Καρυδέλαιο μολυσμένο με ορυκτέλαιο σε βρόμικα τάνκερ
Θυμόσαστε το σκάνδαλο του ηλιέλαιου; Θυμόσαστε τον τρόπο με τον οποίο το κουκούλωσε η Κομισιόν; Το ίδιο ακριβώς κουκούλωμα γίνεται τώρα με φορτία καρυδέλαιου, που βρέθηκαν επίσης μολυσμένα με ορυκτέλαιο, σε υψηλές συγκεντρώσεις μάλιστα. Επειδή, δε, το συγκεκριμένο καρυδέλαιο είναι προέλευσης ΗΠΑ και όχι Ουκρανίας, οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες κινούνται πιο γρήγορα στην κατεύθυνση της συγκάλυψης. Βοηθά σ’ αυτό και το γεγονός ότι οι ποσότητες του καρυδέλαιου που καταναλώνονται δεν είναι τόσο μεγάλες όσο αυτές του ηλιέλαιου. Το καρυδέλαιο είναι συμπλήρωμα, ενώ το ηλιέλαιο είναι βασικό διατροφικό προϊόν, ιδιαίτερα στις χώρες που δεν έχουν παραγωγή ελαιόλαδου.
Πώς μολύνθηκε το ηλιέλαιο; Καμιά απάντηση δεν δόθηκε ποτέ, μολονότι υποτίθεται ότι η Κομισιόν θα έκανε έρευνα σε συνεργασία με τις ουκρανικές αρχές. Δεν δόθηκε απάντηση, γιατί η Κομισιόν θέλει να κρύψει την ουσία του σκανδάλου, που είναι η μεταφορά υγρών τροφίμων με τάνκερ που μπορούν να μεταφέρουν και τοξικές και ακατάλληλες για διατροφή χημικές ουσίες. Ενα τάνκερ μπορεί να μεταφέρει τη μια φορά ορυκτέλαιο και την άλλη ηλιέλαιο. Υποτίθεται ότι καθαρίζεται, όμως είτε ο καθαρισμός είναι πλημμελής είτε έχει ποτίσει η λαμαρίνα και έτσι επέρχεται επιμόλυνση. Η Οδηγία που ίσχυε παλαιότερα (βασική Οδηγία 43/14.6.93, για την υγιεινή των τροφίμων) προέβλεπε ότι τα τάνκερ που μεταφέρουν υγρά τρόφιμα θα είναι μόνο για τρόφιμα και απαγορεύεται να μεταφέρουν άλλες ύλες. Δυόμισι χρόνια αργότερα, άρχισαν οι «παρεκκλίσεις». Η Οδηγία 3/26-1-1996 ήρθε να βάλει την ασφάλεια των τροφίμων κάτω από την κερδοφορία των εφοπλιστών. Στην αιτιολογική της βάση η Κομισιόν το είπε καθαρά: η ισχύουσα Οδηγία «συνεπάγεται αδικαιολόγητα υψηλές δαπάνες για τις επιχειρήσεις του κλάδου τροφίμων». Επέτρεψε, λοιπόν, τη μεταφορά με τα ίδια τάνκερ και υγρών τροφίμων και άλλων, ακατάλληλων ή επικίνδυνων για τον άνθρωπο υγρών, θεσπίζοντας υποτίθεται κάποιο αυστηρό πλαίσιο για τον καθαρισμό των τάνκερ και αποκλείοντας τη μεταφορά κάποιων ιδιαίτερα επικίνδυνων υγρών. Με νέα Οδηγία (4/15.1.2004) τα υγρά που πριν θεωρούνταν επικίνδυνα… έπαψαν να θεωρούνται. Τότε επιτράπηκε να μπορούν τα τάνκερ που μεταφέρουν υγρά λίπη και έλαια να μεταφέρουν και ορυκτέλαια (παραφινέλαιο, λευκό ορυκτέλαιο κ.ά.). Αυτό υποτίθεται ότι ήταν προσωρινό και ότι μέχρι το Δεκέμβρη του 2006 θα επανεξεταζόταν το θέμα «βάσει νέων επιστημονικών στοιχείων».
Αυτή η επανεξέταση δεν έγινε ποτέ. Ούτε όταν εκδηλώθηκε το σκάνδαλο του ηλιέλαιου, που τάραξε την Ευρωένωση. Το άφησαν να περάσει και εισαγωγείς και εφοπλιστές συνέχισαν κανονικά τη… δουλίτσα τους. Την άνοιξη του 2008, έχοντας ήδη διερευνήσει την ουσία αυτού του σκανδάλου, απευθυνθήκαμε στην Κομισιόν με συγκεκριμένα ερωτήματα, τα οποία διαβιβάσαμε μέσω του εδώ γραφείου της. Ακόμα περιμένουμε απάντηση! Η σιωπή εν προκειμένω αποτελεί ομολογία ενοχής. Ετσι, φτάσαμε στο σκάνδαλο του καρυδέλαιου, το οποίο επιβεβαιώνει την πηγή της μόλυνσης, όπως θα δούμε.
Στις 3 Δεκέμβρη, εκδίδεται alert από τη Γαλλία, που αναφέρει ότι σε επίσημο έλεγχο στην αγορά βρέθηκε καρυδέλαιο, αμερικάνικης προέλευσης, το οποίο περιείχε ψηλές συγκεντρώσεις ορυκτέλαιου (από 162 μέχρι 369 ppm, όταν το επιτρεπτό όριο είναι 50 ppm). Αρχίζει να ξετυλίγεται το κουβάρι της διανομής και βρίσκεται ότι το επιμολυσμένο καρυδέλαιο έχει διανεμηθεί σε Αυστρία, Βέλγιο, Τσεχία, Γερμανία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Ισπανία, Σουηδία, Βρετανία, Ελβετία, Σινγκαπούρη. Στα alert που εκδίδονται συνεχώς αναφέρονται και οι εταιρίες που αγόρασαν από τις μολυσμένες παρτίδες. Κάποια στιγμή, ανακατεύουν και το όνομα μιας γερμανικής εταιρίας, η οποία όπως αποδείχτηκε στη συνέχεια δεν είχε σχέση με τη συγκεκριμένη εισαγωγή. Τα παίρνουν στο κρανίο οι Γερμανοί και βγάζουν τα άπλυτα στη φόρα. Σε alert της 15ης Δεκέμβρη, η εταιρία Gustav Heess της Στουτγάρδης δηλώνει:
«Η Heess ήταν ήδη ενήμερη από φήμες που κυκλοφορούσαν στον κλάδο, ότι υπήρξαν προβλήματα στη Γαλλία με καρυδέλαιο προέλευσης ΗΠΑ. Δεν υπήρξε όμως παραπέρα πληροφόρηση. Η Heess δήλωσε ότι υπάρχουν δύο μεγάλοι μύλοι για καρυδέλαιο στις ΗΠΑ. Ο ένας είναι η Liberty Vegetable Oils Company (οι τοπικές αρχές δεν έδωσαν το όνομα της εταιρίας αυτής στη Heess, επικαλούμενες προστασία δεδομένων). Η Liberty δεν έχει ραφιναριστήριο στην ΕΕ, συνεπώς παραδίδει προϊόντα που έχουν ήδη ραφιναριστεί και πιθανά μολυνθεί μέσα σε ακατάλληλα καθαρισμένες δεξαμενές κατά τη μεταφορά στη Γαλλία. Η Heess ΔΕΝ αγοράζει από την εταιρία αυτή. Αγοράζει αραφινάριστα έλαια, τα οποία δίνει για επεξεργασία σε συμβεβλημένα ραφιναριστήρια της ΕΕ και τα πουλάει αφού πρώτα έχει το πράσινο φως από το δικό της τμήμα ελέγχου ποιότητας. Επιπλέον, η Heess έχει αυστηρές απαιτήσεις ως προς την πιστοποίηση καθαρισμού των βυτιοφόρων οχημάτων που χρησιμοποιούνται. Για τους ανωτέρω λόγους η Heess είναι σίγουρη ότι δεν παρέδωσε κανένα μολυσμένο έλαιο».
Εμείς, βέβαια, δεν έχουμε κανένα λόγο να πιστέψουμε τη γερμανική φίρμα για όσα λέει για την πάρτη της, όμως, οι αποκαλύψεις της για μόλυνση του έτοιμου (ραφιναρισμένου) καρυδέλαιου στα τάνκερ που το μετέφεραν στην Ευρώπη είναι «γκαραντί». Την επόμενη κιόλας μέρα οι αυστριακές αρχές, που την είχαν αναμίξει, ζητούν συγνώμη από τη Heess, όμως οι αποκαλύψεις της εταιρίας της Στουτγάρδης γίνονται «γαργάρα». Στις 30 Δεκέμβρη παρεμβαίνουν οι υπηρεσίες της Κομισιόν με μια προκλητική ανακοίνωση. Ενώ παραδέχονται ότι από τις αναλύσεις που έγιναν η παρουσία ορυκτέλαιου είναι εξωτερική πρόσμιξη και ανακοινώνουν ότι ζήτησαν από τις αρχές των ΗΠΑ «να διεξάγουν τις απαιτούμενες έρευνες και να παράσχουν πληροφόρηση για την πηγή της μόλυνσης» (!), δεν παραλείπουν να σημειώσουν, ότι «η προέλευση της παρουσίας ορυκτέλαιου στο καρυδέλαιο μπορεί να έχει σχέση με λιπαντικό πιστοποιημένο για χρήση σε εξοπλισμό επεξεργασίας τροφίμων». Περίπτωση μολυσμένου τάνκερ ούτε που εξετάζεται! Η γραμμή προς τους Αμερικάνους είναι να πουν ότι κάποιο λιπαντικό ξέφυγε στο ραφιναριστήριο κι αυτό ήταν όλο! Το σύστημα μεταφοράς πρέπει να μείνει άθιχτο κι ας οδηγεί αποδεδειγμένα σε διατροφικά εγκλήματα.
