Δεν ξέρουμε αν το έχετε προσέξει, αλλά όλες οι υποβαθμίσεις των ελληνικών κρατικών ομολόγων από τους διεθνείς αξιολογικούς οίκους γίνονται την παραμονή μιας δημοπρασίας για έντοκα γραμμάτια του δημοσίου. Δεν θεωρούμε ότι η υποβάθμιση γίνεται γι’ αυτό το λόγο (σιγά μην ασχοληθούν τα τρία αμερικάνικα μεγαθήρια με μια δημοπρασία μεταξύ ενός και δύο δισ. ευρώ), όμως η επιλογή του χρόνου δεν είναι τυχαία. Οι αξιολογικοί οίκοι βοηθούν με τον τρόπο τους τις τράπεζες-πελάτες τους να πετύχουν πιο ψηλά τοκογλυφικά επιτόκια απέναντι σε μια κυβέρνηση που «καίγεται» για ρευστό.
Ετσι, την Τρίτη το πρωί, μια μέρα μετά την υποβάθμιση των ελληνικών κρατικών ομολόγων από τη Standard & Poor’s, oι εγχώριοι και ξένοι τοκογλύφοι επέβαλαν για τα έντοκα γραμμάτια που ζητού-σε η κυβέρνηση (τα οποία, όπως πολλές φορές έχουμε πει, εξαιρούνται από το «κού-ρεμα» σε περίπτωση αναδιάρθρωσης του χρέους) επιτόκιο-ρεκόρ, ύψους 4,96%. Η προηγούμενη δημοπρασία είχε γίνει στις 10 Μάη και το επιτόκιο είχε διαμορφωθεί στο 4,88%, ενώ το ψηλότερο μέχρι στιγμής επιτόκιο είχε επιβληθεί στις 11 Γενάρη και ήταν 4,9%.
Η κυβέρνηση ζητούσε 1,25 δισ. ευρώ και οι προσφορές των τραπεζιτών υπερκάλυψαν τη ζήτηση κατά 3,58 φορές! Πώς γίνεται να θεω- ρούν επικίνδυνα τα έντοκα γραμμάτια και ταυτόχρονα να δηλώνουν διατεθειμένοι να δανείσουν υπερτριπλάσιο ποσό, αυτό μόνο ο… μέγας οικονομολόγος Γ. Παπακωνσταντίνου μπορεί να μας το εξηγήσει. Τελικά, η κυβέρνηση δανείστηκε 1,625 δισ. ευρώ.
Η πλάκα είναι πως την Τετάρτη 8 Ιούνη, ο Παπακωνσταντίνου κάλεσε στο γραφείο του τους Ράπανο και Ταμβακάκη, πρόεδρο και διευ-θύνοντα σύμβουλο της Εθνικής Τράπεζας, αντίστοιχα, για να συζητήσουν γι’ αυτή τη δημοπρασία, η οποία ανακοινώθηκε δυο μέρες αργότερα από την κυβέρνηση. Ο υπουργός Οικονομικών απευθύνθηκε στην… πατριωτική μερίδα του εγχώριου τραπεζικού κεφάλαιου, στα στελέχη που η ίδια η κυβέρνηση διόρισε για να διευθύνουν την ΕΤΕ. Το αποτέλεσμα το έδειξε η δημοπρασία και κάθε περαιτέρω σχόλιο περισσεύει.
Μετά τη Moody’s ήρθε και η S&P να υποβαθμίσει τα ελληνικά κρατικά ομόλογα δυο βαθμίδες κάτω, στην κατηγορία CCC, τρεις μόνο θέσεις πάνω από την κατηγορία D (default = χρεοκοπία). Αναμένεται τώρα η «κρίση» του οίκου Fitch, που θα είναι φυσικά ανάλογη μ’ αυτή των άλλων δύο οίκων. Αμέσως τα spreads εκτινάχτηκαν κι άλλο προς τα πάνω, ενώ την ίδια κίνηση έκαναν και τα CDS των ελληνικών ομολόγων. Οι κάτοχοι χρηματιστικού κεφάλαιου μυρίστηκαν αίμα και έσπευσαν να πάρουν θέση.
Ο Παπακωνσταντίνου εξέδωσε μια απολογητική ανακοίνωση, μακριά από τους λεονταρισμούς παρόμοιων ανακοινώσεων του σχετικά πρόσφατου παρελθόντος. Παραδέχτηκε ότι η υποβάθμιση από την S&P «γίνεται εν μέσω έντονων φημολογιών και δηλώσεων (στις οποίες και κάνει αναφορά) από εκπροσώπους της ΕΕ και της ΕΚΤ», συμπλήρωσε όμως ότι αυτή «παραβλέπει τις έντονες διαβουλεύσεις εντός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την εύρεση μιας βιώσιμης λύσης, που επιτρέπει τη συνεχιζόμενη χρηματοδότηση της χώρας μας και την κάλυψη των δανειακών της αναγκών τα επόμενα χρόνια», όπως επίσης «παραβλέπει τις κινήσεις της Κυβέρνησης, ώστε να αποφευχθούν οποιαδήποτε προβλήματα σε σχέση με τις συμβατικές υποχρεώσεις της Ελλάδας, καθώς και την βούληση όλων των Ελλήνων να σχεδιάζουμε το μέλλον μας μέσα στην Ευρωζώνη».
Τι κάνεις Γιάννη; Κουκιά σπέρνω. Η S&P, όπως και οι άλλοι αξιολογικοί οίκοι, παρεμβαίνουν όταν υπάρχει αναταραχή και αβεβαιότητα, για να σπρώξουν το παιχνίδι των μεγαλοραντιέρηδων, τους οποίους εκπροσωπούν. Πελάτες τους δεν είναι οι κυβερνήσεις, αλλά οι τράπεζες. Αυτή τη στιγμή στην ευρωζώνη γίνεται ένας καυγάς ανάμεσα στο γερμανικό «λόμπι» από τη μια και την ΕΚΤ, από την άλλη, με την οποία εμμέσως πλην σαφώς έχει συνταχθεί και η Γαλλία. Η Γερμανία, που έως πρότινος εμφανιζόταν ως «ανθελληνική», τώρα εμφανίζεται ως υπέρμαχος μιας άμεσης λύσης χρηματοδότησης της Ελλάδας, ενώ αντίθετα η Γαλλία, η οποία υποτίθεται ότι «μας υποστήριζε», τώρα υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να γίνει άμεσα νέα ρύθμιση των πιστωτών με την Ελλάδα.
Η Γερμανία έχει πάντοτε την πιο σαφή και πιο επιθετική πολιτική. Η κυβέρνηση Μέρκελ, φοβούμενη ότι οι τραπεζίτες θα βυθίσουν την ευρωζώνη σε μια πιο βαθιά κρίση, τους ζητά να σηκώσουν ένα μέρος της ρύθμισης του ελληνικού χρέους, ανταλλάσσοντας παλιά ομόλογα που λήγουν τα επόμενα δυο χρόνια με νέα, που θα λήγουν εφτά χρόνια αργότερα. Αυτό κατέστησε για πολλοστή φορά σαφές ο Β. Σόιμπλε, χαρακτηρίζοντας ευθέως «ήπια αναδιάρθρωση» αυτή τη ρύθμιση, την οποία έθεσε ως προϋπόθεση για να συναινέσει η Γερμανία στη χορήγηση νέου δανείου προς την Ελλάδα. Πρόκειται για μια πρόταση που προετοιμαζόταν επιμελώς εδώ και καιρό και την οποία οι γερμανικές τράπεζες είναι προετοιμασμένες να αντιμετωπίσουν, αν γίνει πράξη, έχοντας μειώσει την έκθεσή τους στο ελληνικό χρέος και έχοντας συμπεριλάβει στις προβλέψεις τους το κόστος μιας αναδιάρθρωσης αυτού του χρέους.
Αντίθετα, οι γαλλικές τράπεζες είναι περισσότερο εκτεθειμένες και ανέτοιμες να σηκώσουν αυτό το βάρος. Τις γαλλικές τράπεζες –και όχι μόνο– υπερασπίζεται μετά πάθους ο Τρισέ, που δήλωσε για δεύτερη φορά ότι οποιαδήποτε αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους θα πρέπει να είναι αυστηρά «εθελοντική» για να μην χαρακτηριστεί «πιστωτικό γεγονός». Μιλώντας σε φοιτητές στο London School of Economics, ο Τρισέ είπε: «Εμείς έχουμε μια πολύ απλή θέση, είναι μια συμβουλή προς τα κράτη, επειδή η ΕΚΤ δεν αποφασίζει: οι αναδιαρθρώσεις χρέους πρέπει να είναι εθελοντικές. Θα πρέπει να αποφεύγεται οτιδήποτε θα μπορούσε να προκαλέσει ένα “πιστωτικό γεγονός” και να αποφεύγεται οτιδήποτε θα μπορούσε να προκαλέσει στάση πληρωμών». Αντίθετα, ο Γιούνκερ συντάσσεται ανοιχτά πλέον με το γερμανικό στρατόπεδο, μιλώντας κι αυτός σε ραδιοφωνικό σταθμό, λίγες ώρες πριν την έκτακτη σύνοδο του Eurogroup την περασμένη Τρίτη για «ήπια αναδιάρθρωση» του ελληνικού χρέους, με συμμετοχή των ιδιωτών πιστωτών «σε εθελοντική βάση», διευκρινίζοντας ταυτόχρονα, ότι «δεν μπορεί να επιβληθεί μια συμμετοχή ιδιωτών πιστωτών χωρίς και ενάντια στην ΕΚΤ».
Η S&P προσέτρεξε στην πραγματικότητα σε βοήθεια της ΕΚΤ, υποβαθμίζοντας τα ελληνικά ομόλογα, πριν ακόμα παρθεί οποιαδήποτε απόφαση, και προειδοποιώντας πως αν γίνει η «ήπια αναδιάρθρωση», όπως την περιγράφει ο Σόιμπλε, θα ακολουθήσει υποβάθμιση στην κατηγορία D (χρεοκοπία), γεγονός που θα προκαλέσει νέα χρηματοπιστωτική αναταραχή στην Ευρωζώνη. Γιατί η S&P σπεύδει σε βοήθεια της ΕΚΤ; Μα γιατί η ΕΚΤ είναι πελάτης της και μάλιστα εκλεκτός. Την εποχή που οι οίκοι αξιολόγησης χαρακτήριζαν με την πιο εκλεκτή βαθμολογία τους τα σκουπίδια των αμερικάνικων τραπεζών, που στη συνέχεια οδήγησαν σε κατάρρευση ακόμα και κολοσσών όπως η Lehman Brothers, η ΕΚΤ στάθηκε στο πλευρό τους, εξακολουθώντας να στηρίζει την πολιτική της στις δικές τους αξιολογήσεις, κάτι που εξακολουθεί να κάνει μέχρι και σήμερα.
Κάποιοι θα σπεύσουν να πουν και πάλι, ότι αναπτύσσεται μια σύγκρουση ανάμεσα στις «υπεύθυνες» κυβερνήσεις από τη μια και τους «ανεύθυνους» τραπεζίτες από την άλλη. Αντιθέσεις ασφαλώς υπάρχουν, μόνο που αυτές είναι αντιθέσεις ανάμεσα σε ιμπεριαλιστικά κέντρα για το μοίρασμα της λείας. Οι κυβερνήσεις είναι υποταγμένες στο χρηματιστικό κεφάλαιο, το οποίο διαχειρίζονται οι τράπεζες, είναι κυβερνήσεις του κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού, μόνο που είναι υποταγμένες στις «δικές τους» τράπεζες και όχι στις τράπεζες γενικά. Γι’ αυτό και Γερμανία και Γαλλία αλλάζουν ρόλους στο παιχνίδι των «φιλελλήνων» και των «ανθελλήνων». Το παιχνίδι είναι ακόμη ανοιχτό, αν και το παρασκήνιο οργιάζει και δεν αποκλείεται μέχρι τις 20 Ιούνη να υπάρξει συμφωνία για το Μνημόνιο 2, όπως δήλωσε ο Γιούνκερ.
