Για περισσότερα από 20 χρόνια μελετάμε και σχολιάζουμε κρατικούς προϋπολογισμούς αλλά τέτοιο πράγμα δεν έχουμε ξαναδεί. Το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού 2010, που παρουσίασε σε τηλεοπτικό σόου (συγνώμη στο υπουργικό συμβούλιο) το μεσημέρι της Πέμπτης ο Γ. Παπακωνσταντίνου είναι ένα κουρελόχαρτο σαν αυτά που χρησιμοποιούν τα κόμματα στην προεκλογική τους προπαγάνδα. Δεν είναι ένα δομημένο προσχέδιο προϋπολογισμού, με καταγραφή των βασικών μεγεθών. Δεν αναφέρει ούτε πόσα θα εισπραχτούν από κάθε κατηγορία φόρων, ούτε πόσα θα διατεθούν σε κάθε υπουργείο, σε κάθε κατηγορία δαπάνης. Θα έπρεπε να ντρέπονται και ο Παπακωνσταντίνου και ο Παπανδρέου γι’ αυτό που παρουσίασαν σαν προσχέδιο προϋπολογισμού, όμως η ντροπή δεν ταιριάζει στους εξουσιομανείς αμοραλιστές.
Οπως καταλαβαίνετε, μόνο αποσπασματικές επισημάνσεις μπορούμε να κάνουμε σ’ αυτό το προσχέδιο, αφού οι βασικές παράμετροι απουσιάζουν. Αντίθετα, περισσεύουν οι κριτικές προς τη δημοσιονομική διαχείριση της προηγούμενης κυβέρνησης, λες και βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο.
Το πρώτο που πρέπει να σχολιάσουμε είναι η περιβόητη «επανεκκίνηση της οικονομίας», που έταζε το ΠΑΣΟΚ. Οι προβλέψεις του προϋπολογισμού για την ανάπτυξη συγκλίνουν μ’ αυτές των διεθνών οργανισμών: -1,5% το 2009, -0,3% το 2010. Για την ανεργία, βέβαια, δεν είπε λέξη ο Παπακωνσταντίνου. Δεν πρόφερε καν την απαγορευμένη λέξη. Θυμίζουμε εμείς, λοιπόν, ότι η Κομισιόν προβλέπει 9,0% το 2009 και 10,2% το 2010, ο ΟΟΣΑ 9,5% και 10,3% και το ΔΝΤ 9,5% και 10,5%. Μιλάμε για την υποεκτιμώμενη επίσημη ανεργία, γιατί η πραγματική ξεπερνά ήδη το 15%, όπως έχει παραδεχτεί και ο υπουργός Εργασίας της σημερινής κυβέρνησης.
Τι κάνει η κυβέρνηση για να ενισχύσει την ανάπτυξη; «Στην ανάπτυξη αυξάνουμε τους πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων πάνω από 4% του ΑΕΠ, όπως έχουμε δεσμευτεί, για να επιταχυνθεί η απορρόφηση του ΕΣΠΑ και για να στηριχθεί η Πράσινη Ανάπτυξη», είπε ο Παπακωνσταντίνου.
Το κράτος συμμετέχει στην ανάπτυξη με το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ). Μόνο με ένα αυξημένο ΠΔΕ μπορεί να «τρέξει» το ΕΣΠΑ (Δ’ ΚΠΣ) και να απορροφηθούν κονδύλια. Η ΝΔ είχε δώσει στο ΠΔΕ 8,8 δισ. ευρώ το 2007, 9,65 δισ. το 2009 και 9,5 δισ. το 2010. Το ΠΑΣΟΚ ανεβάζει το ποσό στα 10.300. Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι αυτό το ποσό θα διατεθεί (πράγμα εξαιρετικά αμφίβολο), ούτε γι’ αστείο δε μπορούμε να μιλήσουμε για «επανεκκίνηση» της οικονομίας. Αρκεί να αναφέρουμε ότι το 2004 αυτό το κονδύλι ήταν 9,5 δισ. ευρώ!
Πώς όμως να περισσέψουν κονδύλια για ανάπτυξη, όταν οι στρατιωτικές δαπάνες υπολογίζονται στο υπέρογκο ποσό των 2,7 δισ. ευρώ; Ας σημειωθεί ότι η ΝΔ ξεκίνησε για το 2009 με εξοπλιστικά προγράμματα 2,2 δισ., το Γενάρη (με το αναθεωρημένο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης) τα πήγε στα 2,5 δισ. και τελικά θα φτάσουν, σύμφωνα με τον Παπακωνσταντίνου, τα 3,16 δισ. Κι όμως, ο υπουργός του ΠΑΣΟΚ έχει το θράσος να κομπάζει ότι περικόπτει της αμυντικές δαπάνες (οι οποίες, βέβαια, στο τέλος μπορεί να ξεπεράσουν το επίπεδο του 2009).
Για τη φορολογική πολιτική, όπως ήδη σημειώσαμε δε μπορούμε να μιλήσουμε αναλυτικά, γιατί η κυβέρνηση κρύβει τα αναλυτικά στοιχεία. Εχουμε το πρωτοφανές φαινόμενο υπουργός Οικονομικών να δηλώνει ότι «από ένα δικαιότερο πλαίσιο φορολόγησης των εισοδημάτων και της περιουσίας και τις αυξήσεις σε ορισμένους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (τσιγάρα και ποτά), θα προέλθουν έσοδα περίπου 1,5 δισ. ευρώ». Δηλαδή, βάζει άμεσους και έμμεσους φόρους μαζί, χωρίς να λέει πόσο θα αυξηθούν οι άμεσοι και πόσο οι έμμεσοι φόροι. Λέει αλλού ότι από αυξήσεις της φορολογίας ποτών τσιγάρων θα εισπράξει επιπλέον 250 εκατ. (γιατί άραγε να δεχτούμε αυτό το ποσό;), δεν λέει όμως πόσα θα εισπράξει από την αύξηση του φόρου στα πετρελαιοειδή, που την έχει αναγγείλει σε συνέντευξή του, ούτε πόσα θα εισπράξει από το ΦΠΑ, για να μπορούμε και εμείς να κρίνουμε την εγκυρότητα των ισχυρισμών του.
Ούτε μας λέει ποια θα είναι η σχέση άμεσων-έμμεσων φόρων, για να μπορούμε να κρίνουμε πόσο δίκαια θα είναι η φορολογική πολιτική, ούτε δίνει μια αμυδρή έστω εικόνα για τη διάρθρωση των άμεσων φόρων (φυσικά και νομικά πρόσωπα), για να «οσμιστούμε» το περιεχόμενο του φορολογικού νομοσχέδιου που ετοιμάζει.
Κατά τα άλλα, έχουμε και από τον «πράσινο» προϋπολογισμό την κλασική αλχημεία που έχουν όλοι οι προϋπολογισμοί, μέχρι να διαψευστούν από τον απολογισμό: «Από την ενεργοποίηση των μηχανισμών για την είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής, περίπου 1,2 δισεκατομμύριο ευρώ». Ασε, μεγάλε, μας τα ‘παν κι άλλοι. Οταν δε μπορείς να εισπράξεις τα ληξιπρόθεσμα και να χτυπήσεις τη φοροδιαφυγή σε εποχές σχετικής ανάπτυξης, θα το κάνεις σε περίοδο κρίσης, που πέφτουν οι δουλειές και κάνουν θραύση τα φέσια και οι ακάλυπτες επιταγές; Από το λαουτζίκο, με τη συνήθη μέθοδο της έμμεσης φορολογίας θα τα πάρεις και αυτά, αλλά δε σε συμφέρει να το πεις από τώρα. Για το 1 δισ. της έκτακτης εισφοράς, αν τελικά θα είναι τόσο, γράφουμε αναλυτικά στις σελίδες 8-9.
Στον τομέα των δαπανών οι πληροφορίες που δίνει το προσχέδιο είναι επίσης εξαιρετικά φτωχές. Για τη μεγάλη απάτη της υποτιθέμενης αύξησης των δαπανών για την Παιδεία κατά 1 δισ. γράφουμε αναλυτικά στη σελ. 10.Τι εννοεί, όμως, ο ποιητής όταν λέει «μειώνουμε τις καταναλωτικές δαπάνες του Δημοσίου κατά 24%»; Ποιες ακριβώς είναι αυτές οι δαπάνες και τι επιπτώσεις θα έχει η μείωση; Τι εννοεί όταν λέει «μειώνουμε τις επιχορηγήσεις διαφόρων φορέων»; Οι επιχορηγούμενοι φορείς είναι κυρίως φορείς άμεσης ή έμμεσης άσκησης κοινωνικής πολιτικής. Η μείωση της επιχορήγησης οδηγεί σε φόρτωμα του κόστους λειτουργίας στις πλάτες των εργαζόμενων και των χρηστών αυτών των υπηρεσιών. Ενα μόνο τομέα θα αναφέρουμε: εισιτήρια μέσων μαζικής μεταφοράς. Ετοιμαστείτε για μεγάλες αυξήσεις.
Τέλος, προκλητική είναι η μη συμμόρφωση, για μια ακόμη χρονιά, του κράτους προς τις υποχρεώσεις που έχει έναντι του ΙΚΑ και άλλων ασφαλιστικών ταμείων. Αναφερόμαστε στις θεσμοθετημένες (με νόμους) υποχρεώσεις, στις οποίες και πρόσφατα αναφερθήκαμε με αναλυτικό άρθρο μας.
Το μέλλον της κοινωνικής ασφάλισης προδιαγράφεται μαύρο, αλλά δεν λέγεται ευθέως. Κατηγορεί ο Παπακωνσταντίνου την κυβέρνηση της ΝΔ, ότι βάρυνε το έλλειμμα με 2,4 δισ. τα οποία έδωσε ως επιχορηγήσεις στα ασφαλιστικά ταμεία, προκειμένου να πληρώσουν συντάξεις, επειδή αδυνατούσαν να ανταποκριθούν. Μιλάει, δηλαδή, για υπαρκτές κοινωνικές δαπάνες, όχι για λεφτά που πετάχτηκαν στον αέρα. Τι θα κάνει η κυβέρνηση το 2010; Δεν μας λέει κουβέντα. Θ’ αυξήσει μήπως τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων, σε μια περίοδο που αυξάνεται η ανεργία, που πολλοί εργαζόμενοι αναγκάζονται να εργάζονται τετραήμερα και τριήμερα, ενώ οργιάζει η ανασφάλιστη εργασία; ‘Η μήπως θα φορτώσει στα ταμεία και την επιδότηση των ασφαλιστικών εισφορών για την απασχόληση των νέων, που την έχει τάξει στους καπιταλιστές και την αναφέρει στο προσχέδιο;
