Θυμάστε πόσο φανατική θαυμάστρια του αμερικανικού συστήματος εκπαίδευσης ήταν η «ατυχήσασα» πολιτικός φράου Αννα. Ειδικά όταν επεξεργαζόταν την κατεδάφιση του δημόσιου πανεπιστήμιου με το γνωστό νόμο (νόμος 4009/2011) δεν έχανε ευκαιρία να μην εκθειάζει τα τεκταινόμενα στα πανεπιστήμια των ΗΠΑ και μάλιστα είχε επισκεφτεί και τη Silikon Valley για να πάρει τα σχετικά «φώτα». Αλλά και ο έτερος Καππαδόκης, παρακειμώμενος του Γιωργάκη, Γιάννης Πανάρετος, υφυπουργός τότε Παιδείας, δεν δίσταζε να προβάλλει και εδώ δράσεις και πρακτικές άκρατου νεοφιλελευθερισμού που έχουν υιοθετήσει τα αμερικανικά πανεπιστήμια.
Ενα από αυτά τα «καλούδια», που η ελεήμων και πάσχουσα για την φτωχή λαϊκή οικογένεια που σπουδάζει τα παιδιά της Αννα Διαμαντοπούλου κόμισε και περιέλαβε στο νόμο της είναι και τα «φοιτητικά δάνεια».
Συγκεκριμένα, το άρθρο 54 του Ν. 4009/2011, στην παράγραφο 3 ορίζει:
«Οι φοιτητές πρώτου κύκλου σπουδών έχουν δικαίωμα να λάβουν άτοκο εκπαιδευτικό δάνειο από πιστωτικά ιδρύματα της χώρας, με εγγύηση του ελληνικού δημοσίου. Για το σκοπό αυτό το ελληνικό δημόσιο μπορεί να συνάπτει προγραμματικές συμβάσεις με τα πιστωτικά ιδρύματα, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις για τις δημόσιες προμήθειες. Η αποπληρωμή του δανείου από τους φοιτητές πραγματοποιείται τμηματικά και σε κάθε περίπτωση μετά την έναρξη της επαγγελματικής απασχόλησής τους ή την απόκτηση ατομικού εισοδήματος.
Οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση του δανείου στους φοιτητές, οι οποίες συναρτώνται με τις ακαδημαϊκές επιδόσεις του φοιτητή, καθώς και με την κοινωνική και οικονομική κατάσταση του ίδιου και της οικογένειάς του, η διαδικασία και ο τρόπος αποπληρωμής του δανείου, καθώς και κάθε άλλο σχετικό θέμα καθορίζονται με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως».
Η διάταξη αυτή δεν μπήκε τυχαία στο νόμο Διαμαντοπού-λου. Συνδέεται με τη δραστική μείωση της δημόσιας δαπάνης για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, την καταρρέουσα «φοιτητική μέριμνα» (σίτιση, στέγαση) και τη δρομολόγηση της κατάργησης των δωρεάν συγγραμμάτων, που με τον καιρό θα οδηγήσουν όλο και περισσότερους φοιτητές να προσφύγουν στα δάνεια για να κατορθώσουν να περατώσουν τις σπουδές τους (αν δεν τις εγκαταλείψουν). Βέβαια, στην Ελλάδα σήμερα ακόμη και αυτή η προοπτική μοιάζει να είναι «στον αέρα», καθόσον η ανεργία μαστίζει τους νέους πτυχιούχους, οι οποίοι θεωρώντας βέβαιο ότι δεν θα μπορούν να εξοφλήσουν ποτέ τα δάνεια που παίρνουν ως φοιτητές (με προϋπόθεση «τις επιδόσεις» τους στις σπουδές να μην το ξεχνάμε), δεν θα καταφεύγουν εύκολα σ’ αυτά.
Για το που οδηγεί τη νεολαία της εργαζόμενης κοινωνίας τούτη η στόχευση του συστήματος να καταργήσει κάθε εναπομείναν ίχνος δημόσιας, δωρεάν Παιδείας, ιδέστε το πάθημα των φοιτητών των αμερικανικών πανεπιστημίων.
Φοιτητές προερχόμενοι από φτωχές οικογένειες, μετά την απόκτηση του πτυχίου τους, χρωστούν 1 δισεκατομμύριο σε φοιτητικά δάνεια, τα οποία αδυνατούν να αποπληρώσουν. Τα πανεπιστήμια, λοιπόν, που λειτουργούν με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, για να μπορέσουν να αναχρηματοδοτήσουν τη νέα φουρνιά των φοιτητών, απαιτούν από τους πτυχιούχους την αποπληρωμή των δανείων και για το λόγο αυτό τους οδηγούν στα δικαστήρια. Μεγάλα πανεπιστήμια, όπως το Yale, το Penn State και το George Washigton έχουν ασκήσει αγωγές εναντίον των φοιτητών τους. Σύμφωνα με το Bloomberg, το περασμένο έτος, μόνο το πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια κατέθεσε τουλάχιστον 12 αγωγές εναντίον των φοιτητών του. Στις ΗΠΑ, οι φτωχοί φοιτητές παίρνουν δάνεια από έναν ομοσπονδιακό κρατικό μηχανισμό, τα οποία πρέπει να αποπληρώσουν αφού αποφοιτήσουν με επιτόκιο 5% το χρόνο. Η βαθιά οικονομική κρίση είχε τις επιπτώσεις της και σ’ αυτή τη μπίζνα του κατ’ ευφημισμόν «κράτους πρόνοιας». Από τον Ιούνιο του 2010 έως και το 2011, η αποπληρωμή των δανείων κατέστη δυσκολότερη κατά 20% περισσότερο απ’ ό,τι ήταν πέντε χρόνια πριν, αφού όλο και περισσότερα φτωχά νοικοκυριά χρεοκοπούν.
Και στα δικά μας…
Γιούλα Γκεσούλη
