Δεν είχαν άδικο όσοι χαρακτήρισαν παζάρι τον εξουθενωτικό μαραθώνιο μέχρι να κλείσει το θέμα της έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας. Στο επίθετο ανατολίτικο θα διαφωνήσουμε. Γιατί προσβάλλει την Ανατολή, όπου το παζάρι έχει χάρη, έχει μπέσα, είναι έντιμο. Τούτο ήταν ένα τυπικό δυτικό παζάρι, ένα παζάρι ιμπεριαλιστικού τύπου. Ενα παζάρι με κερδισμένους και χαμένους.
Μεγάλη κερδισμένη η Τουρκία. Γιατί πήρε μια «καθαρή» διαδικασία διαπραγματεύσεων για ένταξη και όχι για ειδική σχέση. Βέβαια, ο χρονικός ορίζοντας είναι πολύ μακρύς, αλλά δε διεκδικούσε και τίποτα το διαφορετικό η Τουρκία σ’ αυτή τη φάση. Εκανε τον εκβιασμό της μέχρι την τελευταία στιγμή, ζητώντας να μην υπάρξει καμιά δέσμευση ότι δεν μπορεί να μπλοκάρει τυχόν αίτημα της Κύπρου για ένταξή της σε διεθνείς οργανισμούς, όπου ήδη συμμετέχει και έχει δικαίωμα βέτο η Τουρκία. Ο Γκιουλ έμεινε καρφωμένος στην Αγκυρα, σε μια επίδειξη «υπερήφανης εθνικής διπλωματίας». Για λογαριασμό του διαπραγματευόταν η βρετανική προεδρία και η… Κοντολίζα Ράις. Τί γυρεύει η Ράις στα εσωτερικά της Ευρωένωσης; Ελάτε τώρα, ας μην κάνουμε πως δεν καταλαβαίνουμε. Η Ράις σήκωσε το τηλέφωνο και τράβηξε το αυτί του Τ. Παπαδόπουλου, ο οποίος έδωσε εντολή στον Ιακώβου να βάλει την ουρά κάτω από τα σκέλια και να δεχτεί τη λύση της ενσωμάτωσης δήλωσης στα συμπεράσματα της προεδρίας, σύμφωνα με την οποία η Τουρκία μπορεί να δράσει αυτόνομα σε κάθε διεθνή οργανισμό εκτός ΕΕ. Φυσικά, όλος ο καυγάς γινόταν για το «ονόρε», αλλά ακόμα και σ’ αυτό το επίπεδο κέρδισε η Τουρκία και όχι η Κύπρος (η Ελλάδα έτσι κι αλλιώς τα είχε παρατήσει από πολύ νωρίς). Μόνο όταν ικανοποιήθηκε και αυτός ο όρος σηκώθηκε ο Γκιουλ και πήρε το αεροπλάνο για το Λουξεμβούργο, για να πιει τη σαμπάνια της νίκης μαζί με τους ομολόγους του των «25». Και λίγες ώρες αργότερα, επιστρέφοντας ευτυχισμένος στην Αγκυρα, ο Γκιουλ δεν παρέλειψε να θυμίσει δημόσια ότι η Αγκυρα δεν αλλάζει τη στάση της στο Κυπριακό.
Κερδισμένος, βέβαια, ο ατλαντικός άξονας, που βλέπει την Τουρκία να έρχεται πιο κοντά στην ΕΕ, όπως ήταν ο στόχος του. Η Βρετανική Προεδρία δούλεψε εντατικά γι’ αυτό, έφερε σε πέρας όλα τα παζάρια στο εσωτερικό της ΕΕ, ενώ η αμερικάνικη κυβέρνηση έβαλε την τελευταία πινελιά στο παζάρι, με την πολυεπίπεδη παρέμβαση της Ράις.
Κερδισμένες και εκείνες οι ιμπεριαλιστικές δυνάμεις που «έπαιξαν» σε διάφορες φάσεις του παζαριού. Αρχικά η Γαλλία, που διαπραγματεύθηκε παρασκηνιακά με τη Βρετανία, πήρε αυτά που ήθελε, έδωσε την έγκρισή της στην αντιδήλωση και ύστερα ψήφιζε με κλειστά μάτια οτιδήποτε πρότεινε η Προεδρία. Και στο τέλος η Αυστρία, που έμεινε μόνη, που δέχτηκε μεγάλες πιέσεις να υποχωρήσει από τη θέση της για «ειδική σχέση» της Τουρκίας και έκανε πίσω μόνο αφού πήρε ως αντάλλαγμα τη συμφωνία για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων και με την Κροατία, που ήταν το πραγματικό της αίτημα. Για να συμφωνηθεί και αυτό χρειάστηκε να δεχτεί ένα ακόμα ξεφτιλίκι η «πολλή» Κάρλα ντελ Πόντε, πρόεδρος του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, που διαβεβαίωσε την ΕΕ ότι οι κροατικές αρχές «συνεργάζονται» για την ανεύρεση ενός στρατηγού που κατηγορείται για εγκλήματα πολέμου.
Και χαμένοι; Η ελληνική και ελληνοκυπριακή πλευρά, βεβαίως. Σπεύδουμε να διευκρινίσουμε ένα κρίσιμο ζήτημα, για να μην παρεξηγηθούμε και μας ταυτίσει κανείς με την κ. Κανέλλη και τον κ. Δελαστίκ. Ούτε θεωρούμε το Κυπριακό «εθνικό θέμα», ούτε περιμένουμε από τις όποιες κυβερνήσεις Αθηνών και Λευκωσίας να πετύχουν δίκαιη λύση μέσα από τα διαβούλιά τους με τους ιμπεριαλιστές. Λύση μπορεί να δώσει μόνο ο Κυπριακός λαός, ελληνικής και τουρκικής καταγωγής, αν κάνει πέρα τις εθνικιστικές ηγεσίες και σταθεί σε ταξικές-διεθνιστικές θέσεις. Εμείς κρίνουμε απλά με βάση τα όσα διακηρύσσουν οι αστικές ηγεσίες σε Αθήνα και Λευκωσία. Παραμύθιασαν τους Ελληνοκύπριους, ότι με την ένταξη στην ΕΕ θα λυθεί δίκαια το Κυπριακό και θα τερματιστεί η κατοχή. Υστερα τους παραμύθιασαν ότι έχουν την Τουρκία στο χέρι και θα βάλουν βέτο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις που επιδιώκει. Ηττήθηκαν κατά κράτος και ας λένε όσα παραμύθια θέλουν τώρα.
Στην Αθήνα, Καραμανλής και Παπανδρέου έχουν κοινές θέσεις. Θέλουν να ξεφορτωθούν το Κυπριακό. Δεν παρουσιάζει ενδιαφέρον για την ελληνική αστική τάξη, που πλέον έχει άλλες προτεραιότητες. Στη Λευκωσία η πολιτική ηγεσία είναι διχασμένη. Ο σκληρός εθνικιστής Παπαδόπουλος στην πραγματικότητα θέλει διχοτόμηση, ενώ οι υπόλοιποι θέλουν λύση στη βάση του σχεδίου Ανάν. Ο Παπαδόπουλος έχει τη στήριξη του λαού, που άλλα έχει στο νου του, και γι’ αυτό αναγκάστηκε να τον στηρίξει και το ΑΚΕΛ. Ομως, πυρομαχικά για να δώσει μάχη στην ΕΕ δεν είχε. Εκεί δεν επιτρέπονται τα παιχνίδια. Το ότι μέτρησε σωστά τα κιλά του και απλά κρύφτηκε πίσω από τη Γαλλία και την Αυστρία, που έπαιζαν τα δικά τους παιχνίδια (δεκάρα δεν δίνουν για την κατοχή στην Κύπρο) είναι κάτι που θα ενθαρρύνει τις ΗΠΑ, ώστε να ξαμολύσουν πάλι τον Ανάν με νέα πρωτοβουλία, για να ξεφορτωθούν επιτέλους αυτό το αγκάθι που ταλαιπωρεί το ΝΑΤΟ από το 1974.
