Κατηφορίζοντας το δρόμο της επαρχιακής πόλης προς το σημείο όπου πωλούνται οι εφημερίδες, ένα σοκ το πάθαμε βλέποντας από μακριά τον «ξύλινο» τίτλο στο κρεμασμένο στα μανταλάκια πρωτοσέλιδο των «Νέων Σαββατοκύριακο»: «ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΟΚΤΩΒΡΗΣ»! Ευχάριστες σκέψεις μάς κατέκλυσαν: συντροφάρα ο Βαγγέλης ο Μαρινάκης, γιορτάζει από τώρα τον Κόκκινο Οκτώβρη, τη μεγάλη ρωσική σοσιαλιστική επανάσταση!
Μέχρι να αποσώσουμε το συλλογισμό είχαμε φτάσει στο περίπτερο και η χαρά αντικαταστάθηκε από… θλίψη: ο «Κόκκινος Οκτώβρης» του Μαρινάκη αφορούσε τα ελληνοτουρκικά!
Πώς και ένα μιντιακό Συγκρότημα που δεν διακρίνεται για τον επιθετικό εθνικισμό του και συχνά-πυκνά επιτίθεται στους «Ελληνάρες», αποφάσισε να «σηκώσει» τόσο τα ελληνοτουρκικά; Η απάντηση είναι απλή: εκεί πονάει ο Μητσοτάκης, αυτό είναι το νούμερο ένα θέμα στην ατζέντα του Σαμαρά, που το Συγκρότημα «σπρώχνει» με τον τρόπο που αυτό ξέρει να εφαρμόζει εδώ και πολλές δεκαετίες (από τότε που ήταν ακόμα Συγκρότημα Λαμπράκη).
Αφορμή για τη νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ήταν ο ορισμός από πλευράς Τουρκίας δύο θαλάσσιων πάρκων, ενός στο βόρειο Αιγαίο και ενός στην Ανατολική Μεσόγειο. Παρά τα αντιθέτως γραφόμενα από τον ελληνικό αστικό Τύπο, οι κινήσεις αυτές της Αγκυρας ήταν αναμενόμενες, καθώς πριν από ένα χρόνο είχε ορίσει δύο θαλάσσια πάρκα η Ελλάδα και η Τουρκία είχε ξεκαθαρίσει ότι θα απαντήσει αναλόγως.
Μέχρι πρότινος τσακώνονταν για τα χωρικά ύδατα, την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, τώρα το έριξαν στην οικολογία και τσακώνονται για την προστασία της θαλάσσιας ζωής σε τμήματα που τα ορίζουν ως θαλάσσια πάρκα. Τελικά, το παλιό, πολιτικά αφελές σύνθημα «Το Αιγαίο ανήκει στα ψάρια» αποκτά επικαιρότητα…
Aς δούμε επί τροχάδην πώς εξελίχτηκαν τα πράγματα.
Πέρυσι (22 Ιούλη του 2025), η Ελλάδα, επικαλούμενη ευρωπαϊκή υποχρέωση, όρισε δύο θαλάσσια πάρκα. Το ένα στο Ιόνιο, το άλλο στις νότιες Κυκλάδες. Το μεν θαλάσσιο πάρκο του Ιονίου δεν δημιούργησε κανένα πρόβλημα, διότι ορίστηκε σε περιοχή με συμφωνημένη οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών (με την Ιταλία). Αυτό των νότιων Κυκλάδων, όμως, ορίστηκε σε περιοχή που δεν υπάρχει συμφωνημένη οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Και όπως αναμενόταν προκάλεσε τουρκικές αντιδράσεις.
Την ίδια κιόλας μέρα, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση υποστηρίζοντας ότι οι αποφάσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη δεν παράγουν κανένα νομικό αποτέλεσμα όσον αφορά τα «αλληλένδετα ζητήματα του Αιγαίου». Η Τουρκία μίλησε ακόμα για «γεωγραφικούς σχηματισμούς» που η Ελλάδα δεν έχει την κυριαρχία τους εκχωρημένη από διεθνείς συνθήκες, αναφέροντας κάποιες βραχονησίδες που η Τουρκία έχει εντάξει στις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες».
Οπως αναμενόταν, η Τουρκία δεν αντιμετώπισε τα θαλάσσια πάρκα σαν υπόθεση προστασίας του περιβάλλοντος και της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, αλλά ως ζήτημα που εντάσσεται στον ανταγωνισμό των δύο χωρών για χωρικά ύδατα, υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ σε όλη τη θαλάσσια περιοχή του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Ενα χρόνο αργότερα, ήρθε η έμπρακτη τουρκική απάντηση.
Αν επρόκειτο μόνο για την εφαρμογή μιας ευρωπαϊκής ντιρεκτίβας, η Ελλάδα θα μπορούσε να ορίσει το δεύτερο θαλάσσιο πάρκο σε ένα τμήμα της Ανατολικής Μεσογείου όπου έχει γίνει μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο. Ομως το θαλάσσιο πάρκο στην περιοχή των Κυκλάδων επεκτάθηκε και σε διεθνή ύδατα σε μη οριοθετημένες περιοχές, προκαλώντας αντιδράσεις όχι μόνο από την Τουρκία αλλά και από την Αίγυπτο. Και η μεν Αίγυπτος περιορίστηκε στα τυπικά της διπλωματίας, όμως η Τουρκία ήταν σίγουρο ότι θα απαντούσε με πιο επιθετικό τρόπο.
Γιατί το έκανε αυτό η κυβέρνηση Μητσοτάκη; Γιατί αν δεν το έκανε, θα δεχόταν πυρά για «ενδοτισμό» και «παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας στο βωμό των ήρεμων νερών με την Τουρκία». Ετσι, ο Μητσοτάκης επέλεξε έναν μεσοβέζικο τρόπο. Ορισε το θαλάσσιο πάρκο κυρίως στα ελληνικά χωρικά ύδατα, «πατώντας» και σε μη οριοθετημένες θαλάσσιες περιοχές διεθνών υδάτων.
Είχε αυτό το δικαίωμα; Τυπικά ναι. Οπως και η Τουρκία έχει το τυπικό δικαίωμα να ορίσει θαλάσσια πάρκα στα χωρικά της ύδατα και να τα επεκτείνει και σε μη οριοθετημένες θαλάσσιες περιοχές. Και αυτό έκανε. Κάθε χώρα όρισε θαλάσσια πάρκα και σε μη οριοθετημένες περιοχές, σύμφωνα με τις δικές της θέσεις για την οριοθέτηση. Ούτε η Τουρκία «πάτησε» σε ελληνικά χωρικά ύδατα. «Πάτησε» σε αυτό που το ελληνικό κράτος θεωρεί δική του «δυνητική υφαλοκρηπίδα» και «δυνητική ΑΟΖ».
Από άποψη διεθνούς δικαίου είναι σωστό αυτό που λέει η ελληνική πλευρά, ότι οι αποφάσεις του τουρκικού κράτους δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα. Εξίσου σωστός, όμως, είναι και ο ισχυρισμός του τουρκικού κράτους πως και το ελληνικό θαλάσσιο πάρκο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα στο βαθμό που εκτείνεται σε μη οριοθετημένες περιοχές.
Τι μένει; Ο εθνικός τσαμπουκάς και από τις δυο πλευρές του Αιγαίου. Ποια χώρα θα δοκιμάσει να «περιφράξει» με τα πολεμικά της σκάφη αυτό που όρισε ως θαλάσσια πάρκο. Και για να μην κοροϊδευόμαστε, αυτό αφορά κυρίως τα δύο θαλάσσια πάρκα που όρισε η Τουρκία, τα οποία δεν τα όρισε με τυχαίο τρόπο, αλλά με τρόπο που να «φωτογραφίζει» τις θέσεις της.
- Στο βόρειο Αιγαίο το θαλάσσιο πάρκο μπαίνει σφήνα ανάμεσα σε δύο ελληνικά νησιά (Σαμοθράκη και Λήμνο), για να υποδηλώσει ότι δεν πρέπει στα νησιά να δοθούν χωρικά ύδατα πέραν των 6 μιλίων, γιατί αλλιώς το Αιγαίο θα μετατραπεί σε ελληνική λίμνη.
- Στην Ανατολική Μεσόγειο, το Καστελόριζο μένει μια απομονωμένη κουκίδα που περιβάλλεται από «τουρκικά νερά», για να υποδηλώσει ότι δεν μπορεί αυτό το απομακρυσμένο ελληνικό νησί να έχει οποιαδήποτε επήρεια στον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών, σε αντίθεση με την ελληνική θέση που δίνει στο Καστελόριζο… κομβική θέση στην οριοθέτηση ΑΟΖ, για να αποκλείσει την Τουρκία από μεγάλο μέρος της Ανατολικής Μεσογείου.
Επαναλαμβάνουμε: μένει μόνο ο εθνικός τσαμπουκάς, εφόσον οι περιοχές είναι μη οριοθετημένες. Ο εθνικός τσαμπουκάς δεν μεταφράζεται μόνο σε «θερμά επεισόδια» με πολεμικά σκάφη να παρατάσσονται σε απόσταση πυρός. Ο εθνικός τσαμπουκάς βαραίνει καταθλιπτικά την κοινωνική συνείδηση και στην Ελλάδα και στην Τουρκία, οδηγεί μεγάλα τμήματα των δυο λαών σε υποταγή στις αστικές κυβερνήσεις και τροφοδοτεί μια εφιαλτική κούρσα εξοπλισμών.
ΥΓ1. Ο Σαμαράς ήταν εκείνος που… σήκωσε το μπαϊράκι της… εθνικής ανταρσίας ενάντια στον Μητσοτάκη: «Από καιρό προειδοποιώ: το διεθνές ξέπλυμα της Τουρκίας με “φιλίες” και κατευνασμούς φέρνει νέα τετελεσμένα σε βάρος της πατρίδας μας. Ζήτησα αντίδραση της κυβέρνησης ΠΡΙΝ να είναι αργά. Η νέα τουρκική απόφαση για θαλάσσια πάρκα μέσα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα είναι μια ακόμη διεθνής πειρατεία. Και όλα δείχνουν πως θα ακολουθήσει η νομοθέτηση της “Γαλάζιας Πατρίδας”. Αυτά δυστυχώς είναι τα -κατά φαντασία- “ήρεμα νερά”… Τι ακριβώς κάνουμε; Ποια είναι η στρατηγική μας; Δεν βλέπουμε πως η Τουρκία προσπαθεί να μας αποκόψει από τα κυριαρχικά μας δικαιώματα στο Αιγαίο;».
ΥΓ2. Αυτό το τουρκικό νομοσχέδιο της «Γαλάζιας Πατρίδας», που δεν ονομάζεται έτσι αλλά έτσι το ονόμασαν οι έλληνες «πατριώτες», δεν το έχει δει κανένας πέρα από τους συντάκτες του. Δεν έχει διαρρεύσει ούτε προσχέδιό του. Κι όμως, στην Ελλάδα σηκώνουν πολεμικούς τόνους και ποτίζουν τον λαό με εθνικιστικό αφιόνι.
***
Στις 16 Σεπτέμβρη του 2020, είχαμε δημοσιεύσει ένα άρθρο με τίτλο: Εθνικισμός-Ελληνοτουρκικά: Από τα ηρωικά στα… διαλογικά. Το αναδημοσιεύουμε, καθώς έξι χρόνια από τότε (και ποιος ξέρει πόσα ακόμα) εξακολουυθούμε να ζούμε το ίδιο «ζεστό-κρύο» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Απλά, τώρα έχουν προστεθεί και τα… περιβαλλοντικά θαλάσσια πάρκα στον εθνικιστικό ανταγωνισμό.
Εθνικισμός-Ελληνοτουρκικά: Από τα ηρωικά στα… διαλογικά
Ωπα, τι έγινε, ρε παιδιά; Το «Ορούτς Ρέις» έκανε έρευνα εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, παραβιάζοντας κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας, όπως τσαμπουνάει εδώ και σαράντα μέρες η αστική προπαγάνδα ή έκανε έρευνα σε μη οριοθετημένη περιοχή που διεκδικείται και από τις δύο χώρες και επειδή σε μη οριοθετημένες περιοχές απαγορεύονται οι μονομερείς ενέργειες, έχουμε παραβίαση του εθιμικού διεθνούς δικαίου, όπως είπε ο Μητσοτάκης στη Θεσσαλονίκη;
Και με την Τουρκία έχουμε μία και μοναδική διαφορά προς ρύθμιση, τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών, όπως λέει η προπαγάνδα εδώ και δεκαετίες ή αυτή είναι απλώς η μείζων διαφορά, όπως είπε ο Μητσοτάκης στη Θεσσαλονίκη, αφήνοντας σαφώς να εννοηθεί ότι υπάρχουν και άλλες διαφορές (τις οποίες, προφανώς, δικαιούται να προβάλλει η Τουρκία);
Ο καταναλωτής της «πατριωτικής» προπαγάνδας έχει μπερδευτεί. Εκεί που ρούφαγε αμέριμνος το φρέντο του στην παραλία και ζητούσε «να βυθίσουμε ένα σκάφος τους, για να μάθουν οι τουρκαλάδες τι εστί ελληνική ναυτοσύνη», τώρα προσπαθεί να κατανοήσει τη γραμμή του «διαλόγου» που έχει διαδεχτεί τη γραμμή της πολεμικής αντιπαράθεσης στην ανοιχτή θάλασσα. Βλέπει και τη γερμανική καγκελαρία να ανακοινώνει τη μια μέρα μακράς διάρκειας τηλεφωνική επικοινωνία της Μέρκελ με τον Κούλη και την άλλη… αρμένικη τηλεδιάσκεψη με τον Ερντογάν και πιάνει το κεφάλι του απελπισμένος.
Εθνικιστικό αφιόνι
Τα ελληνοτουρκικά κυριαρχούν στα ραδιοτηλεοπτικά δελτία ειδήσεων και τις «ενημερωτικές» εκπομπές. Αν προσέξετε, παρελαύνουν οι ίδιοι και οι ίδιοι. Κάτι διεθνολόγοι, κάτι απόστρατοι, κάτι στρατόγκαυλοι. Οι οποίοι -όλως τυχαίως!- έχουν την ίδια άποψη: η Τουρκία παραβιάζει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα (υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, τα όρια των οποίων ταυτίζονται, αφού η ΑΟΖ δεν είναι παρά το όριο της υφαλοκρηπίδας στην επιφάνεια της θάλασσας), η Ελλάδα αντιδρά διά της διπλωματίας αλλά και διά της ναυτικής ισχύος, η Τουρκία -λόγω των προκλήσεών της- έχει απομονωθεί διεθνώς, η Ελλάδα έχει διευρύνει τα διπλωματικά της στηρίγματα και γι’ αυτό δεν τσιμπάει στις προκλήσεις κτλ. Και βέβαια, όλοι αυτοί δεν παραλείπουν να τονίσουν τη σημασία που έχει η άμεση έναρξη ενός ογκώδους εξοπλιστικού προγράμματος, διότι «με τα μνημόνια έχουμε μείνει πίσω».
Μα τέτοια ομοφωνία! Κάποιοι άλλοι, του αστικού στρατόπεδου και αυτοί, που όμως δεν έχουν τόσο πολεμοχαρείς απόψεις, που φορούν αστικά κοσμοπολίτικα και όχι στενά εθνικιστικά γυαλιά (και γι’ αυτό δε διστάζουν να πουν πως ούτε το Αιγαίο μπορεί να γίνει ελληνική λίμνη, ούτε το Καστελόριζο να χρησιμοποιηθεί για ν’ αποκλείσει την Τουρκία από την Ανατολική Μεσόγειο, αφήνοντας ως ΑΟΖ μόνο τον κόλπο της Αττάλειας), δεν καλούνται στα πάνελ. Περιορίζονται μόνο στις στήλες των εφημερίδων. Δεν αποκλείονται από το δημόσιο διάλογο (οι απόψεις τους, άλλωστε, ταυτίζονται με την πρακτική πολιτική της κυβέρνησης), όμως στο «πόπολο» πρέπει να σερβίρεται μόνο εθνικιστικό αφιόνι.
Το εθνικιστικό αφιόνι, εκτός του ότι αποτελεί το καλύτερο κοινωνικό ηρεμιστικό γενικά (όταν «κινδυνεύει η πατρίς», όλα τα υπόλοιπα περνούν σε δεύτερη μοίρα), βοηθάει -ως κοινωνικό αναλγητικό- για να «καταπιεί» ο λαός το νέο υπέρογκο εξοπλιστικό πρόγραμμα, που θα το πληρώνουν ακόμα και τα δισέγγονα των σημερινών τριαντάρηδων.
Εδώ ο Μητσοτάκης αναγκάστηκε -με πόνο ψυχής, είμαστε σίγουροι- να δεχτεί την παραίτηση του πρώτου στην ιστορία του νεοελληνικού κράτους συμβούλου εθνικής ασφάλειας, επειδή είπε το αυτονόητο: αφού το «Ορούτς Ρέις» αμόλησε καλώδια, δεν έχει καμιά σημασία αν κάνει σεισμικές έρευνες ή παριστάνει πως κάνει. Το σκοπό του τον πέτυχε! Δεν ξέρουμε αν ο απόστρατος ναύαρχος ανήκει στους «ρεαλιστές» ή αν θρηνούσε για την «παραβίαση των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων», είμαστε σίγουροι όμως ότι του ζητήθηκε η παραίτηση γιατί η δήλωσή του χάλασε την οπερέτα με τα «γενναία μας ναυτάκια» που «αντιμετωπίζουν την Τουρκιά στα πέλαγα».
Σιγά τη μυστική διπλωματία
Σιγά μη στάξει η ουρά του γαϊδάρου. Ο Τσίπρας και η Φώφη κατηγορούν τον Μητσοτάκη για μυστική διπλωματία. Δηλαδή για το… αυτονόητο, καθώς μόνο μυστική διπλωματία υπάρχει, μέχρι να ανακοινωθούν τα αποτελέσματά της.
Η αλήθεια είναι ότι τη γραπτή συμφωνία μεταξύ των πρωθυπουργικών διπλωματικών συμβούλων Ελλάδας, Τουρκίας και Γερμανίας την αποκάλυψε ο ίδιος ο Κούλης, με το άρθρο που δημοσίευσε σε τρεις μεγάλες ευρωπαϊκές εφημερίδες. Τους ξέφυγε; Δεν νομίζουμε. Ο Μητσοτάκης θέλησε να εκθέσει την Τουρκία στην ευρωπαϊκή «κοινή γνώμη», κατηγορώντας την ότι υπαναχωρεί από συμφωνίες. Στην Ελλάδα υπήρξε ένα «ρετάρισμα». Η «έγγραφη συμφωνία», στην οποία αναφερόταν ο πρωθυπουργός στο άρθρο του, έγινε από τον Γεραπετρίτη «γραπτή κατανόηση», για να καταλήξει σε «αποτύπωση σε πρακτικά μίας προφορικής συμφωνίας»! Οχι αυγό, αυγοζούμι…
Ο Μητσοτάκης ισχυρίστηκε ότι είχε ενημερώσει τους πολιτικούς αρχηγούς για τη συμφωνία του Βερολίνου. Τον διέψευσαν όλοι. Σε ένα τριήμερο το ζήτημα είχε ξεχαστεί, με τη βοήθεια και της καταθλιπτικής κυριαρχίας που έχει η κυβέρνηση στα αστικά ΜΜΕ. Το περιεχόμενο της συμφωνίας δεν το μάθαμε ποτέ. Είναι διπλωματικό απόρρητο! Μάθαμε μόνο ότι την παραβίασε η Τουρκία, βγάζοντας το «Ορούτς Ρέις», συνοδεία πολεμικών, στη διαφιλονικούμενη, μη οριοθετημένη και διεκδικούμενη και από τις δύο χώρες περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου (και όχι στην ελληνική υφαλοκρηπίδα).
Γιατί η Τουρκία «έκαψε» τη μυστική συμφωνία, δημοσιοποιώντας την με δηλώσεις του Τσαβούσογλου; Εικασίες μπορούν να γίνουν. Πιθανόν να μην είχε σκοπό να «κάψει» τη συμφωνία, αλλά απλά να εκθέσει την κυβέρνηση Μητσοτάκη, που ήταν αυτή που αποσύρθηκε από τη συμφωνία, φοβούμενη τα εσωτερικά προβλήματα. Πιθανόν να υπήρξαν διχογνωμίες μέσα στην τουρκική πολιτική ηγεσία. Πιθανόν να ήθελε να πετύχει περισσότερα πράγματα από πλευράς Γερμανίας. Πιθανόν να ήθελε πρώτα να προκαλέσει το επεισόδιο στην Ανατολική Μεσόγειο, να δείξει την πολιτική και στρατιωτική της ισχύ και μετά να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.
Το τελευταίο μας φαίνεται ως το πιθανότερο. Η Τουρκία «πάτησε» τη διαφιλονικούμενη περιοχή, έκανε έρευνες (αποτελεσματικές ή τζούφιες δεν έχει καμιά σημασία), τις προστάτευσε με τα πολεμικά της σκάφη και την κατάλληλη στιγμή έκανε πίσω για να ευθυγραμμιστεί με τη γερμανική διαμεσολάβηση. Στο μεταξύ, η ελληνική κυβέρνηση σταμάτησε να μιλάει για «ελληνική υφαλοκρηπίδα» και για «μία και μόνη διαφορά». Μιλάει, όπως είδαμε στην αρχή, για «μη οριοθετημένη περιοχή» και για «μείζονα διαφορά». Αρα, ο νέος γύρος της διπλωματίας, βρίσκει την Τουρκία σε καλύτερες θέσεις.
Αστικός «ρεαλισμός»
Μπορεί η προπαγάνδα στην Ελλάδα να επιμένει πως η Τουρκία είναι με την πλάτη στον τοίχο, όμως οι κινήσεις του Μητσοτάκη δείχνουν πως μάλλον δέχεται μεγαλύτερες πιέσεις σε σχέση με την Τουρκία. Αλλιώς, ούτε το άρθρο για τις ευρωπαϊκές εφημερίδες θα έγραφε, ούτε τις φραστικές «διορθώσεις» θα έκανε. Δεν είναι τυχαίο ότι εθνικιστικοί κύκλοι στην Ελλάδα άρχισαν να του την πέφτουν, κατηγορώντας τον ότι εγκαταλείπει την «εθνική γραμμή». Δείτε για παράδειγμα την αρθρογραφία του Χαρβαλιά και του Κοττάκη στο newsbreak.gr. Ο μεν Χαρβαλιάς τον κατηγορεί ευθέως ότι νανουρίζει τον ελληνικό λαό, ενώ έχει προσχωρήσει στις θέσεις των «ξένων», ο δε Κοττάκης εκφράζει «αγωνία» για απώλεια «εθνικών θέσεων».
Ο ΣΥΡΙΖΑ μένει στα δευτερεύοντα (ακόμα προσπαθεί να κάνει ντόρο για τη μυστική διπλωματία και τη μη ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών), επί της ουσίας όμως συμφωνεί με τη στάση της κυβέρνησης υπέρ του «διαλόγου». Αντίθετα, ο Περισσός, σε μια ακόμα επίδειξη ντούρου εθνικισμού πασπαλισμένου με αντιιμπεριαλιστική φλυαρία, κατηγορεί την κυβέρνηση ότι «προωθεί τους επώδυνους συμβιβασμούς για να προχωρήσουν τα σχέδια συνεκμετάλλευσης και οι ΑμερικανoΝΑΤΟικοί σχεδιασμοί στην περιοχή»!
Μετά την τουρκική ντρίπλα, με την αποχώρηση του «Ορούτς Ρέις», ο Μητσοτάκης δεν είχε άλλη επιλογή από το να πει «ναι» στην πρωτοβουλία της Μέρκελ, η οποία εκμεταλλεύεται τη μη ενεργή παρέμβαση των ΗΠΑ στην περιοχή αυτήν την περίοδο. Τι θα έλεγε ο Μητσοτάκης, «δεν κάνω διαπραγματεύσεις με την Τουρκία και απαιτώ να αποφασίσει η ΕΕ κυρώσεις»; Ακόμα και ο «τουρκοφάγος» (για δικούς του λόγους) Μακρόν θα είχε πρόβλημα να τον υποστηρίξει σε μια τέτοια θέση.
Ετσι, όπως συμβαίνει πάντοτε στην αστική πολιτική, ο Μητσοτάκης ακολούθησε τη γραμμή του «ρεαλισμού», ξέροντας μέχρι πού φτάνουν τα «κιλά» του ελληνικού αστικού κράτους. Και ξέροντας πως από μια τέτοια διαπραγμάτευση ο ελληνικός εθνικισμός (καμιά σχέση με τον ελληνικό λαό) θα βγει χαμένος, γιατί ο τουρκικός εθνικισμός θ’ απλώσει όλον τον «τραχανά» στο τραπέζι.
Απ’ όλους τους «εθνικούς νταήδες» ξέφυγε μια δήλωση του Τσαβούσογλου πριν από δυο βδομάδες. Κάναμε μονομερείς ενέργειες, γιατί έχουμε αποκλειστεί απ’ όλες τις συμφωνίες στην Ανατολική Μεσόγειο, δήλωσε ο τούρκος ΥΠΕΞ, για να καταλήξει στο μόνιμο μότο του: Διάλογος άνευ όρων, για όλα.
Αυτό ακριβώς είναι που τρέμει η ελληνική κυβέρνηση. Αν μπει σ’ αυτήν τη διαδικασία, ξέρει πως ούτε το Αιγαίο θα μπορέσει να μετατρέψει σε ελληνική λίμνη, ούτε το παγκόσμιο παράδοξο να έχει εναέριο χώρο 10 μίλια και χωρικά ύδατα 6 μίλια θα μπορέσει να διατηρήσει, ούτε να ενώσει την ελληνική με την κυπριακή ΑΟΖ μέσω Καστελόριζου, αποκλείοντας εντελώς την Τουρκία, θα καταφέρει.
Υπάρχουν, βέβαια, οι «ούλτρα ρεαλιστές» που προτείνουν να ξεκινήσει ένας τέτοιος διάλογος, να γίνουν οι αναγκαίες παραχωρήσεις και να υπάρξει κατάληξη σε συνεκμετάλλευση με την Τουρκία. Τότε, όλη η στρατηγική αποκλεισμού της Τουρκίας προς χάριν του Ισραήλ θα πάει περίπατο. Εύκολο είναι να το γράφουν κάποιοι σημιτάνθρωποι στις εφημερίδες, δύσκολο να το αποφασίσει ένας πρωθυπουργός. Ο Μητσοτάκης θυμάται τι πήγε να πάθει ο Τσίπρας με τις Πρέσπες, ξέρει ότι το ακροατήριο της ΝΔ είναι σκληρά εθνικιστικό και φοβάται πως μια κίνηση στην κατεύθυνση που υποδεικνύουν οι Αμερικανοί και οι Γερμανοί θα τον εξαερώσει πολιτικά, καθώς ο Σαμαράς καραδοκεί. Αυτά είναι τα δεδομένα, μένει να δούμε τις εξελίξεις.
Πάντως, είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι ο Μητσοτάκης έσπευσε να ανταποκριθεί στην πρωτοβουλία της Μέρκελ, θέτοντας ως μοναδικό όρο να αποσυρθούν τα τουρκικά πλοία από την περιοχή που και ο ίδιος πλέον αποκαλεί «μη οριοθετημένη διεκδικούμενη και από τις δύο πλευρές» και την ίδια ώρα δύο τουρκικά σκάφη, ένα ερευνητικό και ένα γεωτρύπανο είναι εγκατεστημένα στην κυπριακή ΑΟΖ και κάνουν έρευνες και «τρυπήματα». Κανένας στην Ευρώπη δεν συγκινείται, o Mητσοτάκης κάνει την πάπια και η κυβέρνηση Αναστασιάδη απειλεί ότι θα βάλει βέτο στην ψήφιση των κυρώσεων κατά της Λευκορωσίας. Η Κύπρος, βέβαια, είναι αμελητέο μέγεθος και κανείς δε δίνει σημασία σε τέτοιες απειλές, οι οποίες ερμηνεύονται ως κινήσεις για εσωτερική κατανάλωση.
Η ατζέντα
Μιλώντας στο γαλλικό ραδιοσταθμό France Inter, ο αμερικανός ΥΠΕΞ Μάικ Πομπέο, έβαλε το πλαίσιο: «Πρέπει να επιλυθεί το πρόβλημα χωρίς να χρησιμοποιηθεί στρατιωτική ισχύς, αλλά μέσω των κανονικών μηχανισμών, μέσω των διεθνών αποφάσεων, ιδιαίτερα για τα δικαιώματα που συνδέονται μ’ αυτήν την περιοχή. Πρέπει να μειωθεί το στρατιωτικό αποτύπωμα παντού και να γίνεται προσφυγή σε διπλωματικά και όχι στρατιωτικά μέσα».
Ποια είναι τα δικαιώματα που συνδέονται μ’ αυτήν την περιοχή; Τα ψίχουλα που θα πληρώσουν τα ενεργειακά μονοπώλια, αν βρουν κοιτάσματα υδρογονανθράκων και αν ποτέ εκτιμήσουν ότι πρέπει να τα εξορύξουν. Γι’ αυτό γίνεται όλος ο καυγάς, όπως έχουμε εξηγήσει και άλλες φορές.
Γράφοντας στις 15 Σεπτέμβρη στην «Καθημερινή» (τη γνωστή για τις… ιδιαίτερες σχέσεις της με ΤΗΝ πρεσβεία ή ΤΙΣ πρεσβείες), ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου, έθεσε το τουρκικό πλαίσιο:
«Οι βασικοί στόχοι μας στην Ανατολική Μεσόγειο είναι ξεκάθαροι:
-
- Δίκαιη και ισότιμη οριοθέτηση των θαλασσίων ορίων.
- Προστασία των δικαιωμάτων στην υφαλοκρηπίδα μας έναντι μαξιμαλιστικών και υπερβολικών διεκδικήσεων θαλασσίων ορίων.
- Προστασία των ισότιμων δικαιωμάτων των Τουρκοκυπρίων στους υποθαλάσσιους πόρους του νησιού μέσω της εγκαθίδρυσης ενός μηχανισμού ισότιμου διαμοιρασμού των κερδών.
- Δημιουργία ενός γνήσιου, συμπεριληπτικού, δίκαιου και ισότιμου μηχανισμού ενεργειακής συνεργασίας των υποθαλάσσιων πόρων, με τη συμμετοχή όλων των πλευρών, περιλαμβανομένων των Τουρκοκυπρίων (οι προτάσεις για το θέμα είναι ακόμα στο τραπέζι) στην Ανατολική Μεσόγειο».
Καθαρά πράγματα. Το Αιγαίο μένει απέξω και όλα επικεντρώνονται στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Τουρκία δε δέχεται να «ρυθμίσει» τα όρια το Καστελόριζο, απαιτεί «εδώ και τώρα» να μπουν στο «λογαριασμό» οι Τουρκοκύπριοι (ανεξάρτητα από την επίλυση του Κυπριακού) και προτείνει συνεκμετάλλευση (αντί του αποκλεισμού της από το κουαρτέτο Ισραήλ-Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος).
Ετσι και καθήσουν στο τραπέζι θα μείνει μόνο σ’ αυτά; Δύσκολο να το πιστέψει κανείς. Εδώ θα ‘μαστε και θα το δούμε. Προς το παρόν, ακόμα ψάχνουν τον τρόπο για να καθήσουν στο τραπέζι.
Το μόνο βέβαιο, μετά και τις τελευταίες εξελίξεις και το ξεφούσκωμα του εθνικιστικού κουρνιαχτού της «υπεράσπισης των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων», είναι πως όλα αυτά, και η πολεμική ένταση και η ηπιότητα του διαλόγου, δεν έχουν καμιά σχέση με τα συμφέροντα ούτε του ελληνικού ούτε του τουρκικού λαού. Οι δυο λαοί μπορούν να ζήσουν με ειρήνη και φιλία, μόνο αν βρεθούν σε κοινό αγώνα για την απαλλαγή από τους εκμεταλλευτές τους και από την ιμπεριαλιστική κηδεμονία.
