και των προβλεπόμενων ενδίκων μέσων κατά της πρωτόδικης απόφασης»!
Το μήνυμα είναι σαφέστατο: αρχαιοκάπηλοι των ΗΠΑ και όλου του κόσμου, εμείς είμαστε εδώ για να σας βοηθήσουμε να γίνεται νόμιμοι και να μην έχετε μπλεξίματα…
ΥΓ. Το Ντελαγουέρ, όπου εκλεγόταν ο Τζο Μπάιντεν, είναι ένας φορολογικός παράδεισος στην καρδιά των ΗΠΑ. Ενα πλυντήριο χρήματος που προέρχεται από κάθε είδους… ευαγείς δραστηριότητες (εμπόριο όπλων και ναρκωτικών, χρηματιστική κερδοσκοπία κτλ.). Απλώς το σημειώνουμε προς γνώση…
