Ολα ξεκίνησαν τον περασμένο Οκτώβρη. Στις 5 του μήνα, ο Τσίπρας συναντήθηκε «εν χορδαίς και οργάνοις» με τους προέδρους και εισαγγελείς των ανώτατων δικαστηρίων. Αντικείμενο της συνάντησης ήταν τα μισθολογικά των δικαστικών. Τις επόμενες μέρες, όμως, η πρόεδρος του Αρείου Πάγου Βασιλική Θάνου πήγε στο Εφετείο Αθήνας και ενημέρωσε τους συναδέλφους της ότι έχει βρει μια καινούργια ερμηνεία για το ηλικιακό όριο υποχρεωτικής συνταξιοδότησης των δικαστών. Σύμφωνα μ' αυτή την ερμηνεία, αν οι δικαστικοί επιθυμούν να παραμείνουν πέρα από το συνταγματικά ορισμένο όριο, μπορεί ο κοινός νομοθέτης να τους δώσει αυτό το δικαίωμα με νόμο.
Η Θάνου ανακάτεψε και τον Τσίπρα, καταφέρνοντας να τον εκθέσει. Οπως φερόταν να είπε στους εφέτες, η ίδια συμφωνεί μ' αυτή τη… ρηξικέλευθη ερμηνεία, ενώ το αίτημα βρίσκει τον πρωθυπουργό «πολύ θετικό». Ο Τσίπρας δεν τη διέψευσε, όμως μετά το σάλο που ξέσπασε, ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης Ν. Παρασκευόπουλος αναγκάστηκε να ανακοινώσει (με καθυστέρηση) ότι «κανείς νεωτερισμός δεν θα προχωρήσει εκτός του θεσμικού πλαισίου της συνταγματικότητας», θέση με την οποία συμφώνησε -αναγκαστικά- και η Θάνου, λέγοντας πως η πρότασή της δεν αφορά τον κοινό νομοθέτη, αλλά κατατίθεται ενόψει της διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος.
Το Σύνταγμα είναι τόσο σαφές σ' αυτό το ζήτημα, που δε σηκώνει δεύτερη ερμηνεία. Η παράγραφος 5 του άρθρου 88 προβλέπει: «Oι δικαστικοί λειτουργοί, έως και το βαθμό του εφέτη ή του αντεισαγγελέα εφετών και τους αντίστοιχους με αυτούς βαθμούς, αποχωρούν υποχρεωτικά από την υπηρεσία μόλις συμπληρώσουν το εξηκοστό πέμπτο έτος της ηλικίας τους και όλοι όσοι έχουν βαθμούς ανώτερους από αυτούς ή τους αντίστοιχους με αυτούς αποχωρούν υποχρεωτικά από την υπηρεσία μόλις συμπληρώσουν το εξηκοστό έβδομο έτος της ηλικίας τους».
Το θέμα φαινόταν να έχει κλείσει, ενώ στο μεταξύ η Θάνου φρόντισε να δημιουργήσει μια Ενωση Ανώτατων και Ανώτερων Δικαστών και Εισαγγελέων, διασπώντας έτσι τις υπάρχουσες συντεχνίες στο χώρο των ποινικών δικαστών (Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων και Ενωση Εισαγγελέων Ελλάδος), τις οποίες φαινόταν να επανελέγχει η ΝΔ, μέσω του μηχανισμού που διατηρούσε ο πρώην υπουργός και πρώην δικαστής Χαρ. Αθανασίου. Ξαφνικά, όμως, πριν από μερικές μέρες, ασκώντας αρμοδιότητα που έχει ως πρόεδρος του Αρείου Πάγου, η Θάνου ανακοίνωσε ότι συγκαλεί την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου για να αποφανθεί επί του ζητήματος της αύξησης του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης των δικαστών!
Ξαναξέσπασε σάλος. Ολες οι συντεχνίες των δικαστικών εξέδωσαν ανακοινώσεις δριμύτατες στο περιεχόμενό τους. Η Ενωση Δικαστικών Λειτουργών ΣτΕ δεν περιορίστηκε μόνο να θυμίσει τη ρητή συνταγματική διάταξη, αλλά σημείωσε με νόημα ότι παρεμβάσεις που συνδέονται με τα όρια ηλικίας των δικαστών «παρατηρούνται από τη δικτατορική κυβέρνηση Μεταξά, από τις κατοχικές κυβερνήσεις και από τις κυβερνήσεις κατά την περίοδο του εμφυλίου πολέμου»! Εκανε, δηλαδή, παρέμβαση με άρωμα… αριστερό. Η Ενωση Δικαστών του Ελεγκτικού Συνέδριου θύμισε τη συνταγματική διάταξη και τόνισε πως αυτή μπορεί ν' αλλάξει μόνο με συνταγματική αναθεώρηση και «οποιαδήποτε άλλη πρωτοβουλία ή ενέργεια που στοχεύει στην προώθηση διαφορετικού νοήματος στη διάταξη αυτή είναι ευθέως αντισυνταγματική». Ανάλογου περιεχομένου ανακοίνωση εξέδωσε και η Ενωση Διοικητικών Δικαστών.
Ο χορός των ανακοινώσεων έκλεισε με την Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων, την πολυπληθέστερη δικαστική συντεχνία, της οποίας η Θάνου έχει διατελέσει πρόεδρος. Απαντώντας στη Θάνου, που είχε υποστηρίξει ότι οι ανακοινώσεις συνιστούν προσπάθεια επηρεασμού των μελών της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου -με εκβιαστικό τρόπο μάλιστα- η ΕΔΕ ανακοίνωσε δηκτικά ότι «η έκφραση των απόψεων του πολιτικού και νομικού κόσμου της χώρας, ιδίως μάλιστα όταν επιχειρείται παραβίαση συνταγματικών επιταγών, δεν μπορεί να εκληφθεί ως απόπειρα επηρεασμού της κρίσης των δικαστών, αλλά είναι επιβεβλημένο από το Σύνταγμα καθήκον». Η ανακοίνωση κατέληγε με ανοιχτό κάλεσμα: «Η Διοικητική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου καλείται την Πέμπτη να περιφρουρήσει το Σύνταγμα και να διαφυλάξει το κύρος του Ανώτατου».
Η Θάνου δεν περιορίστηκε μόνο στην έκδοση ανακοίνωσης από τη συντεχνία της, στην οποία έγραψε ότι «τα μέλη της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου έχουν πλήρη συναίσθηση της ευθύνης τους, διαθέτουν επιστημονική επάρκεια, ωριμότητα και ήθος ώστε να κρίνουν με βάση τη νομιμότητα και δεν χρειάζονται τις υποδείξεις ή τις παρεμβάσεις οποιουδήποτε τρίτου για να εκφράσουν τη νομική τους άποψη». Εξέδωσε και ανακοίνωση με τη θεσμική της ιδιότητα, η οποία αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Αρείου Πάγου!
Η ανακοίνωση της Θάνου αποκάλυψε εκνευρισμό, αν όχι πανικό, θυμίζοντας τις δηλώσεις που έκανε ο πρόεδρος του ΣτΕ, όταν προσπαθούσε με ελιγμούς να αποφύγει την απόφαση της Ολομέλειας του δικαστηρίου του για την αντισυνταγματικότητα του νόμου Παππά για τις τηλεοπτικές άδειες. Δεν μπορείς να λες ότι οι δικαστές είναι ντούροι, ανεξάρτητοι και δεν επηρεάζονται, και από την άλλη να καταγγέλλεις όσους εκφράζουν γνώμη αντίθετη από τη δική σου, ότι προσπαθούν να επηρεάσουν τους δικαστές. 'Η οι δικαστές «δεν καταλαβαίνουν τίποτα» ή είναι ευάλωτοι σε πιέσεις.
Αυτό, όμως, είναι το λιγότερο. Οπως και το ότι επιτέθηκε στις άλλες δικαστικές συντεχνίες, κατηγορώντας τες ότι «προσπαθούν να στοχοποιήσουν προσωπικά την Πρόεδρο του Αρείου Πάγου». Μεγαλύτερη σημασία έχουν τα ζητήματα ουσίας που έθεσε η Θάνου μ' αυτή της την ανακοίνωση, που αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Αρείου Πάγου.
♦ Εγραψε ότι «το αίτημα αύξησης της ηλικίας συνταξιοδότησης των Δικαστών δεν είναι αίτημα προσωπικό, αλλά αίτημα της συντριπτικής πλειοψηφίας των Ανώτατων και Ανώτερων Δικαστικών Λειτουργών, οι οποίοι κατ' επανάληψη είχαν απευθυνθεί και εξακολουθούν να απευθύνονται και στην Ενωση Δικαστών και Εισαγγελέων, ζητώντας να στηρίξει το δίκαιο και νόμιμο αίτημά τους». Η Θάνου αναφέρεται σε κάποιο συντεχνιακό (άντε, να το πούμε επαγγελματικό) αίτημα της ανώτερης κάστας των δικαστικών, το οποίο μετατρέπει σε θεσμικό ζήτημα. Δηλαδή, η Θάνου δηλώνει προκλητικά ότι αυτοί σαν δικαστές έχουν και το μαχαίρι και το πεπόνι και μπορούν -όταν πρόκειται για τα δικά τους ιδιαίτερα συμφέροντα ως κάστας- να παίρνουν αποφάσεις ακόμα και κόντρα στο Σύνταγμα.
♦ Εγραψε ότι έχει δικαίωμα «να συγκαλεί την Ολομέλεια, για να γνωμοδοτήσει επί νομικών ζητημάτων» και ότι «τα μέλη της Ολομέλειας είναι εκείνα, τα οποία θα αποφασίσουν για την νομική ορθότητα, τη βασιμότητα και τη συνταγματικότητα ή μη των τεθέντων ερωτημάτων». Προδιέγραψε, δε, ότι υπάρχει «αντίθετη νομική άποψη» από αυτή που εξέφρασαν με τις ανακοινώσεις τους οι αντίπαλες προς την ίδια δικαστικές συντεχνίες.
Επομένως, τη ρητή συνταγματική απαγόρευση, που δε χρειάζεται να είναι κανένας συνταγματολόγος, ούτε καν νομικός, για να αντιληφθεί το μονοσήμαντο περιεχόμενό της, η Θάνου τη μετατρέπει σε νομικό διακύβευμα, το οποίο θέτει προς απόφαση στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου!
Πού το πάει η Θάνου; Είναι φανερό ότι κάνει μια κίνηση για να στηρίξει τη συντεχνία της, στην οποία προσπαθεί να μαζέψει δικαστές και εισαγγελείς των Εφετείων και του Αρείου Πάγου, με δέλεαρ την παράταση της θητείας τους για τρία χρόνια. Αν δεν έχει πλειοψηφία στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, θα σπάσει τα μούτρα της. Αν έχει εξασφαλισμένη πλειοψηφία και αποφασίσουν ότι η συνταγματική διάταξη δεν είναι δεσμευτική, αλλά μπορεί ο κοινός νομοθέτης να την παρατείνει, τότε θα έχουν κάνει την αρχή ενός δικαστικού πραξικοπήματος. Μόνο που δε θα μπορούν να το ολοκληρώσουν. Δεν μπορούν να πάρουν απόφαση να παρατείνουν τη θητεία τους για τρία χρόνια. Μια τέτοια αντισυνταγματική απόφαση μόνο η Βουλή μπορεί να την πάρει.
Η συγκυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, μετά το «δόσιμο» του Τσίπρα από τη Θάνου τον Οκτώβρη του 2016, έγινε ιδιαίτερα προσεκτική. Ο Κοντονής δήλωσε αμέσως ότι «στο πλαίσιο του Συντάγματος δεν μπορεί να γίνει αλλαγή των ορίων συνταξιοδότησης των δικαστών με νόμο, γιατί έχουμε μια ρητή συνταγματική διάταξη η οποία δεν επιτρέπει κάτι τέτοιο». Είναι φανερό ότι δε θέλει να μπλέξει στους σχεδιασμούς της Θάνου, αντιμετωπίζοντας από την αντιπολίτευση (και τις υπόλοιπες δικαστικές συντεχνίες) την κατηγορία της αντισυνταγματικής εκτροπής. Τόσα έχει στην καμπούρα της, δε θα ήθελε και κάτι ακόμα, από το οποίο δεν πρόκειται να έχει κάποιο ιδιαίτερο κέρδος.
Την ίδια στιγμή, όμως, υπερασπίστηκε τη Θάνου, παριστάνοντας τον αφελή: «Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου μπορεί να συνεδριάζει και να κάνει προτάσεις ενόψει της αναθεώρησης του Συντάγματος». Η Θάνου, όμως, υποστηρίζει πως η παράταση του ορίου ηλικίας μπορεί να γίνει με νόμο και όχι με συνταγματική αναθεώρηση. Δεν μπορεί, λοιπόν, ο Κοντονής να κάνει ότι δεν καταλαβαίνει και να προσπαθεί να υπερασπιστεί τη Θάνου επιτιθέμενος στις αντίπαλες δικαστικές συντεχνίες για το περιεχόμενο των ανακοινώσεών τους, συστήνοντας στο τέλος «αυτοσυγκράτηση». Αν προηγουμένως είχε βάλει στη θέση της (και όχι απλώς να την «αδειάσει» προσεκτικά) τη Θάνου, τότε θα μπορούσε κανείς να πει ότι πράγματι ενοχλήθηκε από το ξεκατίνιασμα ανάμεσα στις συντεχνίες.
Θα κλείσουμε αυτό το ρεπορτάζ επαναλαμβάνοντας όσα είχαμε γράψει τον περασμένο Οκτώβρη, όταν «έσκασε» για πρώτη φορά αυτό το ζήτημα:
Οι δικαστές γιατί να θέλουν να παρατείνουν τον εργασιακό τους βίο; Μπορούμε να καταλάβουμε τις προσωπικές φιλοδοξίες της Θάνου, η οποία τον Ιούνη του 2017 θα πρέπει να βγει στη σύνταξη. Μια τριετία ακόμα στην κορυφή του ποινικού δικαστικού μηχανισμού, που μπορεί να περιλαμβάνει και μια ακόμα υπηρεσιακή πρωθυπουργία (θα είναι η αρχαιότερη των προέδρων των ανώτατων δικαστηρίων) είναι οπωσδήποτε ελκυστική για ανθρώπους σαν τη Θάνου. Οι άλλοι δικαστές, όμως, οι εφέτες, οι αρεοπαγίτες και οι αντεισαγγελείς αυτών των δύο βαθμίδων, γιατί να θέλουν να παραμείνουν στην υπηρεσία και μετά τα 65; Ξέρετε εσείς κανέναν εργαζόμενο που να θέλει να δουλεύει μέχρι τα βαθιά γεράματα, αντί να βγει στη σύνταξη;
Μόνο όσοι έχουν κάποιο οικονομικό συμφέρον κάνουν αυτή την επιλογή. Π.χ. οι μανατζαραίοι των επιχειρήσεων, οι ελευθεροεπαγγελματίες που έχουν καλό τζίρο και δε θέλουν να τον χάσουν περιοριζόμενοι στη σύνταξη. 'Η οι μισθωτοί που θέλουν να βελτιώσουν λίγο την άθλια σύνταξή τους και σφίγγουν τα δόντια για να μείνουν στη δουλειά. Οι ανώτεροι και ανώτατοι δικαστές όμως και συνταξάρες παίρνουν και δεν έχουν ανάγκη από χρόνια υπηρεσίας (έχουν συμπληρώσει άφθονα). Αρα, κάποιο άλλο συμφέρον έχουν για να θέλουν να παρατείνουν τα χρόνια υπηρεσίας τους. Είστε ελεύθεροι να στοχαστείτε τι είδους συμφέρον μπορεί να να είναι αυτό. Το μόνο βέβαιο είναι πως η (και συνδικαλίστρια) Θάνου προσπαθεί τόσους μήνες τώρα να το «πουλήσει» αυτό στους συναδέλφους της. Αν δεν υπήρχε ενδιαφέρον, τότε δε θα μπορούσε να τους το «πουλήσει». Αυτή η κάστα θέλει να διευρύνει τα προνόμιά της μέσα στο σύστημα της αστικής εξουσίας.
ΥΓ. Τελικά, με το πρόσχημα ότι η εισηγήτρια δεν ήταν έτοιμη, η Θάνου ανέβαλε τη Διοικητική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου. Πληροφορίες λένε ότι θα την κάνει την επόμενη ή τη μεθεπόμενη εβδομάδα. Προφανώς, υπάρχει πρόβλημα μετά το «άδειασμα» Κοντονή. Η πρόεδρος αντιμετωπίζει πια το φάσμα της συνταξιοδότησής της τον Ιούνη.
