Αν θέλαμε να περιγράψουμε με λίγες λέξεις τη σημερινή κατάσταση του αστικού-κοινοβουλευτικού πολιτικού σκηνικού, θα λέγαμε ότι είναι φανερή η δυσαρέσκεια «από κάτω», η οποία όμως παραμένει παθητική, με αποτέλεσμα οι «από πάνω» να έχουν την άνεση να αναζητούν τις λύσεις που θα τους βγάλουν από την κρίση.
Η οικονομική κρίση είναι δεδομένη και έχει τη δική της συνεισφορά στο βάθεμα της πολιτικής κρίσης, που τροφοδοτείται συνεχώς με νέο υλικό από αποκαλύψεις σκανδάλων διαφθοράς. Οι μέχρι στιγμής δημοσκοπήσεις καταγράφουν… ακυβερνησία. Κανένα κόμμα δε θα είχε αυτοδυναμία, αν οι εκλογές γίνονταν σήμερα. Το πιθανότερο είναι να μην είχε αυτοδυναμία ακόμα και σε δεύτερες (στο καπάκι) εκλογές, παρά το αυξημένο μπόνους του εκλογικού νόμου Παυλόπουλου (50 αντί για 40 έδρες στο πρώτο κόμμα). Αυτό, όμως, είναι μια υπόθεση εργασίας με υψηλό ποσοστό αβεβαιότητας, δεδομένου ότι κανείς δε μπορεί να προβλέψει πώς θα κινηθεί το εκλογικό σώμα σε περίπτωση επαναληπτικών (στην πραγματικότητα) εκλογών, όταν ο μπαμπού-λας της ακυβερνησίας και της πολιτικής αστάθειας θα επισείεται απ’ όλα τα κέντρα διαμόρφωσης της «κοινής γνώμης».
Ποια είναι η λύση; Οσο κι αν φαίνεται παράξενο, όλοι οι πόλοι του συστήματος συμφωνούν (ο καθένας για τους δι- κούς του λόγους), πως πρέπει να περιμένουν, να μη κάνουν καμιά σκέψη για πρόωρες εκλογές, μέχρις ότου εξαλειφθεί η ρευστότητα και υπάρξει μια κάποια σταθεροποίηση, με οποιονδήποτε συσχετισμό δυνάμεων. Μόνο που σε λιγότερο από ένα χρόνο θα υπάρξουν οι ευρωεκλογές που, όσο κι αν δε δίνουν κυβέρνηση, πάντοτε αποτελούν ένα πρόκριμα και στις συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί μπορεί να ενισχύσουν τη ρευστότητα, παρά να φέρουν ισορροπία.
Ο Καραμανλής δε θέλει εκλογές για ευνόητους λόγους. Οχι γιατί θα κατηγορηθεί ότι οδηγεί (και) το σκάνδαλο Siemens σε παραγραφή (αυτό θα μπορούσε να το ξεπεράσει), αλλά γιατί ξέρει ότι δεν κερδίζει αυτοδυναμία, ενώ δεν είναι καθόλου σίγουρος ότι αν ξαναπάει σε εκλογές θα πιάσει το 38,5% με το οποίο δίνει αυτοδυναμία ο νόμος Παυλόπουλου. Σε καμιά δε περίπτωση δεν θα ήθελε να καταστεί όμηρος του Καρατζαφέρη, ο οποίος πλέον δεν κλείνει πονηρά το μάτι, αλλά το λέει ανοιχτά ότι είναι πρόθυμος να στηρίξει μια κυβέρνηση της ΝΔ. Οταν ένας Τατούλης κάνει άνω-κάτω την κυβερνητική πλειοψηφία, φανταστείτε τι θα γινόταν αν αυτή εξαρτώνταν από τον Καρατζαφέρη. Το σκέφτεται ο Καραμανλής και φτύνει στον κόρφο του.
Επομένως, για την κυβέρνηση δεν τίθεται ζήτημα εκλογών. Ο Καραμανλής θα αναζητήσει την καλύτερη συγκυρία κι αν δεν την βρει θα εξαντλήσει την τετραετία. Οσο για την εκ δεξιών πίεση του Καρατζαφέρη, ο Καραμανλής έχει ένα τελευταίο όπλο. Ενα νεύμα να κάνει, οι μισοί βουλευτές του ΛΑΟΣ θα σπεύσουν να ενταχθούν στη ΝΔ. Και μάλιστα οι πιο ακροδεξιοί από τους ακροδεξιούς. Και θα τους δούμε να μετατρέπονται σε «λαϊκή δεξιά» και οπαδούς του «μεσαίου χώρου», όπως ήδη έχουν κάνει διάφορα άλλα ακροδεξιά μπουμπούκια που κάνουν καριέρα εδώ και χρόνια στη ΝΔ. Διότι οι ακροδεξιοί που θέλουν να κάνουν πολιτική καριέρα θα επιδιώξουν το σίγουρο, παρά να τζογάρουν με το ΛΑΟΣ, που σύμφωνα με την πολιτική παράδοση έχει ημερομηνία λήξης.
Το ΠΑΣΟΚ έχει τα μαύρα του τα χάλια και το ξέρουν όλοι. Ο Γιωργάκης παραπαίει και κατάφερε να γίνει παίγνιο στα χείλη του κάθε Βερελή, ο οποίος σχολιάζει με σκωπτική διάθεση πως «όταν λέμε ότι θα υπάρξουν χαλαρές εκλογές (σ.σ. χαλαρές χαρακτήρισε τις ευρωεκλογές ο Γιωργάκης) είναι σαν να λέμε ότι υπάρχει χώρος και χρόνος να χάσουμε και άλλες εκλογές». «Το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να θέτει ως στόχο τη μη πραγματοποίηση εκλογών», είπε στην ομιλία του στο Εθνικό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης ο Βενιζέλος, καρφώνοντας το Γιωργάκη και σταματώντας εκεί, για να μην κατηγορηθεί ως διασπαστής της ενότητας.
Μπορεί πρόσφατο γκάλοπ να έδειξε ότι συμμαχία ΠΑΣΟΚ-ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει αυτοδυναμία (το σχετικό ερώτημα, προφανώς, δεν τέθηκε αθώα, για λόγους επιστημονικής πληρότητας), όμως στην πράξη δεν έχει γίνει το παραμικρό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Τόσο που ο Σκανδαλίδης μάλλον έχει ξεχάσει ότι έχει οριστεί επικεφαλής του σχετικού τομέα και δεν μας έχει παρουσιάσει την πρόταση που υποσχέθηκε. Ετσι, το ΠΑΣΟΚ, για να μη φαίνεται ότι παρακαλάει το ΣΥΡΙΖΑ και επομένως αναγνωρίζει ότι δεν κερδίζει, επιμένει στην παλιά γραμμή: στόχος μας είναι η αυτοδυναμία, αλλά για να κυβερνήσουμε θα χρειαστούμε ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές συναινέσεις.
Στο ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ αισθάνονται ευτυχισμένοι με τα γκάλοπ, που τους δίνουν σταθερά διψήφιο και πάνω από το 10% ποσοστό. Τόσο ευτυχισμένοι που δε διστάζουν να στήσουν αλαζονικά καυγά με το ΠΑΣΟΚ για το ποιος παίζει το ρόλο αξιωματικής αντιπολίτευσης. «Τα τελευταία 2-3 χρόνια είμαστε όχι τυπικά αλλά ουσιαστικά η αξιωματική αντιπολίτευση», δηλώνει αυτάρεσκα ο Τσίπρας. «Αντιπολίτευση και συνταγματικά αλλά και ουσιαστικά είναι το ΠΑΣΟΚ», του απαντά η Βάσω. Και μεις αναρωτιόμαστε: πού είναι η αντιπολίτευση; Ο-ε-ο; Μπορεί ο Αλαβάνος, βλέποντας τη χαμηλής έντασης κόντρα Βενιζέλου-Παπανδρέου για τις πρόωρες εκλογές να μπήκε σφήνα ζητώντας εκλογές, όμως κατά βάση κανένας στο ΣΥΝ/ΣΥΡΙΖΑ δε θέλει εκλογές, γιατί αυτές θα σημάνουν την αντίστροφη μέτρηση για το «τρίτο μεγάλο κόμμα». Πώς θα διαχειριστούν ένα σχετικά υψηλό ποσοστό, που σε σημαντικό βαθμό θα περιέχει την εντολή «να τα βρουν» με το ΠΑΣΟΚ;
Αν υπήρχε κάποια διάσπαση στο ΠΑΣΟΚ, τα πράγματα θα ήταν πιο εύκολα γι’ αυτούς, όμως τέτοια προοπτική δε φαίνεται στον ορίζοντα. Κανένας Πασόκος δε δείχνει διατεθειμένος να σπρώξει τα πράγματα σε διάσπαση. Ετσι, ο ΣΥΡΙΖΑ (ποιος ΣΥΡΙΖΑ, η πλειοψηφία της ηγεσίας του ΣΥΝ θα έπρεπε να λέμε) επιμένει στην καθιερωμένη γραμμή: Δε μας ενδιαφέρει η εξουσία για την εξουσία, δε συνεργαζόμαστε μ’ αυτό το ΠΑΣΟΚ. Μάλιστα, ο Τσίπρας δε διστάζει να πει ακόμα και χοντροειδή ψέματα: «Το να έχουμε ακυβερνησία δεν είναι για μας κατάρα. Ενδεχομένως να είναι και ευλογία για τον τόπο, αν οδηγήσει σε λύση προς τα αριστερά». Ψέματα γιατί αυτό το κόμμα έχει δείξει πολλές φορές την υπευθυνότητά του έναντι του συστήματος. Δεν έχουν, λοιπόν, παρά να περιμένουν και ανάλογα με τις εξελίξεις να διαμορφώνουν την τακτική τους.
Ο Περισσός έχει το δικό του πρόβλημα με την άνοδο των ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ. Τι να την κάνει τη δική του ενίσχυση (στις εικονικές κάλπες των γκάλοπ, πάντοτε), όταν το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ είναι σχεδόν διπλάσιο; Γιατί να θέλει εκλογές, λοιπόν; Για να δει αυτή την τάση να γίνεται πράξη και να βρεθεί αντιμέτωπος με μια μικρή ή μεγαλύτερη εσωκομματική κρίση;
Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για φαινόμενα μπερλουσκονισμού. Είναι κάμποσοι από το χώρο των καπιταλιστών που έχουν πολιτικές φιλοδοξίες. Η Αγγελοπουλίνα πρώτη και καλύτερη, που ο σύζυγός της έχει χρήμα με ουρά και της χτίζει σιγά-σιγά μια εκδοτική δυναστεία. Αλλά και ο… ανεπάγγελτος πλέον Δ. Δασκαλόπουλος, που το παίζει ο διανοούμενος του ΣΕΒ (τρομάρα του). Στις σημερινές συνθήκες, όμως, κανένα τέτοιο σχέδιο δεν έχει πιθανότητες επιτυχίας. Η Ελλάδα δεν είναι Ιταλία και τα πρόσωπα που μοστράρουν ως «έλληνες Μπερλουσκόνι» είναι φαιδρά και δε μπορούν να δημιουργήσουν νέο πολιτικό σχήμα με δυνατότητες να πρωταγωνιστήσει. Σ’ αυτό συμφω- νούν και όλοι οι πολιτικοί αναλυτές των εταιριών δημοσκοπήσεων (Λούλης, Φαναράς, Καφέτζης, Βερναρδάκης). Δεν πρέπει να παραβλέψουμε, όμως, ότι αυτή η φιλολογία περί μπερλουσκονισμού ασκεί από τα δεξιά πίεση στο πολιτικό σύστημα και το ωθεί σε πιο γρήγορες προσαρμογές στη «γραμμή» των συνδικάτων των καπιταλιστών.
Το αστικό πολιτικό σύστημα, όσες τρικυμίες κι αν περάσει, θα βρει τελικά τη λύση, όσο αφήνεται ανενόχλητο να την ψάχνει. Οπως τη βρήκε και το 1989-90. Η εργατική τάξη, οι εργαζόμενοι, οι νέοι παρακολουθούν παθητικά, συζητούν, σχολιάζουν, ετοιμάζονται ενδεχομένως να ψηφίσουν τον ένα ή τον άλλο στις επόμενες εκλογές ή ευρωεκλογές, θαρρώντας πως έτσι στέλνουν μήνυμα. Το μόνο μήνυμα που στέλνουν, όμως, είναι πως οι αστοί δεν έχουν ν’ ανησυχούν για τη συμπεριφορά των «από κάτω». Δεν πρόκειται να μεταφέρουν την ψήφο στο δρόμο, δεν πρόκειται να μετατρέψουν τη δυσαρέσκεια και την οργή σε διεκδικητική πράξη κι αγώνα. Οσο δεν αλλάζει αυτή η κοινωνική συμπεριφορά τόσο μεγαλώνουν οι δυνατότητες των πολιτικών πόλων εξουσίας να διαχειριστούν την πολιτική κρίση, ακόμα και με «βίαιες» αναδιατάξεις στην πολιτική σκηνή. Γιατί να διστάσουν, αν είναι απαραίτητο;
