Προβολές και συζητήσεις

ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΤΟΥ ΛΟΥΙΣ ΜΠΟΥΝΙΟΥΕΛ

«Σε έναν κόσμο τόσο άσχημα φτιαγμένο όσο ο δικός μας, μόνο ένας δρόμος υπάρχει – η εξέγερση». Σε αυτήν του τη φράση, ο Λουίς Μπουνιουέλ (Καλάντα, 1900 – Μεξικό, 1983) συμπυκνώνει την ταραχώδη κινηματογραφική του διαδρομή, η οποία αποτυπώνεται σε 33 ταινίες που διατρέχουν έξι δεκαετίες. Γόνος μιας μεγαλοαστικής καθολικής οικογένειας της Αραγώνας, ο Μπουνιουέλ άφησε κατά μέρος τις διάφορες προσοδοφόρες και μη σπουδές του για να αφιερωθεί στον κινηματογράφο, μέσω του οποίου συνδέθηκε με το κίνημα του σουρεαλισμού. Αψηφώντας τους κανόνες της κλασικής αφήγησης, μέσα από την ονειρική συναρμολόγηση εικόνων και ήχων, συχνά ωμών και γκροτέσκων, ο Μπουνιουέλ βρήκε στον κινηματογράφο το μέσο για να προβοκάρει με υποδόριο χιούμορ τον συντηρητισμό και την υποκρισία της ιερής συμμαχίας αστικής τάξης και Εκκλησίας, αλλά και για να καυτηριάσει τις πιο σκληρές όψεις της ταξικής ανισότητας και της καταπίεσης. Οι ταινίες του συχνά απαγορεύτηκαν ή προκάλεσαν έντονη δυσφορία κατά την κυκλοφορία τους, κάτι που για τον ανατρεπτικό κινηματογραφιστή αποτελούσε και τη μεγαλύτερη επιβράβευση. Από τις πρώτες μικρού μήκους ταινίες-σκάνδαλα στη Γαλλία και το μοναδικό ντοκιμαντέρ που κινηματογράφησε στην Ισπανία, στο πέρασμά του στο Μεξικό κατά τη δικτατορία του Φράνκο κι έπειτα στην επιστροφή στα πάτρια εδάφη τη δεκαετία του ’60, μέχρι την τελευταία του γαλλική περίοδο, το αφιέρωμα αυτό επισκέπτεται σποραδικά μια απολαυστικά σκανδαλώδη διαδρομή που εξακολουθεί να στοιχειώνει τον παγκόσμιο κινηματογράφο.

Επικαλούμενος με τον τίτλο της ταινίας τη διάσημη φράση των Μαρξ-Ενγκελς («Ενα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη: το φάντασμα του κομμουνισμού»), ο Μπουνιουέλ ολοκληρώνει την τριλογία για «την αναζήτηση της αλήθειας» (έχουν προηγηθεί ο Γαλαξίας το 1969 και η Διακριτική Γοητεία της Μπουρζουαζίας το 1972) με το Φάντασμα της Ελευθερίας, έναν περίτεχνο λαβύρινθο αντιφατικών και ονειρικών σεναρίων που συνδέονται μεταξύ τους μόνο μέσω των τυχαίων συναντήσεων των πρωταγωνιστών τους. Πλήρως απελευθερωμένος από τη γραμμική αφήγηση, ο Μπουνιουέλ αμφισβητεί με παιγνιώδη λεπτότητα και απρόβλεπτο χιούμορ τις κυρίαρχες αντιλήψεις για την κανονικότητα, την πολιτική ορθότητα και τις αστικές συμβάσεις.