H «εμπέδωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας» αποτελεί -σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών- τον πρώτο και κυριότερο λόγο για τη «διατηρήσιμη επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων για τρίτη συνεχόμενη χρονιά» (αναφέρεται στο 2017). Η αναφορά στη σπουδαιότητα της «δημοσιονομικής πειθαρχίας» (δηλαδή της στραγγαλιστικής για τα λαϊκά στρώματα λιτότητας) θα κάνει περήφανο τον Σόιμπλε για το… πνεύμα μάθησης που επιδεικνύουν οι συριζαίοι. Βλέπετε, χρόνια τώρα, οι αριστεροί είχαμε συνηθίσει να φτύνουμε τον κόρφο μας (και να ετοιμαζόμαστε γι' αγώνες) κάθε που ακούγαμε από τα χείλη κυβερνητικών στελεχών τις λέξεις «δημοσιονομική πειθαρχία». Πλέον, πρέπει να μάθουμε και… άλλα γράμματα, να μάθουμε να μιλάμε με διαφορετικό τρόπο, να δεχτούμε την πλήρη αντιστροφή των εννοιών.
Σ' ένα κρεσέντο πρόστυχης δημαγωγίας, η ανακοίνωση του υπουργείου Οικονομικών για την κατάθεση στη Βουλή του Προσχέδιου Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2018, ισχυρίζεται ότι «ο προϋπολογισμός ενσωματώνει τη συνέχιση δράσεων κοινωνικής πολιτικής αλλά και την έναρξη νέων» και απαριθμεί τα φιλανθρωπικού χαρακτήρα μέτρα που εφαρμόζονται όλ' αυτά τα χρόνια, λέγοντας ψέματα ακόμα και σ' αυτό το θέμα: κάνει λόγο για το περιβόητο Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης (το οποίο και ο ΣΥΡΙΖΑ, όταν ήταν στην αντιπολίτευση, κατήγγειλλε), χωρίς να αναφέρει μια σειρά άλλα προνοιακά επιδόματα που θα κοπούν για να χρηματοδοτηθεί το ΚΕΑ, όπως συμφωνήθηκε στην τρίτη αξιολόγηση). Μεταξύ αυτών και το ΕΚΑΣ, που θα το στερηθούν και άλλοι συνταξιούχοι, μέχρι να κοπεί για όλους την επόμενη χρονιά.
Και βέβαια, δεν περιμέναμε απ' αυτή την πρόστυχη ανακοίνωση να μας απαριθμήσει και τα σκληρά αντιλαϊκά μέτρα που περιλαμβάνει και αυτός ο προϋπολογισμός. Αντίθετα, προσθέτει νέα ψέματα, λέγοντας ότι «στα επόμενα έτη, οι ρυθμοί οικονομικής μεγέθυνσης είναι επαρκείς για να εξασφαλίζουν τόσο την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων όσο και τον δημοσιονομικό χώρο, ώστε να εφαρμοστούν οι μειώσεις φορολογικών συντελεστών νοικοκυριών και επιχειρήσεων που προβλέφθηκαν και ψηφίστηκαν με το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2018-2021». Δε θα μπούμε στη συζήτηση για το αν θα επιτευχθούν ή όχι οι στόχοι (αυτό είναι… δουλειά του ΔΝΤ), όμως η αναφορά στα περιβόητα «αντίμετρα» και η αποσιώπηση των δύο προ-νομοτηθέντων αντιλαϊκών μέτρων (πετσόκομμα συντάξεων και πετσόκομμα αφορολόγητου για μισθωτούς και συνταξιούχους) συνιστά πολιτική αλητεία καθεαυτή (χωρίς να πάρουμε καν υπόψη μας την εκφρασμένη βούληση του ΔΝΤ να έρθει πιο μπροστά χρονικά η επιβολή των αντιλαϊκών μέτρων και να μετατεθεί για το 2023 η εφαρμογή των «αντιμέτρων»).
Ο Τζανακόπουλος πήρε την πάσα από τον Τσακαλώτο και απογείωσε τη δημαγωγία, προαναγγέλλοντας τη διανομή «κοινωνικού μερίσματος» στα τέλη του χρόνου, λόγω υπέρβασης του στόχου για το «πρωτογενές πλεόνασμα». Είναι σαν αυτόν που σου παίρνει με τη βία το πορτοφόλι, όπου έχεις τον μισθό που μόλις πληρώθηκες, και σε μια εκδήλωση μεγαλοψυχίας τραβάει ένα τάληρο και σου το δίνει για να πάρεις ταξί να γυρίσεις στο σπίτι σου. Πέρυσι μοίρασαν επιδόματα σε κάποιες κατηγορίες συνταξιούχων, που τα βάφτισαν προκλητικά «13η σύνταξη», φέτος όμως η τρόικα έχει πάρει τον πλήρη έλεγχο στα χέρια της και το «κοινωνικό μέρισμα» είναι κανονισμένο να δοθεί σε «στοχευμένη στήριξη οικονομικά ευάλωτων νοικοκυριών». Δηλαδή, η υπέρβαση στο «πρωτογενές πλεόνασμα» θα πάει σε φιλανθρωπικές δράσεις, τις οποίες υποτίθεται ότι τις είχαν εξασφαλισμένες. Μιλάμε για κοροϊδία και σ' αυτό ακόμα το επίπεδο.
Και βέβαια, και αυτό το «πρωτογενές πλεόνασμα» είναι «ματωμένο», όπως συνήθιζε να λέει ο ΣΥΡΙΖΑ όταν ήταν στην αντιπολίτευση. Ακόμα πιο «ματωμένο» θα είναι το 2018, όταν από τα φετινά 4,3 δισ. ευρώ (2,21% του ΑΕΠ) προβλέπεται να εκτιναχτεί στα 7,5 δισ. ευρώ (3,57%). Και να μείνει σ΄αυτά τα επίπεδα μέχρι και το 2022.
Εχουμε γράψει πολλές φορές ότι ειδικά τα προσχέδια των κρατικών προϋπολογισμών είναι κανονικά κωλόχαρτα. Εκείνο που κάνουν είναι να παίρνουν τα μεγέθη που είναι αποτυπωμένα στα περιβόητα Μεσοπρόθεσμα Προγράμματα Δημοσιονομικής Πολιτικής (που καταρτίζονται από την τρόικα) και με βάση αυτά να αρχίζουν την κοπτοραπτική ώστε στο τέλος ο προϋπολογισμός να ανταποκρίνεται σ' αυτά που απαιτεί το Μεσοπρόθεσμο. Πρώτα δημοσιοποιείται το προσχέδιο και μετά… έρχεται η τρόικα. Και τότε αρχίζει η πραγματική κοπτοραπτική. Γίνονται προβλέψεις ως προς τι θα αποδώσουν οι διάφοροι τομείς εσόδων (συνήθως μειώνουν αυτά που προβλέπει η κυβέρνηση) και ως προς τα επίπεδα που θα κινηθούν οι διάφορες κατηγορίες δαπανών (συνήθως ζητούν μείωση συγκεκριμένων κατηγοριών). Κι αφού συμφωνηθούν αυτά, καθορίζονται τα νέα αντιλαϊκά μέτρα που θα παρθούν. Ενίοτε, η κυβέρνηση καταθέτει τον προϋπολογισμό χωρίς να έχει υπάρξει η συμφωνία της τρόικας (αυτό π.χ. έγινε πέρυσι). Η τρόικα όμως δεν ανησυχεί. Οταν κλείσει η «διαπραγμάτευση» και συμφωνηθούν τα νέα μέτρα, αυτά γίνονται αμέσως νόμος και κανένας δε δίνει την παραμικρή σημασία ότι δεν προβλέπονταν στον προϋπολογισμό.
Τα ίδια, λοιπόν, θα γίνουν και φέτος, στο πλαίσιο της επικείμενης τρίτης αξιολόγησης. Αν μεν η τρίτη αξιολόγηση κλείσει μέχρι τις αρχές Δεκέμβρη, τα νέα μέτρα (που σίγουρα θα υπάρξουν) θα περάσουν και στο Σχέδιο Κρατικού Προϋπολογισμού 2018, που θα κληθεί να ψηφίσει η Βουλή. Αν επαναληφθούν τα περσινά και η αξιολόγηση τραβήξει, επειδή οι απαιτήσεις του ΔΝΤ θα είναι πολιτικά δυσβάσταχτες για τους συριζαίους και θα χρειαστούν κάποιο χρόνο «προσαρμογής», ο προϋπολογισμός θα κλείσει «όπως να 'ναι» και τα νέα μέτρα θα νομοθετηθούν όταν θα κλείσει η αξιολόγηση. Γι' αυτό μιλάμε για κωλόχαρτα.
Ομως, ανεξάρτητα από το χαρακτήρα που έχουν τα κείμενα των κρατικών προϋπολογισμών, πρέπει να σημειώσουμε ότι ο φετινός κρατικός προϋπολογισμός ενσωματώνει: πρώτο, το σύνολο των αντιλαϊκών μέτρων που ψηφίστηκαν με τα τρία Μνημόνια και, δεύτερο, τα πρόσθετα μέτρα ύψους περίπου μισού δισ. ευρώ που συμφωνήθηκαν με την τρίτη αξιολόγηση και έχουν ήδη ψηφιστεί (άσχετα αν η συγκυβέρνηση θέλει να τα ξεχάσουμε). Αν κάποιοι τα έχουν ξεχάσει, θα υποστούν δυσάρεστη έκπληξη όταν από πρώτη Γενάρη πάρουν μικρότερο μισθό ή σύνταξη, επειδή καταργείται η έκπτωση 1,5% στην παρακράτηση φόρου, ή όταν σε μια σειρά νησιά θα πληρώνουν πλήρη και όχι μειωμένο ΦΠΑ.
Θα κλείσουμε μ' ένα γενικό σχόλιο. Η αύξηση του ΑΕΠ (μετρά την περιβόητη ανάπτυξη) προβλέπεται να φτάσει το 2,4% το 2018 έναντι 1,8% που προβλέπεται για φέτος. Επομένως, η ανάπτυξή τους έχει ως προϋπόθεση ακόμα σκληρότερη λιτότητα και κινεζοποίηση για τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους. Οχι μόνο δε φέρνει ελάφρυνση, αλλά φέρνει περισσότερα βάρη.
