Το να βάζεις τα γεγονότα σε μια σειρά είναι σα να φτιάχνεις βήμα βήμα ένα παζλ. Ετσι σου αποκαλύπτεται σταδιακά η μεγάλη εικόνα, ο τελικός στόχος. Οσοι παρακολουθούμε την αρθρογραφία των εγχώριων και ξένων ΜΜΕ αλλά και τις σχετικές θεσμικές διαδικασίες στο εσωτερικό της ΕΕ για το προσφυγικό γνωρίζουμε πολύ καλά ότι κάθε μικρή ενέργεια (δήλωση αξιωματούχου, συνάντηση, άτυπη ή μη, κλπ.) συνιστά ένα ακόμα κομμάτι στο παζλ μιας συνεχώς αυξανόμενης συντηρητικοποίησης και ξενοφοβίας.
Μέχρι σήμερα, αυτή η εικόνα δεν έχει μεταβληθεί, δεν έχει αλλοιωθεί. Ολες οι ευρωπαϊκές χώρες οχυρώνονται περισσότερο και σκληρότερα απέναντι στους πρόσφυγες που εξακολουθούν να έρχονται κατά κύματα σ’ αυτές, ιδίως στην Ελλάδα και την Ιταλία (η αύξηση των ροών αποδεικνύεται και από σχετικά στοιχεία που έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του ελληνικού υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου).
Η αφετηρία των γεγονότων που περιγράφουν και αποκαλύπτουν την απάνθρωπη στάση της ΕΕ είναι πολύ παλιά. Τώρα πλέον δεν υπάρχει ανάγκη να επιστρέψουμε στο μακρινό παρελθόν, το ένα διαδέχεται το άλλο. Από τους φράχτες στην «υποδοχή» των προσφύγων με το σταγονόμετρο (αφού τους ρίξουμε και κανένα μπερτάκι και τους πάρουμε και τα ελάχιστα υπάρχοντά τους), από τη «φιλοξενία» τους σε ανοιχτές φυλακές με τις «ευλογίες» της ΕΕ, στη μόνιμη ανασφάλεια για το καθεστώς παραμονής και τις πενιχρές παροχές. Υστερα, έρχονται τα ναυάγια (πόσος καιρός πέρασε άραγε από την Πύλο; – δεν το ξεχάσαμε), οι μαζικότερες επαναπροωθήσεις και οι βάναυσοι εγκλεισμοί σε καμπ ή κλειστές δομές.
Τι συμβαίνει στη Λαμπεντούζα; Μας είναι πρωτόγνωρη αυτή η εικόνα; Οχι. Τι συμβαίνει στα ελληνικά νησιά; Μήπως δεν τα έχουμε ξαναδεί; Οι πρόσφυγες, με κίνδυνο της ζωής τους, των παιδιών και των γονιών τους, ρισκάρουν τα πάντα για ένα καλύτερο μέλλον, αντιμετωπίζοντας μια ΕΕ που ζέχνει από ρατσισμό, ενώ ταυτόχρονα, σε όλα τα επίσημα φόρα, φροντίζει να εμφανίζεται διά των αντιπροσώπων της περίλυπη, προβληματισμένη, αλλά και αποφασισμένη να σεβαστεί τα ανθρώπινα δικαιώματα και όλα αυτά τα άνευ ουσιαστικού νοήματος για την αστική πολιτική πράγματα.
Οι νεκροί στη Μεσόγειο μόνο το 2023 ήταν μέχρι τον Σεπτέμβρη σχεδόν 2.500 (για τέτοιον αριθμό κάνουν λόγο διεθνή ΜΜΕ όπως το Al Jazeera). Κι όμως, η κυβέρνηση Μητσοτάκη και ο αρμόδιος υπουργός Καιρίδης, πανηγυρίζουν για την εξαιρετική διαχείριση που κάνουν και για την ανακούφιση που προσφέρει η καλή συνεργασία μεταξύ κρατών μελών στο πλαίσιο των συζητήσεων για το Σύμφωνο Μετανάστευσης. Στη Γρανάδα, αρχές Οκτώβρη, ο Μητσοτάκης δήλωνε ικανοποιημένος για την επί της αρχής συμφωνία για το Σύμφωνο των κρατών μελών, ενώ λίγες μέρες αργότερα ο Καιρίδης υπογράμμιζε την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής λύσης, συνεργασίας και συντονισμού.
Παράλληλα, για να συμπληρώνουμε την εικόνα, οι αξιωματούχοι της ΕΕ ανακοίνωσαν με περισσή ικανοποίηση ότι τα κράτη μέλη, ενόψει της τελικής ευθείας για το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση, ήρθαν σε πολιτική συμφωνία και άρα ένα βήμα πιο κοντά στην εφαρμογή του (έχει προγραμματιστεί για την άνοιξη του 2024). Τις ξέρουμε πολύ καλά αυτές τις ατάκες. Τις έχουμε ξανακούσει. Ξέρουμε το πίσω κείμενο. Λέγονται πάντα είτε για να καλύψουν και να ξεπλύνουν προηγούμενα σκάνδαλα είτε για να προλειάνουν το έδαφος για τις πρακτικές που έρχονται.
Οι δηλώσεις όμως αφορούν το επίπεδο του φαίνεσθαι. Αν εστιάσουμε λίγο πιο προσεκτικά στα πράγματα, κι ακριβώς επειδή όλα τα κομμάτια σ’ ένα παζλ έχουν τη σημασία τους, θα δούμε ότι π.χ. το τελευταίο αρκετό διάστημα η Γερμανία αντιμετωπίζει οξέα ζητήματα στο εσωτερικό της, με το ακροδεξιό ακροατήριο να έχει θέσει προφανώς την ατζέντα και να θεωρεί ότι οι παροχές που προσφέρει στους πρόσφυγες παραείναι πολλές, ότι έχει δεχτεί μεγάλο αριθμό μεταναστών και προσφύγων (και λόγω του πολέμου στην Ουκρανία) κι ότι δεν μπορεί να προχωρήσει άλλο έτσι η κατάσταση. Είναι λέτε πιθανό να βάλει ο Σολτς αναχώματα και να ανοίξει την αγκαλιά της καλής Γερμανίας ή θα την πληρώσουν πάλι οι πρόσφυγες; Ομοίως στην Ιταλία, με τα ακροδεξιά παραλληρήματα της Μελόνι ή στη Γαλλία όπου η Λεπέν φιγουράρει ως η μόνη εναλλακτική στην πολιτική Μακρόν; Πόσο πιθανό είναι να μπουν φραγμοί υπέρ των προσφύγων όσο η εικόνα συμπληρώνεται μόνο απ’ αυτούς;
Για την πληρότητα του ρεπορτάζ οφείλουμε να πούμε ότι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, πέρα από τις πλέον γνωστές ειδήσεις για τις αφίξεις των προσφύγων στα ελληνικά και ιταλικά σύνορα, είχαμε άλλον έναν θάνατο πρόσφυγα στο ΠΡΟ.ΚΕ.Κ.Α. (Προαναχωρησιακό Κέντρο Κράτησης Αλλοδαπών) της Κορίνθου, καθώς και διαμαρτυρία προσφύγων στη Ρόδο, που ενώ είχαν πληρώσει και είχαν προμηθευτεί το απαιτούμενο εισιτήριο για να ταξιδέψουν για Αθήνα, δεν τους επέτρεπαν να επιβιβαστούν στο καράβι, διότι δεν είχαν τα απαιτούμενα έγγραφα.
Το άμεσο μέλλον θα δείξει, λοιπόν, πώς θα συμπληρωθεί η τελική εικόνα. Προς το παρόν, το βέβαιο είναι ότι η ΕΕ διανύει μια ακόμα φάση αντιμεταναστευτικού ντελίριου, προσδοκώντας σε μεγαλύτερο ρόλο του μηχανισμού Frontex, πάντα με… διαφάνεια και… σεβασμό στα δικαιώματα, και σε «αποτελεσματικότερη» φύλαξη των συνόρων: κοινώς, απαγόρευση εισόδου στους πρόσφυγες αλλά με κάποιο… τακτ. Πρέπει να διαφυλαχτεί κι ένα προφίλ, άλλωστε. Αυτού που μαχαιρώνει πισώπλατα.
