Αν «μετρήσει» κανείς όλες τις δημόσιες παρεμβάσεις του Αλογοσκούφη την τελευταία εβδομάδα, θα βρει ότι μια φράση επαναλαμβάνεται στερεότυπα (δυο και τρεις φορές σε κάποιες από τις παρεμβάσεις του): «Δεν έχουμε περιθώρια να απομακρυνθούμε από τη δημοσιονομική πειθαρχία». Ιδιο ήταν το μήνυμα που εξέπεμψαν οι υπουργοί του Eurogroup και του Ecofin, που συνεδρίασαν στις Βρυξέλλες, για να προετοιμάσουν το έδαφος για τη νέα έκτακτη σύνοδο κορυφής που ξεκίνησε χτες.
Στην ΕΕ έχουν βγει τα μεγάλα μαχαίρια, καθώς η χαλάρωση του Συμφώνου Σταθερότητας δεν πρόκειται να γίνει με τον ίδιο τρόπο απ’ όλες τις χώρες. Η καθεμιά θα προσπαθήσει να αποκτήσει ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα και μηχανισμός συγκράτησης δεν υπάρχει. Είναι βέβαιο ότι τα τεράστια ποσά που ήδη διατίθενται για τη στήριξη τραπεζών και λοιπών μονοπωλιακών ομίλων θα απαιτήσουν ακόμη και πληθωρικό χρήμα και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κάποια στιγμή θα χάσει το παιχνίδι. Μάταια προσπαθούν, επίσης, να διαμορφώσουν κοινή ευρωπαϊκή στάση ενόψει της συνόδου του G20. Xώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Βρετανία, η Ιταλία θα διαπραγματευ- θούν ανεξάρτητα τα συμφέροντά τους, τα οποία άλλωστε δεν συμπίπτουν.
Οι αναθεωρημένες προβλέψεις που έκανε η Κομισιόν στις αρχές της εβδομάδας είναι για τα σκουπίδια, όπως και οι προηγούμενες. Οταν οι ίδιοι δηλώνουν ότι δεν γνωρίζουν το βάθος και την έκταση της κρίσης, ότι δεν γνωρίζουν τις ακριβείς επιπτώσεις της σ’ αυτό που ονομάζουν «πραγματική οικονομία», πώς κάνουν προβλέψεις με ορίζοντα διετίας; Αρκεί να θυμηθούμε ότι οι προηγούμενες προβλέψεις έγιναν μόλις πριν ένα τρίμηνο και δεν είχαν καμιά σχέση με την πραγματικότητα που διαμορφώθηκε. Πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι οι προβλέψεις της Κομισιόν είναι και αποτέλεσμα πολιτικού παζαριού ανάμεσα στις κυβερνήσεις και τη Eurostat. Eτσι, βλέπουμε να γίνεται το χατίρι της ελληνικής κυβέρνησης στην πρόβλεψη για το δημοσιονομικό έλλειμμα του 2008, όχι όμως και για την ανεργία. Ετσι, ο Αλογοσκούφης αναγκάζεται να παραστήσει τον κλόουν. Από τη μια σημειώνει με… σεμνότητα ότι η κυβέρνηση πέτυχε το στόχο για το έλλειμμα και δεν πρόκειται να μπει σε διαδικασία επιτήρησης και από την άλλη… προβληματίζεται ποιο ακριβώς λάθος έκανε η Κομισιόν και δίνει την ανεργία αυξημένη και με αυξητική τάση, ενώ τα στοιχεία των ελληνικών υπηρεσιών τη δείχνουν να πέφτει!
Η κυβέρνηση βρίσκεται αυτή την περίοδο σε χοντρό παζάρι με τις τράπεζες οι οποίες δηλώνουν απρόθυμες να προσφύγουν στο «σχέδιο σωτηρίας» των 28 δισ. ευρώ. Είναι προφανές ότι οι τραπεζίτες εκβιάζουν, γιατί πρώτο δε θέλουν τον έλεγχο που θέσπισε η κυβέρνηση και δεύτερο θέλουν να «φάνε» τα 28 δισ. με καλύτερους όρους. Την ίδια στιγμή που δηλώνουν ότι δεν τις ενδιαφέρουν τα 28 δισ., ούτε μια επιστολή δεν έχει φτάσει στην Τράπεζα της Ελλάδος που να δηλώνει αποποίηση του κυβερνητικού σχεδίου. Οι διαφωνίες είναι στο μιλητό και μόνο. Η κυβέρνηση από τη μεριά της δε μπορεί να μη βάλει κάποιους όρους. Πρώτο, γιατί αυτό απαιτούν άλλες μερίδες της κεφαλαιοκρατίας και κυρίως οι βιομήχανοι. Δεύτερο, γιατί αν αφήσει εντελώς ανεξέλεγκτες τις τράπεζες στη διαχείριση των 28 δισ. κινδυνεύει να πάθει μεγάλο στραπάτσο, σε μια περίοδο που είναι και ρευστή και οιονεί προεκλογική. Γι’ αυτό ο Αλογοσκούφης από τη μια κλείνει το μάτι στους τραπεζίτες υπενθυμίζοντάς τους ότι οι όροι στην ουσία είναι ανοιχτοί και διαπραγματεύσιμοι και μπορούν να εξασφαλίσουν με μικρότερο κόστος τα 28 δισ., και από την άλλη εκφράζει τη βεβαιότητα ότι όλες οι τράπεζες θα κάνουν χρήση των 28 δισ. Στις Βρυξέλλες το είπε ανοιχτά, στην Αθήνα, όταν ρωτήθηκε σχετικά, απάντησε με μια φράση του κεντρικού ευρωτραπεζίτη Ζαν-Κλοντ Τρισέ: «Ετοιμαστείτε για το απροσδόκητο». Για να συμπληρώσει με νόημα: «Πρέπει να είμαστε έτοιμοι και για πράγματα που δεν τα περιμένουμε ή που δεν έχουμε βάσιμους λόγους για να τα περιμένουμε».
Ο Αλογοσκούφης ξέρει πολύ καλά αυτό που ξέρει όλη η αγορά. Οι ελληνικές τράπεζες μπορεί να μην είναι εκτεθειμένες σε «τοξικά προϊόντα», έχουν όμως πραγματοποιήσει τεράστια ανοίγματα στις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων. Αγορές που θα χτυπηθούν άγρια από την κρίση, με αποτέλεσμα τα κανόνια να ηχήσουν πολύ δυνατά και οι επισφάλειες των τραπεζών να εκτιναχτούν στα ύψη. Η Βουλγαρία είναι η πρώτη υποψήφια για κανόνι. Ηδη, όπως σημείωσε το πρακτορείο Stratfor, οι ελληνικές τράπεζες έκαναν κατάχρηση του carry trade (δανείζονταν σε νόμισμα για να δανείζουν στη βουλγαρική αγορά με ψηλότερα επιτόκια), με αποτέλεσμα να έχουν να αντιμετωπίσουν δάνεια που δεν εξυπηρε- τούνται (λόγω της κρίσης) και να οδηγούνται σε ασφυξία. Κάπως έτσι κατέρρευσαν οι τράπεζες της Ισλανδίας και αυτό το ξέρουν καλά και ο Αλογοσκούφης και οι τραπεζίτες. Το παιχνίδι γίνεται για το πού θα διατεθούν τα 28 δισ. Θα πέσει το μεγαλύτερο τμήμα τους στην εγχώρια αγορά, όπως απαιτούν οι βιομήχανοι (οι οποίοι είναι ταυτόχρονα και μέτοχοι των τραπεζών, με αποτέλεσμα να είναι δισυπόστατοι), ή θα πάνε όλα για να μπαλώσουν τις τεράστιες τρύπες που ήδη άρχισαν να δημιουργούνται στα υποκαταστήματά τους σε χώρες του εξωτερικού;
Η κυβέρνηση, επειδή ξέρει ότι δε μπορεί οι τράπεζες να μη συμψηφίσουν τις ζημιές τους στη Νοτιοανατολική Ευρώπη με το πακέτο των 28 δισ. (ενιαίες επιχειρήσεις είναι), ανοίγει στους καπιταλιστές μια δίοδο χρηματοδότησης μέσω του Ταμείου Εγγυοδοσίας Μικρών και Πολύ Μικρών Επιχειρήσεων (ΤΕΜΠΜΕ). Υποτίθεται ότι το ΤΕΜΠΜΕ είναι για να στηρίξει τους μικρομεσαίους, στην πραγματικότητα όμως μόνο το μεγάλο κεφάλαιο θα επωφεληθεί. Οι μικροί στη συντριπτική τους πλειοψηφία αποκλείονται, αφού για να πάρει μια επιχείρηση δάνειο με την εγγύηση του ΤΕΜΠΜΕ θα πρέπει να είναι κερδοφόρα (προ αποσβέσεων) τα τελευταία τρία χρόνια, ενώ το ύψος του δανείου εξαρτάται από το τζίρο (μέγιστο ύψος δανείου τα 350.000 ευρώ, με πλαφόν το 30% του μέσου κύκλου εργασιών της τελευταίας τριετίας). Αν ο τζίρος είναι 100 χιλιάρικα, θα πάρεις δάνειο 30 χιλιάρικα. Για να πάρεις 350 χιλιάρικα θα πρέπει να έχεις κάνει τζίρο 1.166.000 ευρώ κατά μέσο όρο την τελευταία τριετία. Ξέρετε πολλές μικρές επιχειρήσεις με τέτοιους τζίρους; Από την άλλη, τεράστια είναι η αβάντα που γίνεται στους τραπεζίτες. Το ΤΕΜΠΜΕ εγγυάται το 80% του δανείου και έτσι και αυτό καταπέσει η τράπεζα θα το εισπράττει κατευθείαν, αφού το Ταμείο «δεν θα εξασκεί ένσταση δίζησης για το εγγυημένο μέρος», όπως δήλωσε ο Φώλιας!
Τραπεζίτες, βιομήχανοι και λοιποί καπιταλιστές βλέπουν στην κυβέρνηση το φύλακα άγγελο που θα τους βοηθήσει να αντιμετωπίσουν την κρίση με τις μικρότερες δυνατές συνέπειες (πρέπει και αυτοί να κάνουν τις σωστές κινήσεις, αναζητώντας ισχυρότερους συνεταίρους, γιατί τα σχετικά μικρά μεγέθη δε θα μπορέσουν ν’ αντέξουν μόνα τους). Με τους εργαζόμενους, όμως, τί γίνεται; Την απάντηση δίνει η φράση του Αλογοσκούφη, που παραθέσαμε στην αρχή: «δεν υπάρχουν περιθώρια».
Η κυβέρνηση, βέβαια, κάτι ετοιμάζει. Δε μπορεί να αντιμετωπιστεί μια τέτοια κρίση χωρίς κάποια ψίχουλα, κάποια φιλανθρωπικού τύπου βοηθήματα στα πιο εξαθλιωμένα λαϊκά στρώματα. Και κάποια επιδόματα θέρμανσης θα μοιράσει. Και σε κάποιες κατηγορίες ανέργων θα επιμηκύνει λίγο το επίδομα ανεργίας. Και κάποια δάνεια ανέργων θα παγώσει για ένα χρόνο (με τους τόκους να τρέχουν φυσικά). Οπως και άλλη φορά έχουμε σημειώσει, τέτοια μέτρα λειτουργούν σαν κοινωνικό αμορτισέρ. Αλλωστε, τέτοια μέτρα ζητάει και το ΠΑΣΟΚ και ο Καραμανλής με τέτοια μέτρα σκοπεύει να επιχειρήσει εκλογικό αιφνιδιασμό, αν η συγκυρία το επιτρέψει να ανακάμψει κάπως δημοσκοπικά και να μην ανοίξει η ψαλίδα υπέρ του ΠΑΣΟΚ. Τέτοια μέτρα βοηθούν το σύστημα να σταθεροποιηθεί και συνηθίζουν τους εργαζόμενους σε μια λογική και συμπεριφορά ζήτουλα, που παίρνει ό,τι του πετάξουν και τους ευχαριστεί κιόλας ψηφίζοντάς τους.
