Ο αυταρχισμός ξεχύνεται από κάθε πόρο του σχολείου. Αυταρχισμός είναι ο στραγγαλισμός της προσωπικότητας του νέου ανθρώπου γιατί έτσι συμφέρει την αστική τάξη, ο περιορισμός των δυνατοτήτων που του προσφέρονται για να αναπτυχθεί και να ανακαλύψει ιδιαίτερες κλίσεις και χαρίσματα, η μετάδοση γνώσεων ανήμπορων να οδηγήσουν σε βαθιά και πλατιά γνώση του κόσμου, του πολιτισμού και στην κριτική σκέψη και στάση, οι συνεχείς αξιολογικές κρίσεις και εξετάσεις στο έδαφος ενός σκληρού ανταγωνισμού και διαγκωνισμού για το βαθμό και μια θέση στον ήλιο, ποδοπατώντας αξιοπρέπεια, φιλία, αλληλεγγύη, η καλλιέργεια προτύπων και αξιών ξένων προς τις πανανθρώπινες αξίες, η μη αμφισβήτηση της αυθεντίας του δάσκαλου, η επιβολή κυρώσεων και ποινών για κάθε «απρεπή» και «παραβατική» συμπεριφορά του νεολαίου, τα ψήγματα παιδαγωγικής ελευθερίας στο σχολείο, που σε περιόδους αρπαγής δικαιωμάτων και ελευθεριών συρρικνώνονται ακόμη περισσότερο κ.λπ.
Τον αυταρχισμό τον βιώνουν οι μαθητές και αντιδρούν σε αυτόν με τρόπο πολλές φορές σπασμωδικό και «ανεξήγητο». Αλλά και οι εκπαιδευτικοί, που στη συνέχεια γίνονται γρανάζια επιβολής του στους πρώτους, ιδιαίτερα σε περιόδους υποχώρησης του κινήματος. Πολλοί επιλέγουν την αδιαφορία, την ενσωμάτωση στο σύστημα και τους μηχανισμούς του και λίγοι, είναι αλήθεια, προσπαθούν να ξεφύγουν από αυτόν τον θανάσιμο εναγκαλισμό και να βρουν τρόπους να αγγίξουν τις παιδικές ψυχές και τα όνειρα, διδάσκοντας με το παράδειγμά τους κάθε μέρα στο σχολείο και την τάξη, πόνο για αληθινή γνώση, ενδιαφέρον για τον αδύναμο, τον «διαφορετικό», πάθος για αξιοπρέπεια και λεύτερη σκέψη. Αυτούς τους δασκάλους πάντα θυμόμαστε όλοι με ευγνωμοσύνη, σαν τις νησίδες που πάνω τους πιανόμασταν στα ζόρια της νιότης μας.
Ασφαλώς, στην αντίπερα όχθη, μακράν ακόμη και από τους αδιάφορους ή τους ενσωματωμένους είναι οι «εκπαιδευτικοί» που έδρασαν σαν κουκουλοφόροι των κατοχικών μπλόκων, στο σχολείο του Παγκρατίου, υποδεικνύοντας μαθητές «τους» στους μηχανισμούς καταστολής. Παρέδωσαν νέα παιδιά, αδιαφορώντας για τα μύρια όσα προβλήματα κουβαλούν, στην πιο άγρια καταστολή, τα έθεσαν υπό διωγμόν. Γιατί αλήθεια; Για να τα «συνετίσουν», ξεχνώντας αυτό που φωνάζουν ακόμη κι οι ψευτοφιλελεύθεροι πως όταν κλείνει ένα σχολείο, ανοίγει μια φυλακή;
Ο δάσκαλος ακυρώνει τον παιδαγωγικό του ρόλο, ακόμη και αν αποβάλει από την τάξη του για μια ώρα τον μαθητή, έλεγαν οι φωτισμένοι παιδαγωγοί των λαμπρών χρόνων του Εκπαιδευτικού Ομίλου.
Αλλά έτσι είναι. Οταν δεν μας συνεγείρει ο παλλαϊκός ξεσηκωμός για πανανθρώπινες αξίες και ιδανικά, ανθίζουν φασίζουσες και φασιστικές συμπεριφορές και οι υπόλοιποι ανέχονται το φαινόμενο μοιρολατρικά , απλά σαν κάτι το κατακριτέο.
Γιούλα Γκεσούλη
