Την αντιδραστική σκυταλοδρομία του ΣΥΡΙΖΑ και της ΝΔ στην αντεργατική επίθεση, στις ιδιωτικοποιήσεις στους δήμους, στους ελέγχους στα τρόφιμα, στην ανωτατοποίηση των κολλεγίων και άλλους τομείς καταδεικνύει το νομοσχέδιο με το βαρύγδουπο (και φυσικά ψευδεπίγραφο) τίτλο «Επενδύω στην Ελλάδα», που ψηφίστηκε την περασμένη βδομάδα στη Βουλή και αποτελεί πλέον το Νόμο 4635/2019 του ελληνικού αστικού κράτους.
Αντεργατική επίθεση
Στο αντεργατικό μέτωπο, η ΝΔ συνεχίζει το έργο των κυβερνήσεων του ΣΥΡΙΖΑ (με ή χωρίς τους ΑΝΕΛ του Καμμένου).
Τον Οκτώβρη του 2011, η κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου, με τροποποίηση στο νόμο 1876/1990, έδωσε υπεροχή στις επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας έναντι των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Υποτίθεται πως αυτό ήταν ένα έκτακτο μέτρο για όσο θα διαρκούσε το κακόφημο Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής. Με αυτή την τροποποίηση και σε συνδυασμό με την τακτική των καπιταλιστών να επιβάλλουν στους εργαζόμενους νέες ατομικές συμβάσεις εργασίας, συρρικνώθηκαν οι αποδοχές των εργατών και των μισθωτών εργαζόμενων στα επίπεδα του κατώτατου μεροκάματου και κατώτατου μισθού που προβλέπονται από την Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας (ΕΓΣΣΕ).
Από τον Φλεβάρη του 2012, με την 6η Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου, αφαιρέθηκε από τους λεγόμενους κοινωνικούς εταίρους (εργάτες και καπιταλιστές) το δικαίωμα να ρυθμίζουν το κατώτατο μεροκάματο και τον κατώτατο μισθό με την ΕΓΣΣΕ. Αυτό πλέον είναι αποκλειστικό δικαίωμα των κυβερνήσεων, που ρυθμίζουν κατώτατο μεροκάματο και μισθό με υπουργικές αποφάσεις. Την αντεργατική αυτή ρύθμιση διατήρησε και ο ΣΥΡΙΖΑ, δείχνοντας απόλυτη νομιμοφροσύνη έναντι των ακρογωνιαίων λίθων της μνημονιακής πολιτικής.
Από το 2012 μέχρι το 2018, όλες οι κυβερνήσεις είχαν κατεβάσει τον κατώτατο μισθό στα 586 ευρώ (511 για εργαζόμενους κάτω από την ηλικία των 25 χρόνων). Προς το τέλος του 2018, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, λόγω των εκλογών, πήγε για όλους τους εργαζόμενους τον κατώτατο μισθό της ΕΓΣΣΕ στα 650 ευρώ και όχι στα 751 (εκεί βρισκόταν μέχρι τον Φλεβάρη του 2012), όπως δημαγωγικά υποσχόταν προεκλογικά το 2015.
Τυπικά, τον Αύγουστο του 2018 είχε ολοκληρωθεί το Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής και έτσι δημιουργήθηκε ένα νομικό κενό όσον αφορά την υπεροχή των επιχειρησιακών συμβάσεων εργασίας έναντι των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδιζε τις εκλογές του Ιούλη του 2019, θα προχωρούσε στην κάλυψη αυτού του νομικού κενού με νέα ρύθμιση. Το κενό ήρθε να καλύψει η κυβέρνηση του Μητσοτάκη με το νόμο 4635/2019.
Τροποποιεί και πάλι το νόμο 1876, εισάγοντας διάταξη στο άρθρο 55, σύμφωνα με την οποία σε επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν «σοβαρά οικονομικά προβλήματα» θα μπορούν οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις εργασίας να υπερτερούν των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Στο νόμο δεν καθορίζονται τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία θα προσδιορίζεται ποιες θα είναι οι επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν «σοβαρά οικονομικά προβλήματα». Αυτά θα οριστούν μελλοντικά με υπουργική απόφαση του Βρούτση. Οι λόγοι είναι προφανείς και δε χρειάζεται να προσθέσουμε εμείς κάτι.
Στο ίδιο άρθρο ο Βρούτσης εισήγαγε μία ακόμη διάταξη-δρεπάνι. Σύμφωνα μ’ αυτή, οι τοπικές κλαδικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας υπερισχύουν και έναντι των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Οπως είναι γνωστό, στην περιβόητη τουριστική «βιομηχανία», εκτός από την κλασική συλλογική σύμβαση εργασίας, υπογράφονται και τοπικές κλαδικές συμβάσεις εργασίας. Αυτή τη διάταξη, λοιπόν, θα την εκμεταλλευθούν οι καπιταλιστές των τουριστικών επιχειρήσεων και θα συνθλίψουν όσα δικαιώματα των εργαζόμενων απέμειναν από τη μνημονιακή λαίλαπα.
Με το άρθρο 53 δίνεται η δυνατότητα στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις, πάλι στο όνομα των «σοβαρών οικονομικών προβλημάτων», να μην υπογράφουν πλήρεις εθνικές, κλαδικές και ομοιοεπαγελματικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Ετσι, θα μπορούν να βάζουν ή να βγάζουν σημαντικούς όρους, σε βάρος των εργαζόμενων που καλύπτονται απ’ αυτές τις συλλογικές συμβάσεις.
Προσθέστε σε όσα αναφέραμε ως εδώ, την πραγματικότητα ότι το εργατικό κίνημα ποδηγετείται από τους αστογραφειοκράτες συνδικαλιστές και θα συμφωνήσετε ότι δημιουργείται ένα τρομακτικά δυσμενές πλαίσιο για την εργατική τάξη.
Με το άρθρο 57 του νόμου συρρικνώνεται ακόμα περισσότερο το ήδη κουτσουρεμένο δικαίωμα των εργαζόμενων να προσφεύγουν μονομερώς στη διαιτησία. Το ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα ήταν ενάντια στη διαιτησία, ακόμη και στην πιο καθαρή εκδοχή της, που προέβλεπε ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να προσφύγουν σ΄ αυτή μονομερώς. Και ήταν ενάντια, γιατί η προσφυγή στη διαιτησία υπονόμευε τον αγώνα των εργατών για ουσιαστικές αυξήσεις, δεδομένου ότι οι αποφάσεις της διαιτησίας ήταν υπέρ των καπιταλιστών.
Η ρύθμιση του άρθρου 59 για τη μερική απασχόληση -αύξηση των υπερωριών κατά 10%- καταρχάς είναι υπέρ των καπιταλιστικών επιχειρήσεων, γιατί εκτός των άλλων είναι πολύ μικρότερη η αύξηση απ΄ αυτή που πρέπει να καταβάλλουν στους εργάτες και εργαζόμενους με πλήρη απασχόληση. Ομως, και αυτή ακόμη η προβλεπόμενη αύξηση δε θα καταβάλλεται, γιατί οι καπιταλιστές έχουν τη δυνατότητα να εφαρμόζουν την εκ περιτροπής εργασία, να αυξομειώνουν έτσι τις ώρες απασχόλησης σύμφωνα με τις ανάγκες της καπιταλιστικής παραγωγής και να μην καταβάλλουν ούτε το 10%.
Και βέβαια, ο ελεγκτικός μηχανισμός είναι μπαχαλοποιημένος και συνάμα λαβωμένος και έτσι δεν μπορεί να προσφέρει καμία ουσιαστική βοήθεια στους εργάτες και εργαζόμενους. Επιπλέον, με το άρθρο 19 του νέου νόμου, ανοίγει ο δρόμος για να παραχωρηθεί και αυτός ο μηχανισμός στον ιδιωτικό τομέα.
Κλείνουμε το κεφάλαιο της συνεχιζόμενης αντεργατικής επίθεσης από την κυβέρνηση Μητσοτάκη με τη ρύθμιση για την άρνηση των καπιταλιστών να καταβάλλουν στο πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ (μέχρι τέλους του 2017) και στη συνέχεια στον ΕΦΚΑ (από 1.1.2018) τις ασφαλιστικές εισφορές ταυτόχρονα με την υποβολή των ΑΠΔ (Αναλυτική Περιοδική Δήλωση).
Η παράγραφος 1 του άρθρου 17 του αντεργατικού νόμου 3846/11.5.2010 (είχε ψηφιστεί λίγες μέρες πριν από την ψήφιση του πρώτου μνημονιακού νόμου), σύμφωνα με την οποία οι καπιταλιστές όφειλαν να καταβάλλουν τις ασφαλιστικές εισφορές ταυτόχρονα με την υποβολή των ΑΠΔ, δεν εφαρμόστηκε ποτέ. Παρολαυτά, το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ δεχόταν την υποβολή των ΑΠΔ χωρίς την καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών. Αποτέλεσμα ήταν το χρέος των καπιταλιστών προς τα ασφαλιστικά ταμεία να ξεπεράσει τα 35 δισ. ευρώ! Και η κυβέρνηση των Σαμαροβενιζέλων, με υπουργό Εργασίας τον Βρούτση, και η κυβέρνηση Τσίπρα δεν υποχρέωσαν τους καπιταλιστές να καταβάλλουν τις ασφαλιστικές εισφορές μαζί με τις ΑΠΔ.
Τον Μάρτη του 2019, η κυβέρνηση Τσίπρα, με επαίσχυντη τροπολογία, κατήργησε την παρ. 1 του άρθρου 17 του νόμου 3846, με την οποία υποχρεώνονταν οι καπιταλιστές να καταβάλλουν τις εισφορές μαζί με την υποβολή των ΑΠΔ, με το επιχείρημα (το διατύπωσε στην αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας) ότι «η ως άνω κατάργηση κρίνεται σκόπιμη, καθόσον το μέτρο της αναστολής της υποβολής των ΑΠΔ κρίθηκε μη αποτελεσματικό μέτρο πίεσης σε βάρος των εργοδοτών που ήταν ασυνεπείς στις κοινωνικοασφαλιστικές υποχρεώσεις τους»!
Τώρα, ο Βρούτσης, που όπως είπαμε, ως υπουργός Εργασίας των Σαμαροβενιζέλων, δεν είχε κάνει τίποτα για την εφαρμογή της συγκεκριμένης διάταξης, προσπαθεί να δημαγωγήσει με την εισαγωγή του άρθρου 63 για την καταβολή πολύ μικρότερου μέρους των ασφαλιστικών εισφορών. Πρόκειται για μια ρύθμιση που είναι πολύ πίσω απ’ αυτήν του νόμου 3846/2010. Και μ’ αυτή τη ρύθμιση, που είναι αμφίβολο αν θα εφαρμοστεί, το χρέος των καπιταλιστών προς τον ΕΦΚΑ θα συνεχίσει να τραβάει την ανηφόρα.
Ιδιωτικοποίηση στους δήμους και στους ελεγκτικούς μηχανισμούς
Οι ιδιωτικοποιήσεις στους δήμους αφορούν την καθαριότητα, τον ηλεκτροφωτισμό και το πράσινο. Πρέπει καταρχάς να επισημάνουμε, ότι οι δαπάνες γι’ αυτές τις υπηρεσίες είναι ανταποδοτικές. Δηλαδή, τις επιβαρύνονται οι κάτοικοι του δήμου και όχι ο προϋπολογισμός του.
Η κατάσταση που επικρατεί στην καθαριότητα σε όλους τους δήμους είναι πραγματικά τραγική, για πολλούς λόγους. Ενας βασικός λόγος είναι ότι οι δήμοι δεν προχωρούν σε προσλήψεις μόνιμου προσωπικού προκειμένου να καλύψουν τις λεγόμενες πάγιες και διαρκείς ανάγκες. Η ιδιωτικοποίηση σε αυτούς τους τομείς θα έχει μεγάλες επιπτώσεις, τόσο στην καθαριότητα του δήμου όσο και στο βαλάντιο των δημοτών που θα κληθούν να πληρώσουν αυξημένα δημοτικά τέλη.
Η ιδιωτικοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών αφορά όλα τα υπουργεία και όχι μόνο τους ελεγκτικούς μηχανισμούς του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που ελέγχουν τα προϊόντα φυτικού και κτηνιατρικού ενδιαφέροντος. Προβλέπεται από το άρθρο 19 του νόμου 4635/2019. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχουν συνειδητά μπαχαλοποιηθεί από όλες τις κυβερνήσεις, τόσο με τη μεταφορά τους στις Περιφέρειες, που υπάγονται στο υπουργείο Εσωτερικών, όσο και με τη δραστική μείωση του προσωπικού, που ξεπέρασε κάθε όριο.
Με το μνημονιακό νόμο 4512/2018, που εισηγήθηκε η κυβέρνηση Τσίπρα, ψηφίστηκαν μια σειρά άρθρα για τις εποπτεύουσες αρχές από τη ΝΔ και τον ΣΥΡΙΖΑ. Διαχωρίστηκαν οι Εποπτεύουσες Αρχές σε Αρχές Οργάνωσης Εποπτείας και Συντονισμού και σε Αρχές Εφαρμογής της Εποπτείας και Διαχείρισης. Ερχεται τώρα η κυβέρνηση Μητσοτάκη και με το άρθρο 19 εισάγει στο νόμο 4512 το άρθρο 130Α, με το οποίο παραχωρεί το δικαίωμα σε ιδιωτικές εταιρίες να εκτελούν το έργο των Δημοσίων Αρχών Εφαρμογής της Εποπτείας και Διαχείρισης. Συγκεκριμένα, με την 11η παράγραφο του άρθρου 130Α, πρόσθεσε στο άρθρο 152 του νόμου 4512 την παράγραφο 9. Την παραθέτουμε, καθώς μ’ αυτήν ιδιωτικοποιούνται οι έλεγχοι, όχι μόνο στα τρόφιμα (υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων), αλλά σε όλα τα υπουργεία που προβλέπονται ελεγκτικοί μηχανισμοί και έλεγχοι:
«Οι ελεγκτικές αρμοδιότητες μπορούν να ασκούνται και από φυσικά ή νομικά πρόσωπα στα οποία παραχωρείται η σχετική αρμοδιότητα από την εποπτεύουσα αρχή για την υποβοήθηση του έργου τους… Με απόφαση του καθ΄ ύλην αρμόδιου υπουργού ορίζονται οι κατά παραχώρηση αρμοδιότητες».
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης αυτού του νόμου, ούτε ο ΣΥΡΙΖΑ (εισηγητής, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος, βουλευτές), ούτε ο Περισσός, ούτε τα άλλα κόμματα άρθρωσαν το παραμικρό ενάντια σ’ αυτή την καταστροφική ρύθμιση, που αφορά όχι μόνο τους ελέγχους στα τρόφιμα, αλλά και τους ελέγχους στον εργατικό τομέα και όλους τους άλλους ελέγχους που προβλέπονται στην Ελλάδα και εποπτεύονται από άλλα υπουργεία.
Περιβαλλοντική λαίλαπα
Με αυτόν τον βαθιά αντιλαϊκό νόμο ρυθμίζονται ζητήματα για την έκδοση ΑΕΠΟ (Απόφαση Εγκρισης Περιβαλλοντικών Ορων) με συνοπτικές διαδικασίες, με την απειλή πειθαρχικών διώξεων σε βάρος των δημοσίων υπαλλήλων που χειρίζονται την έκδοση γνωμοδοτήσεων πάνω στη ΜΠΕ (Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων) ενός έργου, με σκοπό υποτίθεται να προστατευθεί το φυσικό περιβάλλον.
Ετσι κι αλλιώς, οι ΜΠΕ ήταν της πλάκας και δεν εξασφάλιζαν -ακόμη και σε μελετητικό στάδιο- την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Ηταν φυσικό, οι δημόσιοι υπάλληλοι να ελέγχουν αυστηρά τις ΜΠΕ και πολλές φορές, αγνοώντας τις πιέσεις και τις απειλές της διοικητικής και πολιτικής ιεραρχίας, υπέβαλαν αρνητική γνωμοδότηση γι΄αυτές, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να κατασκευαστούν τα έργα (τα περισσότερα δεν ανήκαν στην κατηγορία των λεγόμενων αναπτυξιακών), γιατί προκαλούσαν μεγάλες καταστροφές στο φυσικό περιβάλλον. Μιλάμε για έργα που στην πλειοψηφία τους ήταν ξενοδοχεία και ανεμογεννήτριες και που χρηματοδοτούνταν γενναία από τον κρατικό κορβανά.
Οι προηγούμενες κυβερνήσεις πέρα από τη χρονική συντόμευση των προθεσμιών για την παράδοση από τις δημόσιες υπηρεσίες των γνωμοδοτήσεων για τις ΜΠΕ, είχαν εισάγει διάταξη σύμφωνα με την οποία, σε περίπτωση που περνούσαν οι προθεσμίες για την έκδοση των γνωμοδοτήσεων, η υπόθεση παραπεμπόταν άμεσα στον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Πρέπει να διευκρινίσουμε ότι μέσα σ’ αυτές τις προθεσμίες ήταν πρακτικά αδύνατο να εκδοθούν γνωμοδοτήσεις μετά από ουσιαστικό και ενδελεχή έλεγχο των ΜΠΕ των έργων.
Δεν πρέπει να διαφεύγει της προσοχής μας, ότι οι καπιταλιστές που θέλουν να κατασκευάσουν ένα έργο αδιαφορούν για το φυσικό περιβάλλον και για τις επιπτώσεις που το έργο θα επιφέρει σ’ αυτό. Γι’ αυτό δε θέλουν να ελέγχονται ουσιαστικά οι ΜΠΕ που υποβάλλουν και τους ουσιαστικούς ελέγχους τους βαφτίζουν γραφειοκρατισμό. Στόχος τους είναι να δυσφημήσουν στον ελληνικό λαό τις δημόσιες υπηρεσίες και να ανοίξουν έτσι το δρόμο στην ιδιωτικοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών.
Τέλος, με διατάξεις του νόμου 4635/2019 ιδιωτικοποιούν τους ελέγχους που πρέπει να γίνονται προκειμένου να διαπιστωθεί ότι ένα έργο έχει πράγματι ολοκληρωθεί και είναι έτοιμο να λειτουργήσει. Ο έλεγχος αυτός είναι πολύ σημαντικός και υποχρεωτικός, γιατί αυτά τα έργα χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Πολλές απ’ αυτές τις διατάξεις είναι και φωτογραφικές, προκειμένου να βοηθήσουν καπιταλιστές να βαφτίσουν μικρές επενδύσεις ως «στρατηγικής σημασίας» και να τις εντάξουν στον αναπτυξιακό νόμο. Φωτογραφικές είναι επίσης οι διατάξεις που εξαιρούν καπιταλιστές από την υποχρέωση να ονομαστικοποιούν τις μετοχές και να υποβάλλουν δήλωση πόθεν έσχες.
ΥΓ. Αλλο σημαντικό ζήτημα που ρυθμίστηκε μ’ αυτόν τον αντιλαϊκό νόμο είναι η παραπέρα ανωτατοποίηση των κολλεγίων. Σ’ αυτό το ζήτημα αναφερθήκαμε εκτενώς πριν από δύο εβδομάδες, σε άρθρο μας με τίτλο «ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ στηρίζουν την ανωτατοποίηση των κολλεγίων» (https://www.eksegersi.gr/issue/1024/Νεολαία-Παιδεία/34058. Στηρίζουν-την-ανωτατοποίηση-των-κολλεγίων).
